Суфыйсылыҡ

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Ислам

Ислам тарихы

Иман шарттары

Тәүхид
Фәрештәләр
Китаптар
Пәйғәмбәрҙәр
Яуап көнө
Тәҡдир

Ислам шарттары

Шәһәҙәт
Намаҙ
Ураҙа
Зәҡәт
Хаж

Мөһим шәхестәр

Мөхәммәд
Ислам пәйғәмбәрҙәре
Сәхәбәләр
Хәлифәләр

Суфыйсылыҡ (ғәр. تصوّف‎ — йөн туҡыма, йөн туҡыманан әҙерләнгән кейем кейеүсе) — Ислам динендәге аскетизм(зөһәдселек) йүнәлеше. Суфыйсылыҡ 9-сы быуаттарҙа түбәнге ҡатламдарҙа социаль тигеҙһеҙлеккә, аристократияның, ҡала байҙарының, феодаль йәмғиәттең хакимлыҡ итеүсе ҡатламына яҡын тороусы руханиҙарҙың ҡомһоҙлоҡтарына, кәйеф- сафа ҡороуҙарына, зиннәтле тромоштарына ҡаршы йүнәлдерелгән хәрәкәт.

Билдәләмә[үҙгәртергә]

Суфыйҙарҙаң беренсе общиналары 800-се йылдар тирәһендә барлыҡҡа килә. Ғәрәп тарихсыһы Әл-Кинди былай тип яҙып ҡалдырған: " Һижриәттең 199-сы йылында Искәндәрҙә суфыйҙар фирҡәһе тип атала торған төркөм ойошто. Улар Аллаһ өсөн нимә яҡшы, шуны эшләгеҙ, тип бойороҡ бирҙе һәм хөкүмәткә ҡаршылыҡ күрһәтте"[1].

Суфыйсылыҡ тарихы[үҙгәртергә]

Суфыйсылыҡ 9-сы быуатта Яҡын һәм Урта Көнсығышта крәҫтиәндәрҙе феодаль бәйһеҙлеккә индереү тамамланғас, феодалдарға ҡаршы массакүләм хәрәкәт баҫтырылған осорҙа киң тарала. Уның таралыуына салжуҡтар хәрәкәте һәм Тәре походтары (11-12-се быуат) унан һуңғә монғолдар һөжүмдәре (13-сө быуат), феодалдарҙың үҙ-ара көсәйә барған көрәше этәргес булып торған. Сөнки быларҙың барыһы етештереү менән шөғөлләнеүсе халыҡты бөтөнләй бөлгөнлөккә төшөрә.Суфыйҙар Ислам диненең байтаҡ йолаларын танымайҙар, ураҙа тотоп һәм ысын күңелдән ғибәҙәт ҡылып, Аллаһ менән берләшергә ынтылалар. Улар хәйер һорашалар, һәм шуның иҫәбенә йәшәйҙәр.12-се быуатта суфыйҙарҙың туғанлыҡ общиналары(мәхәлләләре) барлыҡҡа килә. Дәрүиштәр айырым рәбәттәрҙә(кварталдарҙа) ҡуналҡаларҙа (дәрүиштәр йорттарында) йәшәй башлай. Суфыйсылыҡ идеяһының халыҡ араһында киң таралыуын күреп, әл-Ғаззали Ислам диненә суфыйсылыҡ элементтарын индерә.


Ағымдары[үҙгәртергә]

Суфыйҙар[үҙгәртергә]

Суфыйсылыҡ баҫҡыстары[үҙгәртергә]

  • Шәриғәт (ғәрәп. شريعة‎‎) —
  • Тәриҡәт(ғәрәп. طريقة‎‎) —
  • Мәғрифәт (ғәрәп. معرفة‎‎) —
  • Хәҡиҡәт (ғәрәп. حقيقة‎‎) —

Төшөрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Адам Мец. Мусульманский ренеcсанс, Мәскәү, 1966, 230-сы бит)