Абыҙгилдин Абрек Әмир улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Абыҙгилдин Абрек Әмир улы
Тыуған:

1 март 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:1|2|0}})

Тыуған урыны:

Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Баймаҡ ҡалаһы

Үлгән:

24 декабрь 2013({{padleft:2013|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (76 йәш)

Үлгән урыны:

Рәсәй, Ҡазан ҡалаһы

Ил:

Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй

Жанр:

портрет

Уҡыған урыны:

В. И. Суриков исемендәге Мәскәү художество институты

Исемдәре:
Рәсәйҙең халыҡ рәссамы
Рәсәйҙең атҡаҙанған рәссамы
Премиялары:

Ғабдулла Туҡай премияһы — 1997

Абрек Әмир улы Абыҙгилдин (1 март 1937 — 24 декабрь 2013)[1] — совет һәм Рәсәй рәссамы. Рәсәй Федерацияһының халыҡ рәссамы (2009). Рәсәй Художество академияһының мөхбир ағзаһы (2008). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы (2002)[2]. Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1986). Татарстан Республикаһының Ғ. Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1997). СССР-ҙың Рәссамдар союзы ағзаһы (1974).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1937 йылдың 1 мартында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Баймаҡ эшселәр ҡасабаһында тыуған. Әсәһе — Абитаева Йәмилә Зөлҡәфил ҡыҙы (1916—1994).

1970 йылда В. И. Суриков исемендәге Мәскәү художество институтын тамамлай (педагог К. А. Тутеволь).

1970 йылдан Ҡазанда йәшәй һәм эшләй. 1993 йылдан Татарстан Республикаһының Рәссамдар союзы идараһы рәйесе вазифаһын биләй.

Эштәрендә аллегориялар телен, символиканы киң ҡуллана. Әҫәрҙәренә аныҡлыҡ, һығылмалылыҡ, буяуҙар байлығы, тасуирлау сараларының төрлөлөгө хас.

Төп эштәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«Һабантуй» (1970—2001), «Сәскәләр һәм ҡатын-ҡыҙҙар» (1981—1985), «Шәрәләр» (1994), «Кентаврҙар» (1974—1995) тигән әҫәрҙәр циклдары, «Дәүерҙәр һәм кешеләр» триптихы (1985—1992), «Аҡыл хакимдары» монументаль композицияһы (1991—1996); дингә һәм мәҙәни йолаларға арналған әҫәрҙәр циклдары.

Портрет жанрында ла ижад итә: «Сәнғәт белгесе М. А. Алпатов», «Г. фон Караян» (икеһе лә — 1987), «И. И. Дилмөхәмәтов», «Б. Урманче» (икеһе лә — 1989), «Дәрдмәнд» (1997), «С. Ғөбәйҙуллина» (1998) һ. б.

Абрек Абыҙгилдин Ҡазанда биналарҙың стеналарын биҙәү менән шөғөлләнә: «Революция» (1972—73, Йәштәр үҙәге), «Мода тарихы» (1975, Мода йорто) һ.б.

Рәссамдың әҫәрҙәре Башҡортостан дәүләт художество музейы, Татарстан Республикаһының рәсем сәнғәттәре дәүләт музейы (Ҡазан) коллекцияларында, Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә шәхси тупланмаларҙа һаҡлана.

Күргәҙмәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шәхси күргәҙмәләре: Ҡазан (1994, 1995, 1997, 2000, 2007, 2009), Өфө (2000, 2009).

1968 йылдан — күргәҙмәләрҙә ҡатнашыусы, 1992 йылдан — халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнашыусы.

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Рәсәй Художестволар академияһының көмөш миҙалы
  • Рәсәй Художестволар академияһының алтын миҙалы (2012)
  • Художестволар академияһының мөхбир ағзаһы (2008)
  • Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы (2002)
  • Татарстан Республикаһының Ғ. Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1997)
  • Татар АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1986)

Рәссам тураһында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]