Бәғәнәш

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Бәғәнәш
Бәғәнәш
Башаҡлы бәғәнәш
Бәғәнәш ырыуыныңтипик төрө рода Воронец
Фәнни классификация
Батшалыҡ: Үҫемлектәр
Бүлексә: Ябыҡ орлоҡлолар
Класс: Ике өлөшлөләр
Тәртип: Лютик сәскәлеләр
Ғаилә: Лютиковые
Суб-ғаилә: Ranunculoideae
Триба: Actaeeae
Ырыу: Бәғәнәш
Латинса исеме
Actaea L., 1753
syn.

Бәғәнәш (лат. Actaea) — лютик һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

О. В. Томе, «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885 китабынан ботаник иллюстрация

Ботаник яҙма[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күп йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, тигеҙ япраҡланған, 60—70 см бейеклектә. Япрағы ике, өс бүлемле өсәрле, япраҡсаһы киң оҙонса, тупаҫ йәки ҡыҫҡа осло, төбөндә япраҡ һабағы барлыҡҡа килтерә. Сәскәһе аҡ, ваҡ, сәскәлеге — ҡыҫҡа, оҙонса тәлгәш. Май—июндә сәскә ата. Емеше — ҡыҙыл йәки ҡара еләк, июлдә өлгөрә.

Таралышы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Яҡынса 10 төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙа таралған. Башҡортостанда 2 төрө үҫә: башаҡлы бәғәнәш, ҡыҙыл емешле бәғәнәш. Күләгәле урманда үҫә, ҡыҙыл емешле бәғәнәш Башҡортостандың Урал алдында һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында таралған, башаҡлы бәғәнәш — республиканың бөтә территорияһында. Декоратив, ағыулы үҫемлек.

Составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Составында алкалоидтар, сапониндар һ.б. бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Викикитапхана логотибы
Ошо темаға Викикитапханала текстар бар
Actaea
  • Ҡалып:ТраврастСССР
  • Шипчинский Н.В. Род 521. Воронец — Actaea // Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор акад. В. Л. Комаров; Редактор тома Б. К. Шишкин — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1937. — Т. VII. — Б. 79—82. — 792 + XXVI б. — 5200 экз.
  • Шипчинский Н.В. Род 522. Клопогон — Cimicifuga // Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор акад. В. Л. Комаров; Редактор тома Б. К. Шишкин — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1937. — Т. VII. — Б. 82—86. — 792 + XXVI б. — 5200 экз.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]