Кәримов Айрат Таһир улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Кәримов Айрат Таһир улы
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 21 ғинуар 1941({{padleft:1941|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Өфө
Вафат булыу көнө 11 май 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:11|2|0}}) (75 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Өфө
Һөнәр төрө композитор
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Уҡыу йорто Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты
Музыка ҡоралы фортепиано

Кәримов Айрат Таһир улы (21 ғинуар 1941 йыл — 11 май 2016 йыл) — совет һәм Рәсәй композиторы һәм пианисы. 1991 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1995).

Республика композиторҙар конкурстары призеры һәм лауреаты. Мәскәүҙә Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһында (1955), Ульяновск ҡалаһында БАССР-ҙың мәҙәниәте көндәрендә (1968), Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһы көндәрендә (1997) ҡатнаша .

Башҡорт филармонияһы «Ирәндек» вокаль-инструменталь ансамбленең ойоштороусыһы һәм художество етәксеһе (1970—1976).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Билдәле баянсы һәм башҡорт композиторы Таһир Шакир улы Каримовтың ғаиләһендә 1941 йылдың 21 ғинуарында Өфөлә тыуған.

19551959 йылдарҙа Өфө сәнғәт училищеһында фортепиано класы буйынса (уҡытыусыһы М. А. Зайдентрегер) белем ала.

19591964 йылдарҙа М. П. Мусоргский исемендәге Урал дәүләт консерваторияһында проф. И. М. Рензин класында уҡый. «Концерт башҡарыусыһы» квалификацияһы менән консерваторияны уңышлы тамамлағандан һуң, Өфөгә ҡайта. Өфө сәнғәт училищеһында һәм музыкаль — педагогия училищеһында уҡыта, артабан Башҡорт дәүләт филармонияһында, Орел, Севастополь ҡалалары филармонияларында концертмейстер булып эшләй. Дондағы Ростов ҡалаһы филармонияһында художество етәксеһе һәм «Донские ребята» эстрада ансамбленең музыкаль етәксеһе була.

1970 йылда Башҡортостанда яңы ойошторолған һәм артабан популярлыҡ ҡаҙанған «Ирәндек» эстрада-инструменталь ансамбленең музыкаль етәксеһе итеп тәғәйенләнә.

Композиторҙың исемен башлыса республикала милли эстраданың үҫеше менән бәйләйҙәр. Ул тәүгеләрҙән булып башҡорт профессиональ музыкаһына яңы жанрҙар индерә: танго, джаз-вальс, вальс-бостон, буги-вуги, босса-нова, джаз-баллада.

19761981 йылдарҙа Өфө дәүләт сәнғәт институтында композиция класы буйынса (проф. З. Ғ. Исмағилев класы) белемен камиллаштыра. Уҡыуҙы тамамлағандан һуң Республика рус драма театрының музыка бүлеге мөдире булып эшләй (1981—1988).

Әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Ҡыҙ урлау» балеты (1998; Мостай Кәрим пьесаһы буйынса, И. Х. Хәбиров либреттоһы);
  • Концерт-рапсодия фортепиано өсөн оркестр менән (1981);
  • «Батырлыҡ» (1985) симфоник картинаһы — «Ҡырк алтынсы һалдат» Х. Ғиләжевтың поэмаһы буйынса («Сорок шестой солдат»);
  • Башҡорт халыҡ йыры «Тәфтиләү»гә ҡыллы квартет өсөн концерт фантазияһы (1994);
  • Мостай Кәрим шиғырҙарына «Карусель» хор поэмаһы (Е. М. Николаевская тәржемәһе);
  • Эстрада ансамбле өсөн пьесалар.
  • Башҡорт халыҡ йырҙарын эшкәртеү, Башҡорт драма һәм рус драма театрҙарының 30 спектакленә йырҙар, музыка;
  • «Трудный путь в будущее» (1993), «Город мой» (1995) документаль фильмдарға музыка авторы.

Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1995).

Бөйөк Ватан һуғышының 50 йыллығына бағышланған музыкаль әҫәрҙәре Республика конкурсы лауреаты (1995).

Еңеүҙең 65 йыллығына арналған конкурста И. Кинйәбулатов һүҙҙәренә «Беҙ бер ғүмер» йыры өсөн беренсе премияға лайыҡ була (2010).

Библиографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Йырҙар һәм романстар. Өфө, 2003;
  • Пёстрый альбом: сборник фортепианных пьес для детей и юношества. Уфа, 2001;
  • Сборник пьес для духовых и ударных инструментов. Уфа, 2010;
  • Сборник пьес для духовых инструментов. Тетр.2. Уфа, 2011.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Галина Г. Хистәр яҡтылығы //һоҡланһын бар донъя. Өфө, 1999.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]