Буҙыҡаев Мөхәмәтйән Ярымбай улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Буҙыҡаев Мөхәмәтйән Ярымбай улы
Тыуған ваҡыты

1789({{padleft:1789|4|0}})

Тыуған урыны

Ырымбур губернаһы, Троицк өйәҙе, Барын-Табын улусы, Кесе Муйнаҡ ауылы

Үлгән ваҡыты

1856({{padleft:1856|4|0}})

Вафат урыны

Санкт-Петербург ҡалаһы

Хеҙмәт иткән урыны

Рәсәй империяһы Рәсәй империяһы

Ғәскәр төрө

кавалерия

Хеҙмәт итеү йылдары

Рәсәй флагы 18051814

Хәрби звание

майор (1817)

Хәрби алыш/һуғыш

1812 йылғы Ватан һуғышы,
Рус армияһының сит илгә походтары (1813—1814)

Буҙыҡаев Мөхәмәтйән Ярымбай (Ержабай) улы (17891856) — кантон башлығы, ғəскəр старшинаһы (1846). 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы, генерал-майор (1857).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Буҙыҡаев Мөхәмәтйән Ярымбай улы 1789 йылда Ырымбур губернаһы Троицк өйәҙе Барын-Табын улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Учалы районы) Кесе (Малай) Муйнаҡ ауылында тыуған.

1808 йылдың 15 апреленән ябай казак булып хеҙмәт итә башлай, 1810 йылда урядник.

1812 йылғы Ватан һуғышында 18-се башҡорт полкында йөҙ башы (сотнигы). Малороссияны, Варшава герцогствоһын, Силезияны, Австро-Венгрияны, Рейн союзының Германия дәүләттәрен һуғышып үтә. 1813 йылдың авгусында Дрезден ҡалаһы янындағы һуғыштарҙа, 1814 йылдың мартында Париж ҡалаһын алыуҙа ҡатнаша. 1816 йылда Степной ҡәлғәһендә йәйге сик һыҙығында хеҙмәттә була.

1815 йылдың 31 мартынан зауряд-хорунжий, 1821 йылдың 15 ноябренән зауряд-сотник, 1822 йылда йорт старшинаһы, 1831 йылдың 28 июленән зауряд-есаул һәм кантон башлығы ярҙамсыһы, 1835 йылдың 25 февраленән хорунжий, 1842 йылдың 30 мартынан сотник.

1832—1860 йылдарҙа 4-се башҡорт кантонының башлығы була. 4-се башҡорт кантонына хәҙерге Учалы районы ауылдарынан башҡа хәҙерге Ҡыйғы, Дыуан, Мәсетле, Балаҡатай, Салауат райондарына ҡараған дыуан, әйле, тырнаҡлы, түбәләҫ ырыуҙарының ауылдары ла ингән.

Мөхәмәтйән Буҙыҡаев 1856 йылдың авгусында Александр II тәхеткә ултырыу тантанаһына делегат итеп һайлана. Әлмөхәмәт Ҡыуатов һәм башҡалар менән бергә Санкт-Петербургта Башҡортостанда идара итеүҙең кантон системаһын бөтөрөү буйынса реформа әҙерләүҙә ҡатнаша.

1856 йыл аҙағында Санкт-Петербург ҡалаһында үлгән.

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Чиновниктәр һәм урядниктәрҙең хеҙмәте тураһындағы 1843 йылғы формуляр исемлектә Мөхәмәтйән Буҙыҡаев 53 йәштә тип күрһәтелгән һәм уның ҡатындары Йоғра Иштәнова, Орҡоя Әхмәтова, Сәлихә Төхфәтуллина, 12 йәшлек улы Оморҙаҡ, ҡыҙҙары 12 йәшлек Хәжәр, 12 йәшлек Хишбәр, 8 йәшлек Хәҙисә, 8 йәшлек Фиризә, 8 йәшлек Рабиға, 5 йәшлек Йәмилә, 1 йәшлек Шәмсиниса, 2 айлыҡ Өмөгөлсөм теркәлгәндәр.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡорт халҡының «Буҙыҡай кантон» йырында һәм Аҡмулланың шиғырҙарында данлана.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • ИСТОРИЯ БАШКИРСКИХ РОДОВ "АЙЛЕ, ТЫРНАКЛЫ, ТУБАЛЯС", (Сборник документов и материалов), Российская академия наук, Уфимский научный центр, Институт истории, языка и литературы, Шежере, Центр изучения исторического населения Башкортостана. Том 25, Часть 1, стр.297. Уфа-2017.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]