Хәлил (Ҡариҙел районы)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ауыл
Хәлил
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Башҡортостан

Муниципаль район

Ҡариҙел районы

Координаталар

55°54′02″ с. ш. 56°42′20″ в. д.HGЯO

Сәғәт бүлкәте

UTC+6

Һанлы танытмалар
Автомобиль коды

02, 102

ОКАТО коды

80 234 872 005

ОКТМО коды

80 634 472 126

Картаны күрһәтергә/йәшерергә
Хәлил (Рәсәй)
Хәлил
Хәлил
Хәлил (Ҡариҙел районы) (Башҡортостан Республикаһы)
Хәлил

Хәлил (рус. Халилово) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 224 кеше[1]. Почта индексы — 452369, ОКАТО коды — 80234872005.


Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)
1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)
1920 йыл 26 август
1926 йыл 17 декабрь
1939 йыл 17 ғинуар
1959 йыл 15 ғинуар
1970 йыл 15 ғинуар
1979 йыл 17 ғинуар
1989 йыл 12 ғинуар
2002 йыл 9 октябрь
2010 йыл 14 октябрь 224 105 119 46,9 53,1

Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.

1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Район үҙәгенә тиклем (Ҡариҙел): 21 км
  • Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Аҡбүләк): 3 км
  • Яҡындағы тимер юл станцияһы (Щучье Озеро): 72 км

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Хәлил ауылы — Һунлар башҡорттары торамаһы, унда Яҡуп Чинмырзиндың улы, Һунлар улусы старшинаһы Хәлил Яҡупов төпләнгән.

Икенсе яҙманан күренеүенсә, 1765 йылғы Хәлил Яҡупов Һыу-Танып волосын да етәкләгән.

Пугачев хәрәкәте йылдарында Хәлил Яҡупов Ҡолой Балтасов менән ихтилалға ҡаршы яҡта була. Өфө эргәһендәге Чесноковка лагерында уны баш күтәреүселәр тотҡан һәм язалап үлтергән.

1795 йылда — 86, 1834 йылда — 231, 1859 йылда — 346, 1870 йылда — 368, 1896 йылда — 360, 1906 йылда — 428, 1920 йылда 499 башҡорт теркәлгән. 1795 йылда — 15, 1920 йылда 100 йорт иҫәпләнгән. 1834 йылғы 8-се ревизия 7 кешеһе менән Хәлил утарын иҫәпкә алған.

Зауряд-яҫауыл Сәйфелмөлөк Балтин 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ауыл халҡы игенселек (1842 йылда 480 бот ужым һәм 720 бот яҙғы иген сәскән, 2 һыу тирмәне булған), малсылыҡ (115 йылҡы, 117 һыйыр, 88 һарыҡ һәм 70 кәзә), умартасылыҡ (1017) менән шөғөлләнгән, умартасылыҡ һәм солоҡ менән шөғөлләнгән.

Хәлил утарҙарында йәшәүселәр 72 бот ужым һәм 120 бот яҙғы иген сәскән.

1820 йылдан мәсет була. 19 быуат аҙағында 2 бакалея кибете һәм мөгәзәй) асалар.

Православие сиркәүенең мосолмандарҙы һәм мәжүсиҙәрҙе суҡындырыу буйынса эшмәкәрлеге был яҡтарға ла барып еткән. Был ауылда йәшәгән 57 йәшлек Хөснийәр Ирғәлиндың улы Ғилмийәр Хөсниәров 1859 йылда православие динен ҡабул итә һәм 1863 йылда Петр Александров исеме менән хәрби хеҙмәткә инеү өсөн башҡорттар араһынан сығарыла[2].

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Матбуғатта[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Видеояҙмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]