Нурҡаев Талип Латып улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Нурҡаев Талип Латып улы
татар. Талип Латыйп улы Нуркәев
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Хеҙмәт итеүе СССР
Тыуған көнө 9 март 1925({{padleft:1925|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй, Баҡалы районы, Ҡамышлытамаҡ ауыл Советы (Баҡалы районы), Үҫтем
Вафат булған көнө 24 сентябрь 1997({{padleft:1997|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (72 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Башҡортостан Республикаhы, Октябрьский
Ерләнгән урыны Башҡортостан Республикаhы
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Государственная премия СССР Ленин ордены Октябрь революцияһы ордены Советтар Союзы Геройы I дәрәжә Ватан һуғышы ордены «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) III дәрәжә Дан ордены
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Хәрби звание ҡыҙылармеец[d]
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы
Ғәскәр төрө пехота[d]

Нурҡаев Талип Латып улы (9 март 1925 йыл — 24 сентябрь 1997 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, автоматсы. Советтар Союзы Геройы (1944), СССР-ҙың дәүләт премияһы лауреаты (1979).

Октябрьский ҡалаһының почетлы гражданы. СССР-ҙың почетлы нефтсеһе. РСФСР нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе. 1948 йылдан ВКП(б) ағзаһы.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1925 йылдың 9 мартында Башҡорт АССР-ының Баҡалы районы Устюм ауылында тыуа.

1938 йылда Мостафа ауылының ете йыллыҡ мәктәбен тамамлай. Армияға саҡырылғанға тиклем «Ҡыҙыл көс» колхозында умартасы булып эшләй.

Армия хеҙмәтендә.[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

СССР армияһына 1943 йылдың февралендә саҡырыла 1943 йылдың ноябрь айынан Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында. 105-се гвардия уҡсылар полкының 34-се гвардия уҡсылар дивизияһының 3-сө Украина фронтының 46-сы армияһы автоматсыһы. Ҡыҙылармеец.

1944 йылдың 17-18 апрелендә гвардия комсомол ағзаһы, ҡыҙылармеец Нурҡаев Талип ун яугир төркөмө составында лейтенант Васильев-Кытин етәкселегендәге Молдавия ССР-ының Суворов районы Раскаецы ауылы эргәһендәге, Днестрҙың уң яғындағы плацдарм өсөн 36 сәғәтлек алышта ҡатнаша. Дошман танкыларына ҡаршы граната менән ул күҙәтеү пунктын һәм засаданан тороп, шәхсән ун һигеҙ гитлерсыны юҡ итә[1].

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Командованиеның заданиеһын өлгөлө үтәгәне һәм батырлыҡ күрһәткәне өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 13 сентябрҙәге Указы менән Нурҡаев Талип Латып улына Ленин ордены һәм «Алтын йондоҙ» миҙалы тапшырыла һәм Советтар Союзы Геройы исеме бирелә (№ 5296)[2].

Шулай уҡ Октябрь Революцияһы ордены, 1-се дәрәжәләге Ватан һуғышы, 3-сө дәрәжәләге Дан ордендары, миҙалдар менән наградлана. «СССР-ҙың почетлы нефтсеһе», «РСФСР-ҙың атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәре», «Башҡортостан республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе», «Октябрьский ҡалаһының почётлы гражданы» тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ була.

Һуғыштан һуңғы осоро[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡыйыу яугир һуғыштан һуң СССР ҡораллы көстәрендә хеҙмәтен дауам итә. 1946 йылда Өфө хәрби пехота училищеһын тамамлай. 1947 йылда капитан Нурҡаев запасҡа китә. Октябрьский ҡалаһында йәшәй (Башҡортостан), «Туймазанефть» № 1 тресының нефть һәм газ сығарыу буйынса өлкән операторы, «Туймазанефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы комплекслы звеноһының бригадиры булып эшләй. 1980 йылда СССР-ҙың дәүләт премияһына лайыҡ була. Башҡорт АССР-ы 9-сы һәм 10-сы саҡырылыштағы Юғары Советы депутаты итеп һайлана.

Тормоштан китеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1997 йылдың 24 сентябрендә вафат була. Октябрьский ҡалаһында ерләнә (Башҡортостан).

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Заманса учреждениелар һәм монументтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Уның исеме менән аталған Октябрьский ҡала советы ветерандарының хәйриә фонды булдырыла.
  • Октябрьский ҡалаһында герой тураһында иҫтәлеккә һәйкәлдәр ҡуйылған.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 793756, д. 34, л. 344, 345)ф. 33, оп. 793756, д. 34, л. 344, 345).
  2. Указ Президиума Верховного Совета СССР «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 686043, д. 105, л. 26)ф. 33, оп. 686043, д. 105, л. 26).

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нуркаев, Талип Латыпович. Сайт «Герои страны»