Гнусин Александр Фёдорович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Гнусин Александр Фёдорович
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Ukraine.svg Украина
Принадлежность СССР
Тыуған көнө 24 декабрь 1919({{padleft:1919|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй, Бәләбәй районы
Вафат булыу көнө 20 июль 2007({{padleft:2007|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:20|2|0}}) (87 йәш)
Вафат булған урыны Украина, Одесса
Ерләнгән урыны Одесса
Һөнәр төрө Офицер
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Ленин ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены Советтар Союзы Геройы I дәрәжә Ватан һуғышы ордены медаль «За боевые заслуги»
Хәрби звание полковник[d]
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы
Ғәскәр төрө пехота[d]

Гнусин Александр Федорович (24 декабрь 191920 июль 2007) — Совет Армияһы полковнигы,  Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Гнусин Александр  1919 йылдың 24 декабрендә Топкий Ключ ҡасабаһы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған (хәҙер Башҡортостандың Бәләбәй районы).  Мәктәптең ун синыфын, артабан уҡытыусылар курсын тамамлай,  һуңынанБашҡорт АССР-ының Бәләбәй ҡалаһында мәктәптә уҡытыусы булып эшләй.  1939 йылдың сентябрендә Гнусин  эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына хеҙмәткә саҡырыла. 1940 йылда ул полк мәктәбен,  1941 йылдың декабрендә   Рязань хәрби артиллерия училищеһын тамамлай. 1942 йылдың ғинуарынан — Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында була.  1944 йылдың декабренә  капитан Александр Гнусин 46-сы армия, 2-се Украина фронты 316-сы уҡсылар дивизияһының 857-артиллерия полкында разведка начальнигы була. Венгрияны азат итеүҙә батырлыҡ күрһәтә[1].

1944 йылдың  4 декабренән  5 декабренә ҡарай төндә Гнусин ике радист менәнБудапешттан көньяҡҡа ҡарай Текель ҡалаһы  районында Дунайҙы аша сыға. Маскировкаланып, ул дошман позицияларына  совет артиллерияһының утына төҙәтмәләр бирә.  Шәхсән дошман уты нөктәһен юҡ итә. Гнусин төн дауамында атыуға уңышлы төҙәтмәләр индерә, был уҡсылар частәренә Дунайҙы уңышлы һуғышып аша сығыуға мөмкинлек бирә.

СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 24 мартындағы указы менән  «командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм немец илбаҫарҙары менән һуғышта ҡаһарманлыҡ һәм батырлыҡ күрһәткәне өсөн»  капитан Александр Гнусинға  Ленин ордены һәм 4877 һанлы «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырылып, Советтар Союзы Геройы тигән юғары исем бирелә.

Гнусин һуғыш тамамланғандан һуң Совет Армияһында хеҙмәтен дауам итә.  1955 йылда ул офицер составын камиллаштырыу буйынса Үҙәк артиллерия курстарын тамамлай. 1960 йылда  полковник дәрәжәһендә  запасҡа китә.  Одесса хәрби округының штабында эшләй.  Одессала йәшәй,  2007 йылдың 20 июлендә вафат була, Одесса ҡалаһында ерләнгән.

Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бәләбәй ҡалаһында 1-се һанлы урта мәктәп бинаһына   (Ҡыҙыл Армия урамы,  77) «Беҙҙең мәктәптә Советтар Союзы Геройы Александр Федорович. Гнусин уҡыған. Артиллерист» Рәсәй хәрби-тарихи йәмғиәте» тигән мемориаль таҡтаташ ҡуйылған belebey.bashkortostan.ru/about/places/325996/

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Гнусин Александр Фёдорович. «Герои страны» сайты.
  2. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 793756, д. 11, л. 60, 61)
  3. Указ Президиума Верховного Совета СССР «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 686046, д. 28, л. 3)
  4. Карточка награждённого к 40-летию Победы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында
  5. Наградные документы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 690306, д. 3604, л. 2, 43, 44)
  6. Бүләкләү ҡағыҙы «Халыҡ батырлығы» мәғлүмәт электрон базаһында (архив материалдары: ЦАМО, ф. 33, оп. 686044, д. 1134, л. 236, 237)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Подвиги их — бессмертны. — Уфа: Китап, 2000.
  • Славные сыны Башкирии. Книга 2. Уфа, 1966.