Плотников Иван Фёдорович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Плотников Иван Фёдорович
Заты ир-ат
Тыуған көнө 4 сентябрь 1925({{padleft:1925|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})
Тыуған урыны СССР, Асҡын районы
Вафат булыу көнө 13 июль 2011({{padleft:2011|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:13|2|0}}) (85 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Екатеринбург
Һөнәр төрө ғалим
Эш биреүсе Урал дәүләт тау университеты[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Заслуженный деятель науки РСФСР
Уҡыу йорто Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты
Ғилми дәрәжә тарих фәндәре докторы[d]

Плотников Иван Фёдорович (4 сентябрь, 1925, Королев ауылы, Бөрө районы, Башҡорт АССР-ы, СССР — 13 июль 2011 , Екатеринбург, Свердловск өлкәһе, Рәсәй Федерацияһы) — совет һәм Рәсәй ғалим-тарихсыһы, тарих фәндәре докторы (1967), профессор (1968), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1985).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иван Плотников 1925 йылда Королев ауылында крәҫтиән ғаиләһендә (әсәһе — Агриппина Евсеевна, ҡыҙ фамилияһы Останина, атаһы — Федор Николаевич Плотников, граждандар һуғышында партизан-блюхерсы булған) тыуған. Иванға өс йәш тулғанда атаһы ғаиләһен ташлап, яңы ғаилә ҡора. 1928 йылда әсәһе Иван менән Байҡы ауылына күсеп килә. Иван Плотников 13 йәшендә эшләй башлай: тәүҙә ташсылар бригадаһында кирбес ташый, 14-15 йәшендә көтөү етәксеһе янында көтөүсе-ҡыуыусы, 1941 йылдың йәйендә Ҡариҙел машина-трактор станцияһында (МТС) ремонт эшселәре һәм комбайнер ярҙамсыһы булып эшләй, был ваҡытта туғандары янында йәшәй[1].

Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, һуғышты полковник дәрәжәһендә тамамлай.

1947 йылдан Башҡорт АССР-ының Ҡариҙел һәм Асҡын районы урта мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләй.

1949 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай, һуңынан Урал университеты янындағы аспирантураға уҡырға инә. Уны 1954 йылда тамамлай, «Коммунистическая партия Советского Союза — вдохновитель и организатор героического труда советской интеллигенции в годы Великой Отечественной войны (1941—1945 гг.)» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай[2]. 1954 йылдан Екатеринбург юғары уҡыу йорттарында эшләй. 1962—1975 йылдарҙа — тау институтында кафедра мөдире, 1975—1992 йылдарҙа — Урал дәүләт университетында кафедра мөдире[3] булып эшләй.

Фәнни эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фәнни ҡыҙыҡһыныу сфераһы — Рәсәйҙең көнсығышында граждандар һуғышы тарихнамәһе һәм тарихы проблемаһы, бигерәк тә Уралда, Себерҙә һәм Алыҫ Көнсығышта 1917—1922 йылдарҙа большевиктар һәм большевиктарға ҡаршы көстәрҙең ҡаршы тороуы, шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышы тарихы.

СССР-ҙың һәм Рәсәй Федерацияһының юғары уҡыу йорттары министрлығының бер нисә Советына инә, юғары уҡыу йорттары өсөн тарих буйынса бер нисә уҡыу программаһы авторҙашы. Оҙайлы ваҡыт СССР Фәндәр академияһының (һуңынан Рәсәй Фәндәр академияһы)[4] «Рәсәй революциялары тарихы» ғилми советы ағзаһы, Урал секцияһы рәйесе була. Беренсел документтар менән әүҙем эшләй, Рәсәй үҙәге һәм көнсығышы менән Ҡаҙағстандың 60-тан артыҡ архив һаҡлағысы документтарын өйрәнә. Свердловск өлкәһенең Дәүләт архивында уның шәхси фонды урынлашҡан.

Уның фәнни етәкселеге аҫтында илленән ашыу кандидатлыҡ һәм докторлыҡ диссертациялары яҡланған.

800-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән 31 монография авторы. Ҡайһы бер хеҙмәттәре:

  • Плотников И. Героическая эпопея Уральской партизанской армии Блюхера. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1986. — 400 с.
  • Плотников И. Ф. Во главе революционной борьбы в тылу колчаковских войск: Сибирское (Урало-Сибирское) бюро ЦК РКП(б) в 1918‒1920 гг. — Свердловск: Изд-во Урал. ун-та, 1989. — 336 с.
  • Плотников И. Ф. Смута: [Рев. события в Белорец. округе в 1918 г.]. — Уфа: Китап, 1994. — 176 с.
  • Плотников И. Кто убил Колчака? // Родина. — 1995. — № 1. — С. 50‒52.
  • Плотников И. Ф. Александр Васильевич Колчак. Жизнь и деятельность. — Ростов-на-Дону: Феникс, 1998.
  • Плотников И. Ф. Правда истории. Гибель Царской Семьи. — Екатеринбург: Свердловская региональная общественная организация «За духовность и нравственность»; [М.: Паломник], 2003. — [528 с.] ISBN 5-9900008-1-2
  • Плотников И. О команде убийц царской семьи и её национальном составе // Урал. — 2003. — № 9. — С. 229‒237.

Награда һәм премиялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • I дәрәжә Ватан һуғышы ордены,
  • ике тапҡыр — Ҡыҙыл Йондоҙ ордены,
  • 16 миҙал .
  • В. Н. Татищев һәм Г. В. де Геннин исемендәге премия лауреаты (1999).

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Плотников И. Ф. Плотников Иван Федорович. Проект "Я помню" - воспоминания ветеранов Великой Отечественной Войны (14 июля 2006). 13 сентябрь 2018 тикшерелгән.
  2. Плотников, Иван Федорович. Коммунистическая партия Советского Союза - вдохновитель и организатор героического труда советской интеллигенции в годы Великой Отечественной войны (1941-1945 гг.) (Текст): Автореферат дис. на соискание ученой степени кандидата исторических наук. Оф. сайт РГБ. 13 сентябрь 2018 тикшерелгән.
  3. ПЛОТНИКОВ Иван Федорович. Уральская Историческая Энциклопедия. 13 сентябрь 2018 тикшерелгән.
  4. Н.В. Мельникова ПЛОТНИКОВ Иван Федорович. Историческая энциклопедия Сибири. 13 сентябрь 2018 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Уральскому университету — 70 лет. Свердловск, 1990;
  • Филатов В. В. Отечества пользы для… // К 75-летию Уральского горного института (1917—1992). Екатеринбург. 1992;
  • Уральский государственный университет в биографиях, Екатеринбург, 1995;
  • Чернобаев А. А. Историки России. Кто есть кто. Саратов, 1998;
  • Со святой верой в победу. Екатеринбург, 2000.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]