Жемчужников Алексей Михайлович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Жемчужников Алексей Михайлович
Рәсем
Заты ир-ат[1]
Гражданлығы Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Тыуған көнө 11 (23) февраль 1821
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Черниговская губерния[d], Мглинский уезд[d], Почеп[d][2]
Вафат булған көнө 25 март (7 апрель) 1908 (87 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй империяһы, Тамбов[2]
Үлем төрө тәбиғи үлем[d]
Үлем сәбәбе Инсульт
Ерләнгән урыны Ново-Алексеевский монастырь[d]
Атаһы Михаил Николаевич Жемчужников[d]
Әсәһе Ольга Алексеевна Перовская[d]
Бер туғандары Лев Михайлович Жемчужников[d], Владимир Михайлович Жемчужников[d] һәм Александр Михайлович Жемчужников[d]
Нәҫеле Жемчужниковы[d]
Туған тел урыҫ теле
Яҙма әҫәрҙәр теле урыҫ теле
Һөнәр төрө шағир, сатирик, журналист, әҙәби тәнҡитсе
Ойошма йәки клуб ағзаһы Козьма Прутков[d]
Уҡыу йорто Первая Санкт-Петербургская классическая гимназия[d]
Император хоҡуҡ белеме училищеһы
Commons-logo.svg Жемчужников Алексей Михайлович Викимилектә

Жемчужников Алексей Михайлович (11 [23] февраль 1821[3], Почеп, Мглин өйәҙе, Чернигов губернаһы — 25 март [7 апрель1908, Тамбов, Мәскәү) — рус лирик шағиры, сатирик һәм юморист. Козьма Прутков образына нигеҙ һалыусыларҙың береһе.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Жемчужниковтарҙың боронғо дворяндар нәҫеленән сыҡҡан — сенатор Жемчужников Михаил Николаевичтың (1788-1865) Ольга Алексеевна Перовская (1799—1833) менән никахында тыуған. Билдәле яҙыусы Погорельский Антонийҙың туғаны, Алексей Толстойҙың ике туған ҡустыһы була.

Елец янындағы нәҫелдән килгән Павловка имениеһында үҫә, ҡыҫҡа ваҡытта Беренсе Санкт-Петербург гимназияһында уҡый һәм 1835 йылда Хоҡуҡ белеме училищеһына күсерелә. 1841 йылда училищены тамамлағандан һуң Сенатта хеҙмәт итә; ( «иң яҡшы дуҫы» В.А. Арцимович һәм Д.Н. Бегичев менән бергә) Орел һәм Калуга губерналарының һәм Таганрог ҡала башлығының сенат ревизияларында ҡатнаша. 1847 йылда, сит илдә үткәргән ялынан һуң, юстиция министрлығына хеҙмәткә күсә, ә 1849 йылда Дәүләт канцелярияһында эшләй; Дәүләт советының статс-секретарь ярҙамсыһы була.

1858 йылда отставкаға сыға һәм Калуга, Мәскәүҙә йәшәй һәм 1860 йылдарҙың 2-се яртыһында сит илдәрҙә, башлыса Германия, Швейцария, Италия һәм көньяҡ Францияла йәшәй.

Рәсәйгә ҡайтып, Тамбовта һәм Тамбов губернаһында, кейәүе Михаил Баратынский имениеһында (шағир Евгений Баратынскийҙың туғаны) Кирсанов өйәҙенең Ильинка ауылында (Ильиновка) Кирсановский өйәҙе (хәҙер — Тамбов өлкәһе, Умет районы Ильинка ауылы) ҡала[4][5].

Ижады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

А. Жемчужников

1850 йыл әҙәби дебюты «Современник» (№ 2) журналында була, «Странная ночь» комедияһы баҫылып сыға. «Современник» журналынан тыш, Жемчужников шулай уҡ «Отечественные записки», «Искра» һәм башҡа журналдарҙа баҫылып сыға. Ҡустылары Владимир һәм Александр, ике туған ҡустыһы Алексей Толстой менән берлектә Козьма Прутковтың әҙәби псевдонимын ойоштора.

1859—1869 йылдарҙа М. А. Жемчужников әҫәрҙәрен баҫтырып сығармай һәм бөтөнләй яҙмай тиерлек. Аҙаҡ яйлап, бигерәк тә Рәсәйгә 1884 йылда әйләнеп ҡайтҡандан һуң, әҙәбиәткә ҡайта башлай. Жемчужниковтың беренсе шиғырҙар китабы 1892 йылда (2 томда, автобиографик очерктар менән) баҫылып сыға һәм 1893 йылда Пушкин премияһына лайыҡ була. 1900 йыл, уның әҙәби эшмәкәрлегенең 50-йыллығына Жемчужниковтың «Песни старости» яңы йыйынтығы донъя күрә. Шул уҡ йылда ул беренселәрҙән булып (Толстой, Чехов, Кони һәм башҡалар менән) Петербург фәндәр академияһының нәфис һүҙ разряды буйынса почетлы академигы итеп һайлана.

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Е. А. Жемчужникова, ҡатыны

1859 йылда Жемчужников Дьякова Елизавета Алексеевнаға (1833-1875), полковник Алексей Николаевич Дьяковтың (1790—1837), баронесса Мария Ивановна Д ' Альгейм менән икенсе никахтан булған (1833 йылда үлгән) ҡыҙына өйләнә. Атаһы вафат булғандан һуң үгәй әсәһе — Дьякова Елизавета Алексеевна (1805 —1886) тәрбиәләй[6]. Никахтан балалары:

  • Ольга Алексеевна (1859—1920), яҡшы музыкант, беренсе никахта медицина фәндәре докторы Александр Рорецта кейәүҙә; икенсе никахы 1892 йылдан — Михаил Андреевич Боратынскийҙа (1855—1924).
  • Лидия Алексеевна (1860—1887)
  • Татьяна Алексеевна (14.02.1867— ?), Карлсруэла тыуған, Н. В. Карамзиндың крестнигы.
  • Анастасия Алексеевна (04.11.1868—?), Ротенбургта тыуған, И. С. Тургеневтың крестнигы
  • Владимир Алексеевич

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Жемчужников А. Стихотворения в двух томах. СПб., 1892
  • Жемчужников А. Песни старости. СПб., 1900
  • Жемчужников А. Прощальные песни. СПб., 1908.
  • Жемчужников А. Избранные произведения. Вступительная статья и примечания Е. Покусаева, М. — Л., 1963.
  • История русской литературы XIX века. Библиографический указатель, М. — Л., 1962.
  • Жемчужников А. Стихотворения. -М.: Советская Россия, 1988

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118772503 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 Жемчужников Алексей Михайлович / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. Е. Войналович, М. Кармазинская Жемчужников Алексей Михайлович // Русские писатели. 1800—1917. Биографический словарь. Г—К / Главный ред. П. А. Николаев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1992. — Т. 2. — С. 264.
  4. Елена Ярова. Мои тамбовские корни. 6 июль 2020 тикшерелгән.
  5. Фото. А.М.Жемчужников с дочерьми в усадьбе Боратынских Ильиновка - Умётский район. 6 июль 2020 тикшерелгән.
  6. Е. А. Дьякова была дочерью генерала А. М. Окулова; певица-любительница, из-за особенностей внешности Пушкин называл её «долгоносой певицей».

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]