Әрмәнстан бойондороҡһоҙлоғо көнө

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Әрмәнстан бойондороҡһоҙлоғо көнө
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 1991
Дәүләт Flag of Armenia.svg Әрмәнстан
Йылдың көнө 21 сентябрь

Әрмәнстан бойондороҡһоҙлоғо көнө (әрм. Հայաստանի Անկախության օրը) — йыл һайын 21 сентябрҙә билдәләнгән Әрмәнстандың төп дәүләт байрамы.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1990 йылдың 23 авгусында Әрмән ССР-ының Юғары Советы Әрмәнстандың бойондороҡһоҙлоғо тураһында декларация ҡабул итә, уға ярашлы Әрмән ССР-ы бөтөрөлә һәм Әрмәнстан Республикаһы ойошторола[1]. 1991 йылдың 21 сентябрендә референдумда халыҡтың күпселек өлөшө Әрмәнстандың СССР составынан сығыу өсөн тауыш биргән (СССР-ҙы һаҡлап ҡалыу тураһында Бөтә Союз референдумында бер кемдә ҡатнашмаған), 1991 йылдың ноябрендә Левон Тер-Петросян Әрмәнстандың тәүге президенты итеп һайлана. 1991 йылдың 21 декабрендә Әрмәнстан Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенә ингән, ә СССР тарҡалғандан һуң 26 декабрҙә формаль рәүештә үҙенең бойондороҡһоҙлоғон иғлан иткән[2][3].

Бынан алда 1918 йылдың 28 майында Беренсе Әрмәнстан Республикаһының бойондороҡһоҙлоғо иғлан ителгән[4].

Байрам программаһының төп ваҡиғалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бойондороҡһоҙлоҡ көнөнә биҙәлештәр
  • Әрмәнстан президенты дәүләт бүләктәрен тапшыра һәм хәрби хәрәкәт ветерандарын һәм почётлы граждандарҙы данлай
  • Әрмәнстан мәктәптәрендә асыҡ дәрестәр һәм синыф сәғәттәре
  • Әрмәнстан тарихына арналған байрам программалары
  • Әрмәнстан Ҡораллы көстәренең парады
  • Ереван майҙандарында концерттар

Хәрби парад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2016 йылғы хәрби парадтан күренеш

1992, 1996, 1999, 2006, 2011 һәм 2016 йылдарҙа Еревандың Республика майҙанында хәрби парадтар уҙғарылған[5]. Парад командующийы (генерал-полковник йәки генерал-лейтенант менән бергә Ҡораллы көстәрҙең Генераль штабы начальнигы) ғәскәрҙәрҙең парадға әҙерлеге тураһында Вазген Саркисян исемендәге хәрби институт комендатының докладын тыңлар өсөн Республика майҙанына килгәс байрамдар башлана. Сәғәт 10:00 Президент һәм Премьер-министр майҙанға килә, парад командующийы Әрмәнстан Оборона министрын сәләмләр өсөн теҙелергә бойора һәм автомашинала майҙан уртаһына үтеп Оборона министрлығына парадҡа әҙерлек тураһында хәбәр итә. Оборона министрлығы автомашинала майҙан буйлап йөрөп хәрбиҙәрҙе Әрмәнстандың бойондороҡһоҙлоҡ көнө менән ҡотлап сыға. Тикшереүҙе тамамлағандан һуң министр Президентҡа ғәскәрҙәрҙең әҙерлеге тураһында доклад яһай.

Президент тәбрикләү телмәре менән сығыш яһай һәм хәрбиҙәр өс ҡат «Ура» тип ҡысҡырғандан һуң, Әрмәнстан Ҡораллы көстәре Генераль штабының оркестры башҡарыуында Әрмәнстан гимны яңғыратыла. Артабан парад башлана: хәүефһеҙлекте тәмьин итеү өсөн үҙәк трибуна янындағы постҡа Әрмәнстан Оборона министрлығы Почётлы караул батальоны һалдаттары йүнәлә. Тәүгеләрҙән булып ритм урынлаштырыусы Монте Мелконян исемендәге хәрби училищеһы барабансылары үтә, артабан байраҡ тотоуслар һәм һалдаттар үтәләр.

1996[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1996 йылда Әрмәнстан бойондороҡһоҙлоғоноң биш йыллығына арналған парад булған[6].

