Йән

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Йән (фарсы теленән тәржемә итһәк: рух, күңел тигән төшөнсә бирә) (урыҫ. душа) (лат. anima, animus) — иң мөһим дини төшөнсәләрҙең береһе. Дин һәм идеалистик фәлсәфәлә йән, рух — материаль донъяға капма-каршы булған үҙенсәлекле есемһеҙ нәмә. Йән, кеше тәненә кереп, уны йәнләндерә, әүҙем башоанғыс булып тора; уның тәбиғәткә бәйләнешһеҙ, ирекле йәшәй алыуын, һиҙеү һәм фекерләү һәдәтен, төп индивидуаль үҙенсәлектәрен тәьмин итә; шуның менән бергә, йән — мәңгелек нәмә.

Барлыҡ халыҡтарҙа ла диндә йән, рух төшөнсәләре «теге донъя» тураһындағы өйрәтеүҙәр менән бәйләнгән. Унда әйтелгнсә, кешегә Аллаһы Тәғәлә йән индерә, унан һуң уны ң, теге донъяла мәңге йәшәтеү өсөн кире ала. Ислам динендә кешенең йәнен Ғазраил фәрештә ала. Йән ауыҙҙан, тын юлы ағзаларынан, тән яраһынан ҡан менән бергә сығып китергә мөмкин. Йән тәндән ваҡытлыса сығып, осоп йөрөргә лә мөмкин. Кеше был ваҡытта төш күрә. Йән тураһындағы бындай төшөнсә фән әле кеше организымының төҙөлөшөн белмәгәен, психик күренештәрҙе аңлатырлыҡ дәрәжәлә үҫмәгән осорҙа барлыҡҡа килгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • З. Шафиғи. Рауил Үтәбай-Кәрими. Ислам. Белешмә һүҙлек. Ҡазан-1993 й. ISBN 5-298-00949-2