Дан теле

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Ҡалып:Тел

Дан теле (дан. dansk, dansk sprog) — герман төркөмөнөң төньяҡ герман төркөмсәһенә ҡараған тел. Данияла һәм Фарер Утрауҙарыла дат теле рәсми тел булып һанала. 5,7 миллион тирәһе кеше дат телен туған теле рәүешендә белә.

Хәҙерге дан теле көнбайыш (ютланд, ют), утрауҙағы (Зеландия, Фюн һәм көньяҡ-дат утрауҙары) һәм көнсығыш диалекттарына бүленә. Яҙмаһы — латин әлифбаһы. Грамматик төрө буйынса дат теле флектив-аналитик тел була.

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Швед теле, Норвег теле, Фарер теле һәм Исланд телдәргә яҡын.

Диалекттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дан теле тарихында өс период бар:

  • дөйөм скандинав теле (III—IX бб.)
  • боронғо дат теле (IX—XVI бб.)
  • яңы дат теле (XVI б. башлап), хәҙерге дан теле үҙ эсенә ала (XX б.).

Дан теле ареалы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Дан-норвег алфавиты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Яҙыу латин алфавиты нигеҙендә башҡарыла. Хәҙерге дат алфавиты 29 хәрефтән тора.

хәреф дан
исеме
дан
уҡыу
норвег
исеме
норвег
уҡыу
Aa a /æːˀ/ a /ɑː/
Bb be /b̥eːˀ/ be /beː/
Cc se /sʰeːˀ/ se /seː/
Dd de /d̥eːˀ/ de /deː/
Ee e /eːˀ/ e /eː/
Ff æf /ef/ eff /ɛf/
Gg ge /ɡ̊eːˀ/ ge /ɡeː/
Hh /hɔːˀ/ /hɔː/
Ii i /iˀ/ i /i/
Jj jåd /jʌð/ je/jådd /jeː/, /jɔd/
Kk /kʰɔːˀ/ /kʰɔː/
Ll æl /el/ ell /ɛl/
Mm æm /em/ em /ɛm/
Nn æn /en/ enn /ɛn/
Oo o /oːˀ/ o /uː/
Pp pe /pʰeːˀ/ pe /pʰeː/
Qq ku /kʰuːˀ/ ku /kʰʉː/
Rr ær /æːɐ/ ærr /ɛr/, вост.-норв. /ɛχ/
Ss æs /esʰ/ ess /ɛs/
Tt te /tˢeːˀ/ te /tʰeː/
Uu u /uːˀ/ u /ʉː/
Vv ve /ʋeːˀ/ ve /veː/
Ww dobbelt-ve /dʌb̥əlʋeːˀ/ dåbbelt-ve /dʉbːɽtʰveː/
Xx æks /eɡ̊sʰ/ eks /ɛkʰs/
Yy y /yːˀ/ y /yː/
Zz sæt /sʰeð/ sett /sɛʰtː/
Ææ æ /ɛːˀ/ æ /ɛː/
Øø ø /œːˀ/ ø /øː/
Åå å /ɔːˀ/ å /ɔː/

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]