Кельце

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Кельце
Герб
POL Kielce COA.svg
Рәсем
Дәүләт Flag of Poland.svg Польша[1]
Административ үҙәге Свентокшиское воеводство[d] һәм Келецкий повят[d]
Административ-территориаль берәмек Свентокшиское воеводство[d]
Иң юғары нөктә Q9356452?
Хөкүмәт башлығы Bogdan Wenta[d]
Халыҡ һаны 191 605 кеше (30 июнь 2015)
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 260 ± 1 метр
Сәғәт бүлкәте UTC+01:00[d] һәм UTC+02:00[d]
Туғандаш ҡала Рамла[d], Гота, Будапешт, Нитра, Каменское[d], Оранж[d], Хернинг[d], Гориция[d], Сандвикен[d], Евле[d], Винница һәм Флинт[d]
Милке Kielce-Obice aerodrome[d], Kielce City Stadium[d] һәм Kielce Bus Station[d]
Майҙан 109 ± 1 км²
Почта индексы 25-001
Рәсми сайт um.kielce.pl
Урынлашыу картаһы
Подробная карта
Категория с картами на Викискладе Maps of Kielce
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы Q9638322?
Урындағы телефон коды 41
Номер тамғаһы коды TK
Commons-logo.svg Кельце Викимилектә


Кельце (пол. Kielce; урыҫ исеме ваҡытта поляк батшалығы — Кельц, орфография дореформенный аша яҙылған ять — Кельц — ҡатмарлаша ярашлы, польша) — үҙәк Польша ҡалаһы, Польшаның баш ҡалаһы Варшаванан, 170 саҡрым көньяҡта урынлашҡан. 1999 йылға тиклем Кельце ҡалаһы Кельце воеводствоһының баш ҡалаһы була, 1999 йылдағы административ реформанан һуң, ул Свентокшиский воеводствоһының баш ҡалаһы ҙур автомобиль һәм тимер юлдары үҙәге. Халҡы — 196 335 кеше (2018йыл).

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Кафедраль собор
Кельце ҡыйралышында һәләк булғандар мемориалы(1946)

Хәҙерге ваҡытта Кельце ҡалаһы Свентокшиш тауҙарының итәгендә (Изге тәре тауы) урынлашҡан, археологик ҡаҙыуҙар бында кельт осоронда уҡ славяндар йәшәгән булған тип иҫбатлай.

XI — XII быуаттарҙа Кельце урынындағы ауыл Краков епископтарының милке була. Ҡаланың Краков янында тороуы уны йәрминкә үҙәге итә. 1171 йылда беренсе таш сиркәү төҙөлә, аҙаҡ ул кафедраль соборға әйләндерелә, ә 1295 йылда Кельц ҡала статусын ала.

XV быуатта ҡала тирәһендә мәғдән ятҡылыҡтары асылғандан һун Кельце иң эре металлургия үҙәге була, ҡала тиҙ үҫешә.

1660 йылда шведтар менән һуғышҡанда шведтар ҡаланы талай һәм яндыра. Ҡаланы тергеҙеү XVIII быуатҡа тиклем дауам ителә.

1795 йылда Польшаны Өсөнсө бүлеүҙән һуң, Кельце Австрия составына инә. Наполеон һуғышы ваҡытында бойондороҡһоҙ Варшава кенәзлегенең өлөшө була, Наполеон еңелгәндән һуң Рәсәй составындағы Поляк батшалығына күсә.

XIX быуат ҡала сәнәғәт үҙәге һәм шахтерҙар ҡалаһы булып үҫешеүен дауам итә, 1816 йылда Польшала беренсе булып Кельц техник университеты асыла.

Рәсәй империяһы составында —ул Келец губернаһының административ үҙ:әге була.

Беренсе донъя һуғышынан һуң ҡала Польшаның бойондороҡһоҙ бер өлөшө булып ҡала. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында нацистар оккупацияһында була, ҡаланың тирә-яғында, бигерәк тә Свентокшиш тауҙарында партизандар отряды әүҙем хәрәкәт итә.

4 июль, 1946 йыл. Польшала һуғыштан һуңғы иң эре Кельце еврей ҡыйралышы була, уның барышында яҡынса 40 йәһүд үлтерелә һәм яҡынса 50-һе яралана.

Халыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫтәлекле урындар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Епископ һарайы
  • Епископ һарайы 1641 йылда төҙөлгән.
  • Кафедраль собор. Тәүге ғибәҙәтхана 1171 йылда роман стилендә төҙөлә, һуңынан бер нисә тапҡыр яңынан төҙөлә; һуңғы үҙгәртеүҙәр барокко дәүеренә ҡарай.
  • Изге Троица сиркәүе. 1640—1644 йылдарҙа төҙөлгән
  • Ҡала баҙары. XVIII быуат.
  • Синагога
  • Ратуша бинаһы (1848 й.)
  • Никольский гарнизон сиркәүе (1904)
  • Дэвис Майлз һәйкәле
  • Владимир Высоцкий бюсы
  • Совет хәрби әсирҙәренең ҡәберлеге
  • Келец ауылы музейы

Туристарҙы йәлеп итеүсе Свентокшиш тауҙарын айырыуса билдәләп үтергә кәрәк..

Panorama Kielc

Туғанлашҡан ҡалалары[2][үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Погром в Кельце

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. archINFORM — 1994.
  2. Współpraca z zagranicą / Oficjalna strona Miasta Kielce. www.um.kielce.pl. 11 ноябрь 2015 тикшерелгән.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]