Ле-Ман

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ле-Ман
Герб
Blason ville fr Le Mans (Sarthe) (orn ext).svg
Рәсем
Рәсми атамаһы Le Mans[1]
Дәүләт Flag of France.svg Франция
Административ үҙәге Сарта[d], canton of Le Mans-Centre[d], canton of Le Mans-Nord-Ville[d], canton of Le Mans-Sud-Est[d], Ле-Ман[d], Графство Мэн[d], canton of Le Mans-Ouest[d], canton of Le Mans-Nord-Ouest[d], canton of Le Mans-Nord-Campagne[d], canton of Le Mans-Est-Campagne[d], canton of Le Mans-Sud-Ouest[d], canton of Le Mans-Ville-Est[d] һәм comté du Maine[d]
Административ-территориаль берәмек Ле-Ман[d], Le Mans metropolitan area[d] һәм Сарта[d]
Һыу ятҡылығы буйында урынлашҡан Сарта[d] һәм Huisne[d]
Хөкүмәт башлығы Стефан Ле Фоль[d]
Халыҡ һаны 143 325 кеше (2015)[2]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 51±1 Метр
Сәғәт бүлкәте UTC+1[d] һәм UTC+02:00[d]
Туғандаш ҡала Падерборн[d], Амасья[d], Судзука[d], Болтон[d], Кинтанар-де-ла-Орден[d], Сяньян[d], Искәндәриә, Haouza[d], Волос[d] һәм Дондағы-Ростов
Милке ММАрена[d], Сарта[d], Antarès[d] һәм Stade Léon-Bollée[d]
Сиктәш Saint-Pavace[d], Sargé-lès-le-Mans[d], Trangé[d], Yvré-l'Évêque[d], Allonnes, Sarthe[d], Арнаж[d], Changé, Sarthe[d], La Chapelle-Saint-Aubin[d], Coulaines[d], Mulsanne[d], Rouillon[d] һәм Ruaudin[d]
Майҙан 52,81 км²[3]
Почта индексы 72000 һәм 72100
Рәсми сайт lemans.fr
Урынлашыу картаһы
Һәйкәлдәр исемлеге list of monuments historiques in Le Mans[d]
Бында төшөрөлгән фильмдар категорияһы [d]
Commons-logo.svg Ле-Ман Викимилектә

Ле-Ман (фр. Le Mans [lə mɑ̃] , брет. ar Mañs , лат. Cenomanum, Suindinum) — Франциялағы ҡала, Сарта департаментының административ үҙәге. Халҡы — 141,4 мең кеше (2005); биҫтәләре менән бергә халҡы һаны буйынса илдә иң эре ете ҡаланың береһе.

Тарихи белешмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Галло-рим диуар

Ҡалаға латинса Cenomanorum Civitas исемен уға уның боронғо халҡы, галдар-ценомандар биргән. Уларҙың ултырағынан III быуат гал-рим диуарҙары фрагменттары һаҡланып ҡалған. Шул ваҡыттарҙа беренсе епископ Ле-Мана, изге Жюльен (Юлиан) йәшәгән. Тап уға урта быуат Францияһының иң бейек ғибәҙәтханалары тип уйланылған урындағы собор арналған.

Урта быуаттарҙа Ле-Ман Мэн графлығының баш ҡалаһы булып хеҙмәт иткән, ул Генрих II Плантагенет (бында тыуған) һәм уның улдары ваҡытында инглиз тажы биләмәләре составына ингән (Анжуй империяһы). Йөҙ йыллыҡ һуғыш ваҡытында Ле-Ман бер нисә тапҡыр ҡулдан-ҡулға күсә.

1871 йылдың ғинуарында Франция-пруссия һуғышы барышында Ле-Манда ҙур алыш була, француздар еңелә һәм Көнбайыш Францияны юғалта[4].

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1800 йылдан алып 2008 йылға тиклем Ле-Ман халҡы һаны үҙгәреүе
1800 1841 1876 1901 1911 1926 1936 1954 1946 1962 1968 1975 1990 1999 2008
18 081 25 189 175 50 272 63 361 69 287 72 525 84 891 111 455 100 181 132 246 143 285 152 145 502 146 064 547 143

Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ле-Ман климаты
Күрһәткес Ғин. Фев. Март Апр. Май Июнь Июль Авг. Сен. Окт. Нояб. Дек. Йыл
Уртаса температура, °C 4,1 5,0 7,2 9,8 13,3 16,7 18,8 18,3 16,0 12,1 7,3 4,8 11,1
Яуым-төшөм нормаһы, мм 64,8 59,4 58,7 50,7 60,8 45,6 49,6 45,1 54,1 57,7 67,7 63,8 678,0
Сығанаҡ: http://climat.meteofrance.com/chgt_climat2/climat_france?CLIMAT_PORTLET.path=climatstation%2F72181001

Иҫтәлекле урындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Баш ҡаланың иҫтәлекле урындарына урта быуаттың әлегә тиклем төҙөлөп бөтмәгән Изге Юлиан соборы инә, уның роман стилендәге нигеҙенә бер нисә ҡатлам готика һалынған. Ғибәҙәтхана айырыуса үҙенең витраждары менән данлыҡлы. Гал-рим диуары, готика ғибәҙәтханалары һәм ренессанс стилендәге айырым йорттар менән уратып алынған матур иҫке ҡала быяланан һәм бетондан төҙөлгән заманса төҙөлөштәр менән ҡырҡа контраслана. Ҡаланың иҫке ҡапҡалары янында цистериан Лепо аббатлығы урынлашҡан, уға 1229 йылда ире вафат булғандан һуң Ле-Манға йәшәргә килгән королева Беренгария нигеҙ һалған. Граф Мэн һарайы ныҡ үҙгәртелгән килеш һаҡланған.

Билдәле шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Марк Дюваль (1530 (?)—1581) — гравер һәм француз рәссамы.
  • Леон Болле (1 апрель 1870 йыл — 16 декабрь 1913 йыл) уйлап табыусы һәм сәнәғәтсе. Ле-Манда стадион Болле исемен йөрөтә.
  • Себастьен Бурдэ (1979 йылдың 28 февралендә тыуған) — дүрт тапҡыр ChampCar чемпионы

Спорты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ле-Ман ҡалаһы «Ле -Мандың 24 сәғәте» ярыштары арҡаһында билдәле, улар «Сарта» һәм «Бугатти» трассалары янында үткәрелә. Ҡала менән йәнәш ҙур боронғо автомобилдәр музейы эшләй. Автомобилдәрҙән тыш, 1953 йылдан Ле-Ман ҡалаһында халыҡ-ара велосипед ярыштары уҙғарыла. Француз футбол лигаһында ҡаланы «Ле-Ман» клубы күрһәтә.

Тарихи ваҡиғалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1908 йылдың 8 августында Ле-Ман ипподромында ағалы-ҡустылы Райттарҙың беренсе рәсми күрһәтмә осоуы үткәрелә. Осоштар белгестәр яғынан да, шулай уҡ тамашасылар яғынан да ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра, һәм Европала ағалы-ҡустылы Райттарҙың уңышына башланғыс бирә.

Туғанлашҡан ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Галереяһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. https://www.insee.fr/fr/information/3363419
  2. Recensement de la population 2015 — 2017.
  3. база данных о французских коммунах
  4. Ле-Ман // Военная энциклопедия : в 18 т. / под ред. В. Ф. Новицкого и др.. — СПб. : Товарищество И. Д. Сытина, 1911—1915.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]