Нитра

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Нитра
словак. Nitra
Герб
Nitra CoA.svg
Рәсем
Рәсми атамаһы Nitra
Дәүләт Flag of Slovakia.svg Словакия[1]
Административ үҙәге Нитранский край[d][2] һәм Нитра[d]
Административ-территориаль берәмек Нитра[d]
Һыу ятҡылығы буйында урынлашҡан Нитра[d]
Хөкүмәт башлығы Marek Hattas[d]
Халыҡ һаны 77 374 кеше (31 декабрь 2016)
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 167 Метр
Сәғәт бүлкәте UTC+1[d] һәм UTC+02:00[d]
Туғандаш ҡала Зелёна-Гура, Осиек, Ческе-Будеёвице, Кёнджу[d], Нейпервилл[d], Госфорд[d], Кромержиж[d], Зутермер[d], Веспрем[d] һәм Сумы
Сиктәш Jelšovce[d]
Майҙан 102,2 км²
Почта индексы 949 XX, 950 50
Электронная почта msunitra@msunitra.sk
Рәсми сайт nitra.sk
Беренсе яҙма телгә алыу 828
Урындағы телефон коды 037
Номер тамғаһы коды NR
Commons-logo.svg Нитра Викимилектә


Нитра (словак. Nitra, нем. Neutra) — Словакияның ҡалаһы, Нитрьян крайыныңадминистратив үҙәге.

Илдең көнбайышында, Трибеч тауҙары армытындағы Нитра йылғаһы буйында,Братиславанан 90 км тирәһе төньяҡ-көнсығышта урынлашҡан. Халҡы (2013 йылдың 1 ғинуарында) — 81 351 кеше, ҙурлығы буйынса илдә бишенсе ҡала.

Словакияның иң боронғо ҡалаларынан иҫәпләнә. Йылъяҙмаларҙа ул тәүге тапҡыр 828 йылдарҙа телгә алына. Ҡала хөрмәтенә 9543 астероиды Нитра тип аталған.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нитра милая, Нитра, ты высокая Нитра!
Где же то время, когда ты процветала?…
Ты была когда-то главою всех земель,
Где текут Дунай, Висла и Морава.
Ты была столицей Короля Святополка,
Когда там господствовала мощная рука его;
Ты была святой обителью Мефодия…

Словацкая песня[3]

V быуаттың аҙағында Нитра территорияһына беренсе славяндар килгән. VII быуатта был территория Само дәүләтенең өлөшө булып торған. Һуңынан бында Нитран кенәзлеге барлыҡҡа килгән, аҙаҡтан ул Моймир тарафынан Бөйөк Моравия составына индерелгән.

Тап Нитра словак христианлығының нигеҙе була, 829—833 йылдарҙа мәжүси Прибина Зальцбург архиепискобын беренсе сиркәүҙе изгеләндерергә саҡырған. Ошонда уҡ Кирилл һәм Мефодий туҡтап торған. Бөйөк Моравия ҡолатылғандан һуң Нитра Венгрия короллегенә инә һәм ундағы жупаның үҙәгенә әйләнә.

1248 йылда Нитра ирекле ҡалаға әйләнә һәм Венгрия короллегенең иң бай ҡалаһы булып иҫәпләнә. XIX быуаттың башында бында 10 меңдән ашыу кеше йәшәй.

Яңы Чехословакия составында Нитра тағы жупа үҙәге була. Хәҙер Нитра көнбайыш Словакияның сәнәғәт үҙәге.

Физик-географик ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала райондары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Чермань, Түбәнге Кршкан, Дражовцы, Үрге Кршкан, Кинек, Млинарцы, Паровски Гров, Иҫке ҡала, Зобор

Биҫтәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Делы, Хренова, Клокочина, Паровцы

Гидрография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Нитра йылғаһы
  • Ҡушылдыҡтары: Добротка, Селенец, Радошинка
  • Кесе Нитра ҡултығы

Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2001 йылдағы мәғлүмәт буйынса халҡының этник составы:

  • 95 % — словак
  • 1,7 % — венгрҙар
  • 0,7 % — чехтар
  • 0,55 % — сиғандар
  • 0,1 % — украиндар
  • 1,2 % — башҡалар

Архитектура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нитран замогы ареалындағы Изге Эммерам базиликаһы
  • Изге Эммерам базиликаһы
  • Нитран замогы
  • Костелдар һәм күп һанлы һарайҙар

Туғанлашҡан ҡалалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шәхестәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Прохазка, Оттокар (1858—1927) — рим-католик сиркәүе епискобы
  • Шварц, Штефан (1851—1924) — австрия скульпторы, медальер, Вена художество академияһы профессоры.

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Corgoň — урындағы һыра етештереүсе
  • Нитра (өлкә)

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. (unspecified title) — 1994.
  2. Нитранский край — 1996.
  3. Шевырев, Степан Петрович. 1—4 // История русской словесности — М., 1859 Т. 3. — Б. 181.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • R. Charles Bowlus, "Nitra: part of the when it Moravian realm become a did? Evidence sources in the Frankish, " Early Medieval Europe, 17,3 (2009), 311—328.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]