Быкова Елизавета Ивановна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Быкова Елизавета Ивановна
Рәсем
Заты ҡатын-ҡыҙ
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Спортта ил өсөн сығыш яһай Flag of the Soviet Union.svg СССР
Тыуған көнө 4 ноябрь 1913({{padleft:1913|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1][2]
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Владимир губернаһы[d], Владимирский уезд[d], Боголюбово[d]
Вафат булған көнө 8 март 1989({{padleft:1989|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1][2] (75 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Мәскәү ҡалаһы
Ерләнгән урыны Хованск зыяраты[d]
Һөнәр төрө шахматсы, писатель-документалист
Шахматный титул ҡатын-ҡыҙҙар гроссмейстеры[d], Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар мастеры[d], халыҡ-ара мастер[d] һәм шахмат буйынса СССР спорт мастеры[d]
Спорт төрө Шахмат
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
«Почёт Билдәһе» ордены заслуженный мастер спорта СССР
Commons-logo.svg Быкова Елизавета Ивановна Викимилектә

Елизавета Ивановна Быкова (рус. Елизавета Ивановна Быкова, 4 ноябрь 1913, Боголюбово ауылы, хәҙерге Владимир өлкәһе8 март 1989, Мәскәү) — тарихта шахмат буйынса өсөнсө донъя чемпионы–ҡатын-ҡыҙ (1953-56, 1958-62), атҡаҙанған спорт мастеры (1953), халыҡ-ара гроссмейстер (1976). Журналист.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Елизавета Ивановна Быкова 1913 йылдың 4 ноябрендә хәҙерге Владимир өлкәһе Боголюбово ауылында ҙур крәҫтиән ғаиләһендә тыуған (ун өс бала араһынан, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, өсөһө генә иҫән ҡалған). Башланғыс синыфты тамамлай һәм оло ағаһы Василий менән Мәскәүгә күсенә. Унда ул беренсе тапҡыр шахмат менән таныша һәм 14 йәшендә мәктәп ярыштарында ҡатнаша. Сергей Белавенец һәм Николай Рюминда шөғөлләнә. Елизавета Бокованың шахмат биографияһының башын 1935 йыл тип һанарға мөмкин. [3]

Беренсе уңышҡа Мәскәү чемпионатында өлгәшә (1937, 3 сө урын), алты тапҡыр Мәскәү чемпионы (1938-52) һәм өс тапҡыр СССР чемпионы (1947, 1948, 1950).

Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында ул полиграфия предприятиеларында эшләй башлай, Мәскәү дауаханаларында лекцияләр уҡый һәм күп шахмат уйыны сеанстары үткәрә, уның инициативаһы менән шахматсы кыҙҙар госпиталгә шефлыҡ итә.

1953 йылда ул донъя чемпионаты матчында 8: 6 иҫәбе менән Людмила Руденконы еңә. 1950 йылдар аҙағы - 1960 йылдар башында Мәскәүҙә донъя чемпионаты өсөн ул өс матч уйнай (1958 һәм 1960 йылдарҙа Ольга Рубцова һәм Кира Зоринаға ҡаршы). 1962 йылда ул Нона Гаприндашвилиҙан еңелә. Ул — 1970 йылдар аҙағына ҡәҙәр Мәскәү турнирҙарында сығыш яһай.

Уны Хованское зыяратында ерләйҙәр.

Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2012 йылда Владимирҙа «Елизавета Быкова мемориалы» инициатива төркөмө төҙөлә, уның маҡсаты — Боголюбово биҫтәһендә скульптор Илья Шанин эшенең һәйкәлен төҙөү була. Инициатива төркеме шул исемдәге сайт булдырған — memorialbykovoi.ru.

2013 йыл ФИДЕ тарафынан «Елизавета Быкова йылы» тип иғлан ителә.

Китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Соревнования на первенство мира по шахматам среди женщин : Т Междунар. женскому шахматно турнир 1955 г. в Москве / Быкова Елизавета Ивановна. — М.: ФиС, 1955. — 48 с.: ил.
  • Вера Метчик : [Первая чемпионка мира по шахматам] / Быкова Елизавета Ивановна. — М.: ФиС, 1957. — 169 с.: ил.
  • Советский шахматист / Быкова Елизавета Ивановна. — М.: ФиС, 1957. — 328 б.: ил.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Шахматы : энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 50—51. — 624 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3.
  • Романов И. Её девиз — труд! // «64 — Шахматное обозрение». — 1983. — № 23. — С. 12—13.
  • Тихомирова В. Одержимость и обаяние. // «64 — Шахматное обозрение». — 1988. — № 22. — 3 стр. обл.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]