Тычина Павло

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Тычина Павло
укр. Павло Тичина
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Flag of the Soviet Union.svg СССР
Тыуған ваҡыттағы исеме рус. Павел Григорьевич Тычинин
укр. Павло Григорович Тичинін
Тыуған көнө 11 (23) ғинуар 1891
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Черниговская губерния[d], Козелецкий уезд[d], Щасновская волость[d], Пески[d]
Вафат булыу көнө 16 сентябрь 1967({{padleft:1967|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:16|2|0}}) (76 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Украина Совет Социалистик Республикаһы, Киев
Ерләнгән урыны Байково зыяраты[d]
Һөнәр төрө яҙыусы, шағир, тәржемәсе, публицист, литературовед, сәйәсмән
Биләгән вазифаһы председатель Верховной Рады Украины[d] һәм СССР Юғары Советы депутаты[d]
Ойошма йәки клуб ағзаһы СССР Яҙыусылар союзы, Украинаның Милли фәндәр академияһы һәм Болгарская академия наук[d]
Жанр шиғыр[d], поэма[d], очерк[d] һәм хикәйә
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Социалистик Хеҙмәт Геройы Ленин ордены Ленин ордены Ленин ордены Ленин ордены Ленин ордены Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены Сталинская премия Украинаның Тарас Шевченко исемендәге милли премияһы «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында фиҙакәр хеҙмәт өсөн» миҙалы
Уҡыу йорто Киевский национальный экономический университет[d]
Әүҙемлек осороноң башы Ошибка Lua в Модуль:Wikidata на строке 194: Функция для отображения свойства не найдена.
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы[d]
Ҡултамға
Ҡатнашыусы КПСС-тың ХХ съезы[d], XXII съезд КПСС[d] һәм XXI съезд КПСС[d]
Изображение памятной доски
Commons-logo.svg Тычина Павло Викимилектә

Па́вел Григо́рьевич Тычи́на (укр. Павло Григорович Тичина - (27 ғинуар 1891 йыл16 сентябрь 1967 йыл), шағир. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1967). Украина ССР-ының Фәндәр академияһы академигы (1929).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

27.1.1891, Украинаның Чернигов губернияһы Пески ауылында 1891 йылдың 23 ғинуарында (иҫк.11 ғинуар) тыуған. Атаһы псаломдар башҡорған, «грамота мәктәбе» уҡытыусыһы булған. Павел бала саҡтан музыкаға, һүрәт төшөрөүгә һәм шиғырҙар ижад итеүгә һәләтле булған.

Башта земство мәктәбендә, шунан Чернигов ир балалар дини училищеһында уҡыған [1], бер үк ваҡытта монастырь хорында йырлаған, сөнки атаһы вафат булып ҡалып, үҙен-үҙе аҫрарға мәжбүр булған. Ғаиләлә 13 бала булып, дүртәүһе сабый саҡта үлгән булған.

Артабан дини семинарияла уҡый (1907—1913)[2].

Павел Тычина 1912 йылда баҫыла башлай, тәүге йыйынтығы - “Ҡояшлы кларнеттар” (“Солнечные кларнеты”; 1918)

Уның “Берҙәм ғаилә тойғоһо” (“Чувство семьи единой”; 1938), “Үҫ, гүзәл донъя” (“Расти, прекрасный мир”; 1960) һ.б. шиғри йыйынтыҡтары донъя күргән.

Революция 1917 йыл башланғанда Тычина Киевта булған.

1923 йылда Харьковҡа, Украинаның ул саҡтағы баш ҡалаһына күсенә. Бында ул журналда эшләй, күп яҙыша, әрмән ,грузин һәм төрөк телдәрен өйрәнәтурецким языками башлай.

1938—1967 йылдарҙа — УССР Юғары Советы депутаты. 1953—1959 йылдарҙа - УССР Юғары Советы Рәйесе. СССР Юғары Советы 2—5 саҡырылыштары депутаты (1946—1962). 1944 йылдан ВКП(б) ағзаһы.

1943—1948 йылдарҙа — УССР мәғариф министры (нарком).

УССР Фәндәр Академияһы академигы (29.06.1929)[3], УССР Әҙәбиәт институты директоры. 1947 йылдан Болгария Фәндәр Академиһыны мәхбир ағзаһы.

П. Г. Тычина 1967 йылдың 16 сентябрендә Киевта вафат була.

Павло Тычина Башҡортостанда[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Өфөлә йәшәй (1941—43). шиғырында, Башҡорт фольклоры мотивтарын һәм тарихи факттарҙы файҙаланып, Башҡортостандың Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы тормошон “Йәшен” (“Гроза”; 1943) тигән шиғырында бәйән итә. “Сәйфи Ҡудашҡа” (“Сайфи Кудашу”; 1943) шиғырында, ғәмәлдә, башҡорт халҡына ихтирамын, һөйөүен белдерә.

П. Тычинаның шиғырҙарын Б.Бикбай, С.Кулибай, Ғ.Й.Рамаҙанов, М.Сөндөклө, Ғ.Әмири һәм башҡалар башҡорт теленә тәржемә иткән.Ул үҙе М.Ғафури, Б.Бикбай, С.Ҡудаш , шулай уҡ башҡа бер нисә авторҙың әҫәрҙәрен украин теленә әйләндергән. Башҡорт әҙәбиәте тураһында мәҡәләләр, “Мәжит Ғафури ижадында патриотизм” (1942; башҡортса тәржемәһе 1943) китабы баҫылып сыҡҡан.

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Сталин премияһы (1941)
  • Украин ССР‑ының Т.Г.Шевченко исемендәге Дәүләт премияһы (1962)
  • «Ураҡ һәм Сүкеш» Алтын йондоҙо (23.02.1967)
  • биш Ленин ордены (31.01.1939; 23.01.1948; 26.01.1951; 24.11.1960; 23.02.1967)
  • ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (27.01.1941; 01.10.1944)
  • миҙалдар
  • УССР-ҙың Тараса Шевченко исемендәге Милли премияһы (1962) 

Иҫтәлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Киевта - Павел Тычина проспекты, Павел Тычина исмендәге Умань дәүләт педагогия университеты; Әрмәнстандың баш ҡалаһы Ереванда урамға һәм Ванадзор ҡалаһындағы мәктәпкә уның исеме бирелгән.

Өфөлә Украин ССР‑ы Фәндәр академияһы Президиумы урынлашҡан бинаға һәм Павло Тычина йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташтар ҡуйылған.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Видео[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Logo YouTube por Hernando.svg Видео Эвакуация в Уфе