Арыҫланов Әмир Солтан улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Арыҫланов Әмир Солтан улы
170 px
Тыуған:

25 сентябрь 1926({{padleft:1926|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})

Тыуған урыны:

Бәләбәй кантоны Кәлшәле ауылы, Башҡорт АССР-ы, РСФСР, СССР

Үлгән:

23 февраль 1987({{padleft:1987|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:23|2|0}}) (60 йәш)

Үлгән урыны:

Өфө, Башҡорт АССР-ы, РСФСР, СССР

Гражданлығы:

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР

Уҡыған урыны:

Өфө сәнғәт училищеһы

Наградалары:

2-се дәрәжәле Ватан һуғышы ордены «Батырлыҡ өсөн» миҙалы Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»
Памятная медаль участника выставки произведений художников 16-ти автономных республик, 1971

Арыҫланов Әмир Солтан улы (25 сентябрь 1926 йыл — 23 февраль 1987 йыл) — рәссам. 1963 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1986).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әмир Солтан улы Арыҫланов 1926 йылдың 25 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Бәләбәй кантоны[1] Кәлшәле ауылында тыуған. Атаһы тимерсе булып эшләгән. Уларҙың ғаиләһендә ун бала булған. Әсәләре бик иртә донъя ҡуйған[2].

Әмир 1941 йылда Бәләбәй педагогия училищеһына уҡырға инә. Әммә Әмиргә уны тамамларға насип булмай. 17 йәшендә уны армия сафына алалар. 1944 йылда алғы һыҙыҡҡа снаряд ташый. Аҙаҡ II Прибалтика фронтының уҡсы дивизияһында уҡсы булып хеҙмәт итә. Һуғыштар менән Латвия, Литва, Эстония аша үтә. Һуғышты Шауляй ҡалаһы янында алғы һыҙыҡта тамамлай. Бынан һуң биш йыл Ленинградта, Гатчинала хеҙмәт итә. Хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң, 1950 йылда, Арыҫланов Өфө ҡалаһындағы Өфө сәнғәт училищеһының художество бүлегенә уҡырға инә.

1955 йылда училищены тамамлап, Октябрьский ҡалаһына эшкә китә. рәссам бында күп әҫәрҙәр ижад итә. Бында Арыҫланов 1975 йылға тиклем йәшәй.

Әмир Солтан улының ижади эшмәкәрлеге күп яҡлы була. Ул портреттар, пейзаждар, жанр рәсемдәре төшөрә.

1963 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. 1987 йылдың 23 февралендә Өфөлә вафат була.

Рәссамдың әҫәрҙәре М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, шәхси коллекцияларҙа һаҡлана.

Күргәҙмәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1958 йылдан башлап Арыҫланов Әмир Солтан улы бөтә республика күргәҙмәләрендә ҡатнаша, Өфө ҡалаһы.
  • «Урал социалистический» зона күргәҙмәләре: Свердловск, 1964; Пермь, 1967; Силәбе, 1969.
  • Персональ күргәҙмә, Өфө, 1970.
  • Рәсәй федерацияһының автономиялы республикалары рәссамдарының әҫәрҙәренән торған күргәҙмә, Мәскәү, 1971.
  • Персональ күргәҙмә, Октябрьский, 1975.

Төп эштәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мать, 1958. Дорога, 1958. Осенний день, 1958. Весенний городской пейзаж, х. м., 1958. Пасмурный день, х. м., 1959. Портрет пионерки, х. м., 1959. Женский портрет, 1961. Доярка, 1960. Нефтяник, 1961. Портрет тракториста, х. м., 1960. Мальчик, х. м., 1961. Портрет монтажника, х. м., 1963. Салават Юлаев, х. м., 1963. Портрет старого конюха, х. м., 1964. Портрет старого большевика-революционера Шагиахметова, х. м., 1970. Сказ об Урале, х. м., 1967. Октябрьский строится, х. м., 1968. Заслуженный хирург республики Кривошеев,[3] х. м., 1969. Заслуженный нефтяник Р. Халафеев, 1971. Весна на ферме, х. м., 1972. Утро Нарыш-Tay, х. м., 1973. Поэт Тимер Арсланов, х. м., 1973. Хлебороб, х. м., 1973. Солдат тыла, х. м., 1975. Портрет Героя Советского Союза начальника аэропорта в г. Октябрьском Н. И. Дехтеря, х. м., 1975. Портрет Героя Советского Союза и Героя Социалистического труда, заслуженного нефтяника Р. Нуркаева, х. м., 1975. Полдень, х. м., 1976. Общественный лектор, участник Великой Отечественной войны, Ш. Тухватуллин, х. м., 1977.

Арыҫланов үҙенең эштәренең бер серияһын А. С. Пушкинға арнаған («А. С. Пушкин в окрестностях Белогорской крепости» (1986 г.)). 1978 йылда Әмир Солтан улы үҙенең иң яҡшы һүрәтен төшөргән «Лев Толстой в степях Башкирии».[4]

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Батырлыҡ өсөн миҙалы (СССР) (1944)
  • «1941-1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы (1946)
  • 16 автономиялы республикалар рәссамдары күргәҙмәһендә ҡатнашыусының иҫтәлекле миҙалы (1971)
  • II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Справочник «Художники Советской Башкирии». Автор-составитель Э. П. Фенина, Башкирское книжное издательство, Уфа-1979
  2. Каталоги художественных выставок БАССР разных лет.
  3. Газета «Советская Башкирия», 1975 от 13 мая, статья «Выставка работ ветерана».
  4. Газета «Октябрьский нефтяник», 1975, 17 июля. Статья «Продолжение подвига».
  5. Фенина Э. П. Арсланов Амир Султанович // Фенина Э. П. Художники Башкортостана. XXвек. — Уфа, 2002. — С. 20-22

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]