Кизляр районы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Кизляр районы
Герб
Kizlyarsky District Coat of Arms.png
Нигеҙләү датаһы 1920
Дәүләт Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Рәсәй
Административ үҙәк Кизляр
Административ-территориаль берәмек Дағстан һәм Дагестанская АССР[d]
Халыҡ һаны 73 354 кеше (1 ғинуар 2018)[1]
Майҙан 3047 км²
Рәсми сайт kizlyar-rayon.ru
Урынлашыу картаһы
Commons-logo.svg Кизляр районы Викимилектә


Кизляр районы — Рәсәй Федерацияһының Дағстан Республикаһы составындағы административ-территориаль муниципаль берәмеге.

Административ үҙәге — Кизляр (район составына инмәй).

«Кизляр районы»

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Кизляр районы Дағстан республикаһының төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан. Ул көнбайышта һәм төньяҡта Тарумовский районы, көньяҡта — Бабаюрт, көнбайышта — Чечен Республикаһы, көнсығыштан — Каспий диңгеҙе менән сиктәш

Кизляр райроны территорияһы Каспий буйы уйһыулығында, Терек йылғаһы тамағында һәм уның ҡылымдары янында урынлашҡан. Бындай географик хәле уның ланшафтында һәм үҫемлектәр донъяһында сағыла.

Терек йылғаһы
Таловка йылғаһы

Ландшафты болонло дала тибында, бында һаҙлы участкалар, шулай уҡ сүл тупраҡлы участкылар бар. Майҙаны — 3047 км².

Уйһыу һаҙ участкаларында ҡамыш әрәмәлектәре бар.

Хайуандар донъяһында: һөйрәлеүсәләр (гҡара йылан), ҡоштар (фазан, ҡырағай өйрәк, һ. б.), имеҙеүселәр (камыш бесәйе, ҡарһаҡ, ҡырағай ҡабан, ондатра, ялман) — бар.

Йылғаларында һәм Каспий диңгеҙендә бикре, севрюга, белуга, ҡара һырт, вобла, сазан, йәйен, суртан, һыла һ. б. балыҡтар бар.

Айырыуса һаҡланған тәбиғәт территориялары

  • Федераль әһәмиәттәге дәүләт тәбиғәт заказнигы «Аграханский»[2].

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Кизляр районы 1920 йылда барлыҡҡа килә, 22 февраль 1938 йыл-22 март 1944 йыл Орджоникидзе крайы Кизляр округы составында була.22 март 1944 йыл — 9 ғинуар 1957 йыл — Грозный өлкәһе составына ҡушыла . 9 ғинуар, 1957 йыл - Дағстан АССР-ы составына тапшырыла.


РСФСР Юғары Советы Президиумының Указы буйынса 1963 йылда Кизляр районынаТарумовский районы ҡушыла. 1965 йылдың мартында Кизляр һәм Тарумовский райондары элекке сиктәренә кире ҡайтарыла.

Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәсәй Хөкүмәтенең Иҡтисадты үҫтереү министрлығының күҙаллауы буйынса район халҡының һаны түбәндәгесә буласаҡ:

  • 2024 — 77,28 мең кеше
  • 2035 — 85,62 мең кеше

2010 йылда Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡтың милли составы:

Халыҡтар Иҫәбе,



кеше
Бөтә өлөшө



халыҡ, %
аварҙар 371 31 46,62 %
* ысын аварҙар 298 31 46,51 %
* дидойца (цеза) 63 0,09 %
* ахвахец 5 0,01 %
* андиец 5 0,01 %
даргиндар 13 092 19,46 %
рус 294 8 12,33 %
нуғайҙар 220 3 4,79 процент
лакиҙар 361 2 3,51 %
лезгиндар 283 2 3,39 %
әзербайжандар 1 584 2,35 %
табасаран 032 1 1,53 процент
рутулдар 1 023 1,52 %
ҡумыҡтар 909 1,35 %
цахурҙар 671 1,00 %
чечендар 449 0,67 %
агулдар 183 0,27 %
әрмәндәр 164 0,24 %
башҡалар 490 0,73 %
күрһәтеү 161 0,24 %
барыһы 287 67 100,00 %

Бөтөрөлгән тораҡ пункттары

Акайкино, Бессарабия, Бирючка, Бутылкино, Ларин исемендәге ауыл, Росламбейчик, Чаканный, Шелковский.

Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Кизляр районының төп иҡтисады — ауыл хужалығы:

1. Йыл әйләнәһенә көтөүҙәге малсылыҡ.

2. Балыҡсылыҡ.

3. Йөҙөм үҫтереү[3].

4. Иген культураларын үҫтереү таралған, мәҫәлән, дөгө, баҡса, йәшелсә культуралары үҫтереү.

Дин[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Күпселек ауылдарҙа мәсет бар.
  • Православие ҡорамдары райондың Владикавказ һәм Махачка епархияһының Кизляр мәнфәғәтенә инә.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]