Биотехнология

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Биотехнология - тере организмдарҙы, урарҙың системаһын йәки йәшәү эшмәкәрлеге продукттарын технология процессында ҡулланыу, шулай уҡ ген инженерияһы ысулын ҡулланып файҙалы үҙлекле организмдар алыу тураһындағы фән.

Биотехнология тип XX-XXI быуатта йыш ҡына ген инженерияһын ҡулланыуҙы атайҙар, әммә был термин яһалма һайланыш һәм гибридизация кеүек кеше ихтияжына йүнәлтелгән биологик организмдарҙың ҡатмарлы модификацияһын үҙ эсенә ала. Ғәҙәттәге биотехнологик етештереү тармағы хәҙерге заман ысулдарын ҡулланып аҙыҡ-түлектең һәм тере организмдарҙың продуктлығын арттырыуға иреште.

1971 йылға тиклем "биотехнология" термины аҙыҡ-түлек сәнәғәтендә һәм ауыл хужалығанда ҡулланыла ине. 1970 йылдан ғалимдәр был терминды ДНК рекомбинацияһы, күҙәнәк күльтивацияһы кеүек лаборатория ысулдары өсән ҡулланалар. Биотехнология генетика, молекуляр биология, биохимия, эмбриология, күҙәнәк биологияһы, шулай уҡ химия, информацион технология кеүек ғәмәли фәндәргә нигеҙләнә.

Биотехнология тарихы[үҙгәртергә]

"Биотехнология" терминын беренсе тапҡыр венгр инженеры Карл Эреки 1917 йылда ҡуллана. Сәнәғәттә микроорганизмдар һәм ферменттар ҡулланыу күптән билдәле, әммә системалы фәнни тикшереүҙәр биотехнологик ысулдарҙы ҡулланыу даирәһен киңәйтә.

Шулай итеп, 1814 йылда Петербург Галиме академик К.С. Кирхгоф биологик катализ күренешен аса, һәм арзан сеймалдар шәкәр алырға тырышып ҡарай (XIX быуатҡа тиклем шәкәрҙе шәкәр ҡамышынан ғына алалар). 1891 йылда АҠШ ғалиме Дз. Такамине фермент препаратын сәнәғәттә ҡулланыуға патент ала: үҫемлек ҡалдыҡтарын шәкәрләндереү өсөн диастиза ҡулланырға тәҡдим итә. XX быуат башында әсетеү һәм микробиология сәнәғәте үҫеш ала. Ошо уҡ йылдарҙа антибиотик, байыҡтырылған аҙыҡ, әсетке етештереу, үҫемлек һәм хайуандарҙан етештерелгән аҙыҡты арттырыу һәм яҡшыртыу өҫөн ынтылыш яһала.

Беренсе антибиотик – пеницилинды 1940 йылда файҙаланыу кимәленә тиклем айырып алырға һәм таҙартырға өлгәшәләр. Был микроорганизмдар етештергән арзан мидицина препараттарын эшләп сығарарға ынтылыш бирә.

Ҡарағыҙ[үҙгәртергә]