Элен Джонсон-Серлиф

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Элен Джонсон-Серлиф
ингл. Ellen Johnson-Sirleaf
Рәсем
Заты ҡатын-ҡыҙ[1][2][3]
Гражданлығы Flag of Liberia.svg Либерия
Тыуған көнө 29 октябрь 1938({{padleft:1938|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:29|2|0}})[4][5] (80 йәш)
Тыуған урыны Либерия, Монтсеррадо[d], Монровия[d][2]
Һөнәр төрө сәйәсмән, иҡтисадсы, эшҡыуар, яҙыусы
Эш биреүсе Донъя банкы
Citibank[d]
HSBC[d]
Программа развития ООН[d]
Open Society Initiative for West Africa[d]
Биләгән вазифаһы президент Либерии[d]
Нигеҙләүсе Truth and Reconciliation Commission[d]
Ойошма йәки клуб ағзаһы Alpha Kappa Alpha[d] һәм The Links, Incorporated[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Уҡыу йорто Колорадский университет в Боулдере[d]
Гарвард университеты
Школа управления им. Джона Ф. Кеннеди[d]
Колледж Западной Африки[d]
Бизнес-колледж в Мэдисоне[d]
Мадисондағы Висконсин университеты[d]
Сәйәси фирҡә ағзаһы Партия единства[d]
Ҡултамға
Commons-logo.svg Элен Джонсон-Серлиф Викимилектә

Элен Джонсон-Серлиф (ингл. Ellen Johnson-Sirleaf; 29 октябрь, 1938) — сәйәсмән һәм 2006 йылдан Либерияның 24-се президенты, «Ҡатын-ҡыҙҙар хоҡуҡтары һәм хәүефһеҙлеге өсөн көрәштә һәм тыныслыҡ урынлаштырыуҙа ҡатнашҡан өсөн» Тавакуль Карман һәм Лейма Гбови менән тыныслыҡ буйынса 2011 йылғы Нобель премияһы лауреаты[6]. Африка илдәрендә беренсе ҡатын-ҡыҙ президент. Джонсон-Серлиф хөкүмәтендә вице-президент — Джозеф Бокай. Үтә ҡатылығы һәм тәүәккәллеге өсөн уны «тимер леди»ға тиңләйҙәр. 2006 йылдың 16 ғинуарында үткәрелгән инаугурацияһында АҠШ-тың дәүләт секретары Кондолиза Райс менән АҠШ-тың беренсе ханымы Лора Буш ҡатнаша.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Гарвард университетының дипломын алғас, 1972 йылда Джонсон-Серлифты президент Уильям Ричард Толберт хакимиәте Либерия хөкүмәтенә финанс министры ярҙамсыһы итеп эшкә саҡыра, бында уны 3 миллион долларҙан ашыу аҡсаны урлауҙа ғәйепләйҙәр. 1980 йылда ул финанс министры булып үрләй һәм 1985 йылға тиклем Сэмюэл Доу хөкүмәтендә ошо вазифала эшләй. Республика президентын хәрби режим урынлаштырыуҙа ғәйепләп парламентта сығыш яһай һәм бының өсөн ун йылға төрмәгә хөкөм ителә. Ләкин уны тиҙҙән сығаралар һәм илдән Найробиға (Кения) ҡыуалар, ул Либерияға тик 1997 йылда Донъя банкы һәм «Citibank» иҡтисадсыһы сифатында ҡайта.

Тәүҙә сержант Сэмюэл Доуға ҡаршы көрәшкән Чарльза Тэйлор яҡлы була, һуңғараҡ 1997 йылғы президент һайлауҙа Элен Джонсон-Серлиф уға ҡарата оппозицияла була. Һайлауҙа ул тауыштарҙың 10 процентын ғына ала, ә Чарльз Тэйлорға һайлаусыларҙың 75 проценты тауыш бирә. Бер аҙҙан Чарльз Тэйлор уны илгә хыянатта ғәйепләй, сөнки Элен республика президентының абруын ҡаҡшатыу буйынса киң кампания йәйелдерә. Шул рәүешле ул үҙенә 2005 йылғы һайлауға плацдарм әҙерләй.

Президент һайлауҙың икенсе турында иң күп тауышты йыя, һәм 2005 йылдың 11 ноябрендә дәүләт комиссияһы Элен Джонсон-Серлифтың еңеүен таный.

2011 йылғы президент һайлауҙа ул был вазифаға ҡабат һайлана, тауыштарҙың 90 проценттан ашыуын ала[7][8].

Элен Джонсон-Серлифтың дүрт улы һәм алты ейәне бар, уларҙың ҡайһылары АҠШ-тың Джорджия штаты Атланта ҡалаһында йәшәй.

Публикациялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • From Disaster to Development (1991) («От катастрофы к развитию»).
  • The Outlook for Commercial Bank Lending to Sub-Saharan Africa (1992) («Перспективы кредитования Центральной Африки»).

Маҡтаулы бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Һүҙ азатлығы өсөн 1988 йылғы Рузвельт наградаһы (1988 Franklin Delano Roosevelt Freedom of Speech Award).
  • Халыҡ-ара мөнәсәбәттәрҙе үҫтергән өсөн Ральф Бунше наградаһы (Ralph Bunche International Leadership Award).
  • Либерияны азат иткән өсөн Африка Йондоҙо кавалеры (Grand Commander Star of Africa Redemption of Liberia).
  • Того Ордены кавалеры (Commander of the Order of Togo).
  • Тыныслыҡ буйынса Нобель премияһы (2011).
  • Ҡаҙаныштар Ордены сынйыры (2014, Мальта ордены)[9].

Белеме[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. VIAF — 2012.
  2. 2,0 2,1 Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #133831892 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  3. Akyeampong E. K., Gates H. L. Dictionary on African BiographyNew York City: Oxford University Press, 2012. — ISBN 978-0-19-538207-5
  4. Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  5. Encyclopædia Britannica
  6. The Nobel Peace Prize 2011  (инг.). Nobel Media. Тәүге сығанаҡтан архивланған 8 февраль 2012. 7 октябрь 2011 тикшерелгән.
  7. В Либерии проходит второй тур президентских выборов, euronews (8 ноября 2011 года).
  8. Лауреат Нобелевской премии переизбрана на пост президента Либерии, Лента.Ру (11 ноября 2011 года).
  9. OFFICIAL VISIT OF THE PRESIDENT OF LIBERIA TO THE SOVEREIGN ORDER OF MALTA