Климов Владимир Яковлевич

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Климов Владимир Яковлевич
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Flag of the Soviet Union.svg СССР
Хеҙмәт итеүе СССР
Тыуған көнө 11 (23) июль 1892
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Мәскәү губернаһы[d], Мәскәү ҡалаһы[1]
Вафат булған көнө 9 сентябрь 1962({{padleft:1962|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})[1] (70 йәш)
Вафат булған урыны СССР, РСФСР, Мәскәү ҡалаһы[1]
Ерләнгән урыны Новодевичье зыяраты[d]
Һөнәр төрө инженер, сәйәсмән, авиационный инженер
Эшмәкәрлек төрө аэродинамика[d]
Эш биреүсе Үҙәк авиация моторҙары төҙөү институты[d]
Н. Э. Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты
Н. Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һауа инженер академияһы
Мәскәү авиация институты
Биләгән вазифаһы СССР Юғары Советы депутаты[d]
Ойошма йәки клуб ағзаһы СССР Фәндәр академияһы[d] һәм СССР Фәндәр академияһы[d]
Уҡыу йорто Н. Э. Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты
Комиссаровское техническое училище[d]
Хәрби звание генерал-майор инженерно-технической службы[d]
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
1-се дәрәҗә Сталин премияһы «Японияны еңгән өсөн» миҙалы «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы Ленин ордены Социалистик Хеҙмәт Геройы I дәрәжә Ватан һуғышы ордены орден Суворова I степени орден Суворова II степени Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәт өсөн» миҙалы Ленин ордены «Урак һәм Сүкеш» алтын миҙалы Ленин ордены Ленин ордены Ленин ордены Социалистик Хеҙмәт Геройы «Урак һәм Сүкеш» алтын миҙалы «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы 2-се дәрәжә Сталин премияһы 1-се дәрәҗә Сталин премияһы 1-се дәрәҗә Сталин премияһы

Владимир Яковлевич Климов (11 (23) июль 1892 йыл — 9 сентябрь 1962 йыл) — авиация моторҙары эшләү өлкәһендә совет ғалимы, авиация двигателдәре конструкторы, инженер-авиация хеҙмәте генерал-майоры (1944), СССР Фәндәр академияһы академигы (1953). Ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1940, 1957). Дүрт тапҡыр Сталин премияһы лауреаты (1941, 1943, 1946, 1949).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Файл:Климов москва.jpg
Мәскәүҙә В. Я. Климов бюсы (Һалдат урамы, Лефортово)

Владимир Яковлевич Климов 1892 йылдың 11 (23) июлендә Мәскәүҙә тыуа. Сығышы менән Владимир губернаһының ситкә йөрөп эшләүсе крәҫтиәндәренән.

Комиссаров техник училищеһында уҡый. 1918 йылда Н. Э. Бауман исемендәге МВТУ тамамлай.

Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1917 йылдың октябрендә Коломна заводтары йәмғиәтендә (Мәскәү) инженер-конструктор булып башлай. 1918 йылдың июленән 1931 йылға тиклем өлкән инженер-лаборант, бүлек начальнигы, ғилми автомобиль лабораторияһы директоры ярҙамсыһы (һуңынан СССР Ғилми автомотор институты (НАМИ) тип үҙгәртелә) була. 1931 йылдан башлап — Үҙәк авиация моторҙар төҙөү институты бензин двигателдәре бүлегенең техник контрольначальниг. Бер үк ваҡытта Мәскәү юғары техник училищеһында, Ломоносов институтында һәм Н. Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һауа флоты академияһында уҡыта, мәскәү авиация двигателдәрен проектлау институты кафедраһы етәксеһе була.

Файл:Могила академика Владимира Климова.JPG
Климовтың Новодевичье зыяратындағы ҡәбере.

1935 йылда 26-сы Рыбинск моторҙар эшләү заводының баш конструкторы итеп тәғәйенләнә. 1941 йылдың авгусында Өфөлә, эвакуацияланған заводта (Өфө моторҙар эшләү заводы) эшләй башлай, авиация двигателдәре баш конструкторы була. Фәнни һәм производство эшмәкәрлеге - истребителдәр авиацияһы һәм ҙур тиҙлекле бомбардировщиктар өсөн авиация двигателдәре проектлау һәм эшләү. 1943 йылда ул эшләгән двигателдәр “ВК” (Владимир Климов) билдәһе менән сығарыла. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, йыйған аҡсаһын оборона фондына тапшыра.

СССР Юғары Советының икенсе саҡырылыш депутаты (1946—1950).

Владимир Яковлевич Климов 1962 йылдың 9 сентябрендәвафат була.Мәскәүҙең Новодевичье зыяратында (1-се участка) ерләнә.

2002 йылда Запорожьеның Шевченко раонындағы бер урамға В. Я. Климов исеме бирелә[2]. Шулай уҡ Запорожьела академик Климов паркы бар[3].

Наградалары һәм премиялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Климовтың хеҙмәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Атлас конструкций авиационных моторов. Ч. 1—2. — М.—Л., 1935—1938.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • В. Я. Климов исемендәге Фәнни-производство берекмәһе бар. 2017 йылдың 23 октябрендә предприятие территорияһында В. Я. Климовҡа һәйкәл асыла. Завод бинаһына мемориаль таҡтаташ ҡуйылған. Предприятие йыл һайын Петербургтың 3-4-се курс студенттары араһында Климов исемендәге конкурс үткәрә һәм «Климов» стипендияһын бирә[4].
  • Санкт-Петербургта Выборг районының Оло Сампсониев һәм Кантемир урамдары сатындағы майҙан уның исемен йөрөтә.
  • Мәскәүҙә Баранов исемендәге ЦИАМ урынлашҡан Авиамотор урамы башында В. Я. Климо бюсы ҡуйылған.
  • Новодевичье зыяратында һәйкәле бар.

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 Климов Владимир Яковлевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. «Вулиці Запоріжжя — дзеркало історії». Літера «А»
  3. Ахинько Е. Шевченковский район: красота, но не везде // Миг. — 24.06.2010. — № 25. — С. 38. Архивировано из первоисточника 26 август 2014.
  4. Владимирова А. Ступени вверх // Санкт-Петербургские ведомости. — 2019. — 13 ноября.