Джавахарлал Неру

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Джавахарлал Неру
जवाहरलाल नेहरू
Джавахарлал Неру
Флаг
Һиндостандың премьер -министры
15 август 1947 — 27 май 1964
Монарх: Георг VI (1950 йылдың 26 ғинуарынаса )
Алдан килеүсе: Вазифа булдырылған
Дауамсы: Гулзарилал Нанда (вазифа башҡарыусы)
Лал Бахадур Шастри
Флаг
Һиндостандың сит ил эштәре министры
15 август 1947 — 27 май 1964
Алдан килеүсе: Вазифа булдырылған
Дауамсы: Гулзарилал Нанда (вазифа башҡарыусы)
Лал Бахадур Шастри
 
Дине: Индуизм
Тыуған: 14 ноябрь 1889({{padleft:1889|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})
Аллаһабадта, Британ Һиндостаны Британ Һиндостаны флагы
Үлгән: 27 май 1964({{padleft:1964|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:27|2|0}}) (74 йәш)
Нью-Дели Ер
Ерләнгән: Радж Гхат[d]
Династия: Династия Неру-Ганди[d]
Атаһы: Мотилал Неру
Әсәһе: Сваруп Рани
Ҡатыны: Камала Неру
Балалары: дочь: Индира Ганди
Партия: Һиндостан милли конгресы
Белеме: Кембридж университеты
Профессияһы: Юрист
 
Автограф: Jawaharlal Nehru Signature.svg
 
Наградалары:
Бхарат Ратна
О. Р. Тамбо Компаньондары алтын ордены

Джавахарла́л Не́ру (һинд जवाहरलाल नेहरू Javāharlāl Nehrū; шулай уҡ Пандит (Ғалим НеруУчёный Неру ҡушаматы менән дә билдәле) (14 ноябрь 1889 — 27 май 1964) — донъяның иң танылған сәйәси эшмәкәрҙәренең береһе, һинд милли азатлыҡ хәрәкәтенең һул өлөшө лидеры. Остазы [[Махатма Ганди] тәьҫирендә Һиндостан милли конгресы рәйесе вазифаһына күтәрелә, артабан ил бойондороҡһоҙлоҡ яулап алғас, 1947 йылдың 15 авгусында Һиндостандың беренсе премьер-министры була. Был яуаплы вазифаны 1964 йылдың 27 майында йөрәк өйәнәгенән вафат булғансы биләй. Һиндостандың өсөнсө премьер-министры булған Индира Гандиҙың атаһы һәм илдең етенсе премьер-министры булған Раджив Гандиҙың олатаһы.

Премьер-министр вазифаһын башҡара башлау менән тышҡы сәйәсәттә Неру нейтраль позиция ала: был Һиндостандың бер үк ваҡытта көнбайыш һәм көнсығыш блрктарҙан бойондороҡһоҙ булыуын аңлата. Шуға ярашлы ул Ғәмәл Әбдел Насыр һәм Иосип Броз Тито менән бергә Ҡатнашмау хәрәкәтенә нигеҙ һалған өс яҡлы һөйләшеүҙәр алып бара.

Йәшлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Джавахарлал Неру 1889 йылдың 14 ноябрендә Аллахабадта, Варнаға ҡараған кашмир брахмандары ғаиләһендә тыуған. Әсәһе Сваруп Рани (1863—1954), атаһы Мотилал Неру (1861—1931) 19191920 һәм 19281929 йылдарҙа илдәге иң эре фирҡә Һинд милли конгресы етәксеһе була. Ул үҙенең улы Джавахарлалды (исемен һинд теленән тәржемә иткәндә «ҡиммәтле ҡыҙыл яҡут») Харроуҙағы абруйлы инглиз мәктәбенә уҡырға бирә.)[1]1912 йылда Нерру Кембридж университетының хоҡуҡ факультетын тамамлай[2]. Һиндостанға ҡайтҡас, Нерру Аллаһабадта урынлаша һәм атаһының адвокат фирмаһында эшләй.

8 февраль 1916 йыл яҙ байрамын байрам иткәндә Нерру ун алты йәшлек Камале Каулға өйләнә. Бер йылдан һуң туй уҙғас, уларҙың берҙән-бер ҡыҙҙары тыуа уны Индира тип атайҙар. Һинд милли-азатлыҡ хәрәкәтенең һул ҡанаты етәксеһе. Остазы Махатмы Гандиҙың ярҙамы менән Һинд милли-азатлыҡ хәрәкәтенең рәйесе була. Аҙаҡ, 1947 йылдың 15 авгусынан, ил мөстәҡиллек алғас, Һиндостандың беренсе премьер-министры була. Был вазифала ул 1964 йылдың 27 майынаса эшләй (йөрәк өйәнәгенән вафат була).

Факттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һиндстан хөкүмәте рәйесе Джавахарлал Неру 1956 йылда Советтар Союзына килә, һәм ул Һаҡмар районы Татар Ҡарғалыһы күреп килергә теләүен әйтә. Ҡарғалы сауҙагәрҙәре Көнбайыш кешеләренән беренселәрҙән булып Һиндстанға Тянь-Шань тауҙары аша, серле тау һуҡмаҡтары менән барып етәләр.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Горев А. В., Зимянин В. М. Неру / Александр Горев, Владимир Зимянин — М.: Молодая гвардия, 1980. — 416 б. — (Жизнь замечательных людей). — 150 000 экз. (в пер.)
  • Мартышин О. В. Политические взгляды Джавахарлала Неру — М.: Наука (Главная редакция восточной литературы), 1981. — 312 б. — 8 000 экз.
  • Ульяновский Р. А. Джавахарлал Неру // Три лидера великого индийского народа / Р. А. Ульяновский — М.: Политиздат, 1986. — 232 б. — 100 000 экз.
  • Вафа А. Х., Литман А. Д. Философские взгляды Джавахарлала Неру — М.: Наука (Главная редакция восточной литературы), 1987. — 288 б. — 5 000 экз.
  • Джавахарлал Неру. Воспоминания. Исследования / Отв. редакторы и составители Э. Н. Комаров и Л. В. Митрохин; Институт востоковедения АН СССР — М.: Наука (Главная редакция восточной литературы), 1989. — 208, [16] б. — 5 000 экз. — ISBN 5-02-016703-7. (в пер.)
  • Сарвепалли Гопал. Джавахарлал Неру. Биография (2 тома) = Javaharlal Nehry. A Biography / Переводчик И. М. Кулаковская-Ершова — М.: Прогресс, 1989. — 896 б. — 37 000 экз. — ISBN 5-01-001567-6.
  • Володин А. Г., Шаститко П. М. «Пусть не обманет надежда!..» Жизнь и борьба Джавахарлала Неру — М.: Политиздат, 1990. — 352 б. — 50 000 экз. — ISBN 5-250-00445-8.