Вәлиев Рәфғәт Әхтәм улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Вәлиев Рәфғәт Әхтәм улы
Тыуған ваҡыты

18 февраль 1911({{padleft:1911|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})

Тыуған урыны

Өфө губернаһы, Златоуст өйәҙе, Тырнаҡлы волосы[1] Йыланлы ауылы

Үлгән ваҡыты

10 июль 1993({{padleft:1993|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:10|2|0}}) (82 йәш)

Вафат урыны

Мәскәү

Хеҙмәт иткән урыны

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР

Хеҙмәт итеү йылдары

1941—?

Хәрби звание
Генерал-майор
генерал-майор
Хәрби алыш/һуғыш

Бөйөк Ватан һуғышы

Наградалар һәм премиялар
Александр Невский ордены (СССР) Ҡыҙыл Байраҡ ордены 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены 2-се дәрәжәле Ватан һуғышы ордены
Ҡыҙыл Йондоҙ ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
Ленин премияһы

Вәлиев Рәфғәт Әхтәм улы (18 февраль 1911 йыл — 10 июль 1993 йыл) — совет хәрби начальнигы һәм ғалим-баллистик, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Генерал-майор. Техник фәндәр кандидаты.

Рәфғәт Әхтәм улы Вәлиев 1911 йылдың 18 февралендә Өфө губернаһы Златоуст өйәҙе Тырнаҡлы волосының[1] Йыланлы ауылында сәүҙәгәр Вәли Кәримов ғаиләһендә тыуған. Бала сағы әсәһенең тыуған ауылы Лаҡлыла (Әй йылғаһының ҡаршы ярында, хәҙер Башҡортостан Республикаһы Салауат районы) үтә. 1936 йылда Мәскәү дәүләт университетының физика-математика факультетын, 1951 йылда Ф. Э. Дзержинский исемендәге Артиллерия академияһын тамамлаған (Мәскәү). 1936 йылдан алып Монгол Халыҡ Республикаһында (Улан‑Батор) СССР илселеге эргәһендә эшләй, 1939 йылдан Артиллерия академияһында уҡыта. 1939 йылдан алып Совет Армияһында. 1951 йылдан башлап зенит‑ракета комплекстары полигонының инженер-һынаусыһы, 1956 йылдан — СССР Оборона министрлығы ғилми тикшеренеү институты, СССР Ҡораллы Көстәре Генераль Штабы, 1973— 1986 йылдарҙа Радио төҙөү ғилми тикшеренеү институты (бөтәһе лә — Мәскәү) хеҙмәткәре. Һауа һөжүменән һаҡланыу стратегик системаһын, Ерҙең яһалма юлдаштарын, баллистик ракеталар уйлап табыусыларҙың береһе. 1976 йылдан алып отставкала. Ленин премияһы лауреаты (1965). Ҡыҙыл Байраҡ (1944), Александр Невский (1945), 1‑се (1985) һәм 2‑се (1943) дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ (1943, 1956, ?) ордендары менән бүләкләнгән.

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Ленин премияһы лауреаты (1965)
  • Александр Невский ордены (27.04.1945)[2]
  • Ҡыҙыл Байраҡ ордены (23.08.1944)[3]
  • I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985)[4]
  • II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (19.04.1943)[5]
  • Өс Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (05.01.1943[6]; ?; ?)
  • Миҙалдар

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Ҡыйғы районы.
  2. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында
  3. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында
  4. Бүләкләнеүсенең учёт карточкаһынан мәғлүмәт «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында
  5. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында
  6. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Бурангулов А. Г., Бурангулов Я. А., Габбасова З. С. Потомки Салавата. — Уфа: Китап, 2004. — 192 с. (рус.)
  • Земля салаватская, земля батыра. / Автор-составитель: Сабирьянова С. Г. — Уфа: АН РБ, Гилем, 2010. — 400 с. (рус.)