Тау йылғалары

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Нөгөш менән Өрөк тау йылғалары ҡушылған урын
Инйәр тау йылғаһы. Белорет районы Ғәбдөк ауылы янында
Тау йылғалары

Тау йылғалары (рус. Горные реки) — тауҙарҙа баш алған, тар, тәрән үҙәнлектә ярҙары текә һәм тау тоҡомодарының һыныҡтары менән уратып алынған ташлы йырҙалы йылғалар.

Тасуирламаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тау йылғаларына ҙур ауышлыҡ, шәп ағым тиҙлеге һәм, һайлыҡтар, йыш ҡына шаршылар һәм шарлауыҡтар хас, тоҡомдар йыуылыуы процестары өҫтөнлөк итә. Тау йылғаларының ауышлығы бейеклектә 60-80 м/км һәм түбәнге ҡатламдарҙа 5-10 м/км тәшкил итә. Ағым тиҙлеге — 1-ҙән 4,5 м/сек-ҡа тиклем һәм унан да шәберәк.

Украина территорияһындағы 28 000 ашыу тау йылға-шишмәләре иҫәпләнә, шуларҙың 28 000-е Карпатта — уларҙың дөйөм оҙонлоғо 55 000 км. Ҡырым тауҙарында — 1600-ҙән ашыу йылға-шишмә, дөйөм оҙонлоғо яҡынса 6000 км

Тау йылғалары ҙур гидроэнергетик ҡеүәткә эйә , арыҡлы төбәктәрҙә йыш ҡына һуғарыу өсөн ҡулланыла .

Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың тау йылғалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рәсәйҙә, шул иҫәптән Башҡортостанда тау йылға-шишмәләре бик күп. Башҡортостанда улар барыһы ла Урал тауҙарында, уның армытарындат баш ала.

Төп йылғалар — Ағиҙел дә, Яйыҡ та — тау йылғалары, һәм уларҙың күпселек ҡушылдыҡтары ла — тауҙан.

Тау йылғалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Мартенс. Горные реки. Техническая энциклопедия. Том 5 - 1929 г.
  • Географічна енциклопедія України: в 3 т / Редкол.: А. М. Маринич и др. — К.: Українська радянська енциклопедія, 1989—1993. — ISBN 5-88500-015-8. (укр.)

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Горные реки россии список Горные и равнинные реки — описание

  1. Горные и равнинные реки — описание
  2. Горные реки россии список