Юҡҡа сығыу

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Extinction intensity.svg Кембрий Ордовик Силур Девон осоро Ташкүмер осоро Пермь осоро Триас Юра осоро Аҡбур осоро Палеоген Неоген
Миллион йылдар элек
Extinction intensity.svg Кембрий Ордовик Силур Девон осоро Ташкүмер осоро Пермь осоро Триас Юра осоро Аҡбур осоро Палеоген Неоген
Фанерозой осоронда диңгеҙ фаунаһының юҡҡа сығыуы. Һәр ваҡыт интервалы өсөн, ул ваҡытта йәшәгән төрҙәрҙәң нисә проценты киләһе ваҡыт интервалына тиклем юҡҡа сыҡҡанын күһәтә. Бөтә юҡҡа сыҡҡан төрҙәр түгел, тик ташҡа әүерелелеп һаҡланғандары ғына күрһәтергән. Рәсемдәге хәрефтәр «Биш Ҙур» юҡҡа сығыуҙы күрһәтә. (рәсем мәғлүмәте)


Юҡҡа сығыу  — биология һәм экологияла билдәле бер биологик төрҙөң йәки тотош таксондың бар вәкилдәренең дә үлеп бөтөүе ул. Юҡҡа сығыуҙың сәбәптәре тәбиғи лә , кеше(антропоген) тәьҫиренән дә булырға мөмкин. Тәбиғәттә биологик төрҙең ҡыҫҡа ваҡыт эсендә күпләп ҡырылыу, йәғни, күпләп юҡҡа сығыу күренеше бар (массовое вымирание)

Ер тарихында төрҙәрҙең дәһшәтле юҡҡа сығыу тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Докембрий Фанерозой Эон
Палеозой Мезозой Кайнозой Эра
Кембрий Ордо
вик
Сил
ур
Девон Карбон Пермь Триас Юра Мел Палео
ген
Нео
ген
П-д
4570 541 485,4 443,4 419,2 358,9 298,9 252,2 201,3 145,0 66,0 23,03 млн
лет
2,588

е

Юҡҡа сығыуҙың сәбәптәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әгәр билдәле арауыҡта тыуым үлемде ҡаплай (компенсировать) алмаһа, төр юҡҡа сыға.


Юҡҡа сығыу сәбәптәре:

  • Популяция эсендәге һан (төркөм эсендә генә үрсеү мөмкинлеге булған хайуандар, мәҫәлән,гиҙеүсе күгәрсен)
  • генетик төрлөлөк (гепардтарға янарға мөмкин)
  • ғүмер оҙонлоғо
  • йыртҡыстар
  • Бер үк йәшәү урынында башҡа төрҙәр менән конкуренция
  • паразиттар баҫыуы (ниндәйҙер сир)
  • катастрофалар
  • Әйләнә-тирә мөхиттең үҙгәреүе
  • кеше факторы

Шулай уҡ, ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


Ҡалып:Disasters-stub