1999[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1999 йылда парад менән генерал-майор Манвел Секторович Григорян командалыҡ иткән, ә оборона министры Вагаршак Варназович Арутюнян булған.

2006[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2006 йылда Әрмәнстан бойондороҡһоҙлоғоноң ун биш йыллығына арналған парад булған: һалдаттарҙы президент Серж Азатович Сагрсян һәм оборона министры Микаел Арутюнович Арутюнян тәбрикләгән[7][8].

2011[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2011 йылда Әрмәнстан бойондороҡһоҙлоғоноң егерме йыллығына арналған парад булған[9][10][11]. Парадҡа оборона министры Сейран Мушегович Оганян һәм Генераль штаб начальнигы Юрий Григорьевич Хачатуров килгән[11]. Парадта тәүге тапҡыр Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы көстәренең 102-се хәрби базаһының хәрби хеҙмәткәрҙәре ҡатнашҡан[11]; уларҙан тыш парадта Таулы-Карабах Республикаһы Ҡораллы көстәренең ветерандары, хәрби полиция менән тынысландырыусы бригада хеҙмәткәрҙәре, Милли хәүефһеҙлек хеҙмәтенең алдынғы частары ҡатнашҡан[11].

2016[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2016 йылда Әрмәнстан бойондороҡһоҙлоғоноң егерме биш йыллығына арналған ҙур парад булған[12][13]. Парад менән 4-се армия корпусы командующийы генерал-майор Андраник Магарян командалыҡ иткән. Парадта 350 мең ҡатнашҡан: бында АҠШ, Германия, Италия, Польша һәм Греция хәрбиҙәренең халыҡ-ара тынысландырыусы бригадаһы ҡатнашҡан[14].

Сит ил хәрби хеҙмәткәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Парадта Рәсәйҙең хәрби хеҙмәткәрҙәре
Йыл Контингент Ил
2011
2016
102-се Рәсәй хәрби базаһы Рәсәй Рәсәй
2016 Халыҡ-ара тынысландырыусы бригада Польша Польша
Америка Ҡушма Штаттары АҠШ
Германия Германия
Италия Италия
Греция Греция

Диаспора[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бойондороҡһоҙлоҡ көнө Рәсәйҙә, Ливанда һәм АҠШ-та әрмән диаспораһы вәкилдәре тарафынан киң билдәләнә. АҠШ-та йәштәрҙең ойошмалары мәҙәни программалар һәм осрашыуҙар уҙғара[15].

Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 21 сентября - День независимости Армении  (рус.). Тәүге сығанаҡтан архивланған 29 сентябрь 2011. 26 март 2019 тикшерелгән.
  2. День независимости Армении.
  3. День независимости Армении. 30 август 2017 тикшерелгән.
  4. Armenia: A Historical Atlas, by Robert H. Hewsen and Christoper C. Salvatico, 2001
  5. ПЛОДЫ НЕЗАВИСИМОСТИ НА ПЛОЩАДИ РЕСПУБЛИКИ.
  6. pandukht Военный парад 1996 года в Ереване (2011-09-22). 11 ноябрь 2017 тикшерелгән.
  7. Media, Noev Kovcheg 15 лет Независимости Армении. 4 декабрь 2018 тикшерелгән.
  8. Armenia Marks Independence Day With Military Parade, Human Rights Armenia. 11 сентябрь 2017 тикшерелгән.
  9. Armenia Parades Military Might On Independence Day.
  10. Президент Серж Саргсян присутствовал на военном параде Вооруженных сил РА, посвященном 20-ой годовщине Независимости Республики Армения. 1 апрель 2019 тикшерелгән.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Army Displays Military Might on Independence Day (en-US).
  12. Military Parade Highlights Independence Day Celebrations in Armenia (en-US). 29 апрель 2017 тикшерелгән.
  13. LIVE: Parade dedicated to 25th anniversary of Armenia’s Independence kicks off in Yerevan  (инг.), armenpress.am. 29 апрель 2017 тикшерелгән.
  14. Armenia Showcases New Missiles in Independence Day Parade | Armenian News By MassisPost (en-US), Armenian News By MassisPost (21 сентябрь 2016). 29 апрель 2017 тикшерелгән.
  15. Republic of Armenia’s 24th Independence Day Celebration in Las Vegas - Armenian National Committee of America (29 September 2015). 4 декабрь 2018 тикшерелгән.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]