Үрге Ильяс

Үрге Ильяс
	Ауыл
	Үрге Ильяс
Ил	Рәсәй
Федерация субъекты	Ырымбур өлкәһе
Муниципаль район	Ҡыҙыл Гвардия районы (Ырымбур өлкәһе)
Координаталар	52°51′ с. ш. 53°27′ в. д.HGЯO
Милли состав	башҡорттар
Һанлы танытмалар
Автомобиль коды	56
ОКАТО коды	53 223 824 003
ОКТМО коды	53 623 424 111
	Картаны күрһәтергә/йәшерергә Үрге Ильяс

Был терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Ильяс.

Үрге Ильяс (рус. Верхнеильясово; икенсе атамаһы Тәңес^[1]^[2]) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл^[3]. Плешаново ауыл биләмәһе составына инә.

Географик урынлашыуы

Туҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.

Тарихы

Үрге Ильяс^[4] — ҡара табын башҡорттарының ауылы. Тарихсы Нурислам Ҡалмантаев фекеренсә , XIX быуат аҙағында Ильяс (Урта Ильяс) ауылы кешеләре Үрге Ильяс һәм Түбәнге Ильяс ауылдарына нигеҙ һала^[5]. Үрге Ильяс рус телендәге исеме Верхнеильясово тигәндән тәржемә ителеп алынған, ә асылда башҡорт халыҡ телендә ул элекке исеме менән йөрөтөлә — Тәңес ауылы. Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Туҡ-Соран кантоны составына инә. 1923 йылдан республиканың Бәләбәй кантоны ҡарамағында була. ВЦИК ҡарарына ярашлы 1924 йылдың 21 октябрендә Ҡаҙаҡ АССР-ы составына бирелә. 1934 йылдан — Ырымбур өлкәһе составында.

Ауыл Өс ҡайын йылғаһы буйында ултыра. Уның ауылдан 2 км ситтәрәк булған инешен халыҡ Таиба ҡойоһо тип йөрөтә. Ҡасандыр ауылда йәшәгән Таиба исемле әбей ошо шишмәгә һыуға йөрөргә яратҡан тиҙәр.

Халҡы

1920^[5]
435

Халыҡ иҫәбе
2010^[6]
289

2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (92 %) йәшәй^[7].

Билдәле шәхестәре

Буранғолов Мөхәмәтша Абдрахман улы (1888—1966), драматург, шағир, сәсән, фольклорсы.
Буранғолов Мәжит Фазлый улы (1904—1943), яҙыусы, фольклорсы, йырсы.
Ҡалмантаев Нурислам Мирхәйҙәр улы (9.09.1956), ғалим-тарихсы. Тарих фәндәре кандидаты, доцент.
Ҡалмантаева Вәкилә Ғатаулла ҡыҙы (7.11.1948—5.02.2021), театр һәм кино артисы. 2002 йылдан Башҡортостан Республикаһы Мостай Кәрим исемендәге милли йәштәр театры актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993).

Иҫкәрмәләр

↑ Ырымбур башҡорттарының «Ялҡын» милли — мәҙәни түңәрәге 2020 йыл 13 ноябрь архивланған.
↑ Ырымбур өлкәһендә халыҡ сәсәненә иҫтәлекле стела асылды
↑ Башҡорт энциклопедияһы — КРАСНОГВАРДЕЙСКИЙ РАЙОНЫ (Ырымбур өлкәһе)
↑ Башҡорт энциклопедияһы — Ырымбур башҡорттары
1 2 История башкирских родов. Табын. Том 28. Ч. 3 / С. И. Хамидуллин, Б. А. Азнабаев, И. Р. Саитбатталов, И. З. Султанмуратов, Р. Р. Шайхеев, Р. Р. Асылгужин, В. Г. Волков, А. А. Каримов, А. М. Зайнуллин. — Уфа: Китап, 2018. — С. 177—178, 194. — 616 с.
↑ Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность и размещение населения Оренбургской области (билдәһеҙ). Дата обращения: 5 июнь 2014. Архивировано 5 июнь 2014 года.
↑ Башҡорт энциклопедияһы — Ырымбур башҡорттары

Һылтанмалар

Үрге Ильяс // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: БР ДАҒУ «Башҡорт энциклопедияһы», 2015—2024. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 5 февраль 2021)

[1] Ырымбур башҡорттарының «Ялҡын» милли — мәҙәни түңәрәге 2020 йыл 13 ноябрь архивланған.

[2] Ырымбур өлкәһендә халыҡ сәсәненә иҫтәлекле стела асылды

[3] Башҡорт энциклопедияһы — КРАСНОГВАРДЕЙСКИЙ РАЙОНЫ (Ырымбур өлкәһе)

[4] Башҡорт энциклопедияһы — Ырымбур башҡорттары

[ИБР-5] 1 2 История башкирских родов. Табын. Том 28. Ч. 3 / С. И. Хамидуллин, Б. А. Азнабаев, И. Р. Саитбатталов, И. З. Султанмуратов, Р. Р. Шайхеев, Р. Р. Асылгужин, В. Г. Волков, А. А. Каримов, А. М. Зайнуллин. — Уфа: Китап, 2018. — С. 177—178, 194. — 616 с.

[2010CA-6] Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность и размещение населения Оренбургской области (билдәһеҙ). Дата обращения: 5 июнь 2014. Архивировано 5 июнь 2014 года.

[7] Башҡорт энциклопедияһы — Ырымбур башҡорттары

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]