Быҙаулыҡ өйәҙе

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Быҙаулыҡ өйәҙе
Өйәҙ үҙәге гербы Губерна гербы
Герб уездного центра
Герб губернии
Губерна Һамар губернаһы
Үҙәге Быҙаулыҡ (Ырымбур өлкәһе)
Барлыҡҡа килгән 1781
Майҙаны 23 772 км²
Халҡы 492 952[1] (1897) кеш.
Samarskaya gubernia Buzuluksky uezd.svg

Быҙаулыҡ өйәҙе — 1781 йылда Өфө наместниклығы составында ойошторола.

Административ уҙәге — Быҙаулыҡ ҡалаһы.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Өйәҙгә Ырымбур провинцияһының көнбайыш өлөшө инә. 1796 йылда алып Ырымбур губернаһы, 1851 йылда — Һамар губернаһы составында. Административ уҙәге — Быҙаулыҡ ҡалаһы. 1919 йылда Быҙаулыҡ өйәҙе Йомран‑Табын улусы АСБР‑ҙың Туҡ-Соран кантоны составына инә. Өйәҙ 1920 йылда бөтөрөлә, территорияһының күпселек өлөшө Ырымбур губернаһы составына инә.

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

XVIII быуат аҙағында төньяҡта Боғорослан өйәҙе, көнсығышта Ырымбур өйәҙе, көньяҡта Кесе ҡаҙаҡ Йөҙө, көнбайышта Сергиевск өйәҙе менән сиктәш була. Майҙаны 23 772 км² (1897).

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1795 йылда — 42074 кеше (шул иҫәптән башҡорттар — 1066), 1897 — 492952 (башҡорттар — 9887, мордвалар — 36502, немецтар — 3028, сыуаштар — 12556, татарҙар — 10404, урыҫтар — 409657 һәм башҡа), 1920 — 637,3 мең кеше. XIX быуат аҙағында өйәҙҙә 471933 крәҫтиән иҫәпләнә, мещандар — 15635, дворяндар — 1227, сауҙагәрҙәр — 368 һәм башҡа; мосолмандар — 20799, православие динендәгеләр — 468024 (ш. иҫ. 6152 старообрядсы), протестанттар — 3010 һәм башҡалар.

Милләт Халыҡ, кеш. %
Башҡорттар 9 887 2,01
Урыҫтар 409 657 81,10
Татарҙар 10 404 2,11
Немецтар 3 028 0,61
Мордвалар 36 502 7,40
Сыуаштар 12 556 2,55
Бөтәһе 492 952 100,00

Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Идара итеүҙең кантон системаһы индерелгәс өйәҙҙә 9‑сы башҡорт кантоны ойошторола. 1811 йылда өйәҙҙә 166 торама пункт һәм 6 ҡәлғә була. XIX быуат уртаһында башҡорттарҙың төп өлөшө 19 ауылда йәшәй. Ауыл хужалығы халыҡтың 77%‑ы мәшғүл була. XX быуат башында араҡы, сөгөлдөр эшкәртеү, 2 он тартыу һәм 8 йылҡысылыҡ заводы эшләй. Йыл һайын 13 йәрминкә үткәрелә. XIX быуат 2‑се яртыһында өйәҙ аша Ырымбур тимер юлының бер өлөшө (Тростянка ауылы алып Яңы Сергиевский ауылы тиклем) үтә.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]