Зента Мауриня

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Зента Мауриня
Рәсем
Заты ҡатын-ҡыҙ[1]
Гражданлығы Flag of Latvia.svg Латвия
Тыуған көнө 15 декабрь 1897({{padleft:1897|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2]
Тыуған урыны Латвия, Гулбенский край[d], Гулбене[d]
Вафат булыу көнө 25 апрель 1978({{padleft:1978|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2][3] (80 йәш)
Вафат булған урыны Швейцария, Базель[d][1]
Ерләнгән урыны Баден-Вюртемберг
Хәләл ефете Раудив, Константин[d]
Һөнәр төрө лингвист, яҙыусы, тәржемәсе, детский писатель
Эшмәкәрлек төрө әҙәбиәт ғилеме
Эш биреүсе Латвия университеты[d]
Уппсала университеты[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
офицерский крест ордена «За заслуги перед Федеративной Республикой Германия»
Уҡыу йорто Латвия университеты[d]
Ғилми дәрәжә филология фәндәре докторы[d]
Commons-logo.svg Зента Мауриня Викимилектә

Зента Мауриня (латыш. Zenta Mauriņa; 15 декабрь 1897 йыл — 25 апрель 1978 йыл) — латыш яҙыусыһы, эссеист, М. Ф. Достоевский ижадын өйрәнеүсе, философ һәм тәржемәсе. Латвияла беренсе булып «филология фәндәре докторы» дәрәжәһен алыусы.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мауриня Зента 1897 йылдың 15 декабрендә Рәсәй империяһы Лифлянд губернаһы[4] Леясциемс ауылында табип Роберт Мауринь һәм уның ҡатыны, пианист Мауриня Мелания ғаиләһендә тыуа. Бала сағы Гробиня ҡалаһында үтә. Биш йәшендә Мауриня Зента полиомиелит менән ауырый, һәм бөтә ғүмере буйы инвалид коляскаһында, ҡот осҡос физик һыҙланыуҙар менән көрәшеп йәшәүгә дусар була.

Лиепая рус гимназияһын тамамлаған (1913—1915). 1921 йылда Зента Мауриня Латвия университетының философия һәм филология факультетына уҡырға инә. Ике йылдан һуң Балтика филологияһы бүлеге буйынса махсуслашыуҙы һайлай. Рига педагогия институтында уҡыта, Латвия университетында лекциялар уҡый. Валмиера халыҡ университетында төп лектор була.

1949 — 1963 йылдарҙа — Упсала университеты доценты. Ғүмеренең һуңғы йылдарын Германияның көньяғында, Бад-Кроцинген тигән ерҙә үткәрә. Унда урындағы зыяратта ерләнгән. Вафат булған урыны — Швейцарияның Базель ҡалаһы.

Шәхси тормошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ире Константин Раудив.

Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Беренсе әҙәби баҫмаһы «Libausche Zeitung» гәзитендә — Янис Акуратерстың «Mana vismīļā» хикәйәһенең немец теленә тәржемәһе (1919). Зента Мауриня 1944 йылға тиклем Латвияла барлығы 19 әҫәр баҫтыра: Райнис, Достоевский, Данте тураһында монографиялар, «Поездағы тормош» романы («Dzīves vilcienā») (1941), ваҡытлы матбуғатта күп һанлы хикәйәләр, тәржемәләр һәм башҡа әҫәрҙәре. Һөргөндә ваҡытта 27 хеҙмәте латыш телендә һәм 20 хеҙмәте немец телендә, шулай уҡ итальян, инглиз, рус, швед, голланд, дания һәм фин телдәренә тәржемәләре нәшер ителгән. Үҙ ғүмерендә Латвияла, Германияла, Швецияла, Финляндияла, Австрияла һәм Францияла 600 самаһы асыҡ лекциялар уҡыған. Дөйөм алғанда 70-тән ашыу китап авторы.

Мауриня Зентаның түбәндәге эштәре немец телендә баҫылған:

  • Tālais brauciens (Die weite Fahrt) (автобиография)
  • Dostojevskis (Dostojewskij) (биографияһы)
  • Sirds mozaīka (Mosaik des Herzens) (эссе)
  • Prieks Sākumā bija (Im die Anfang Freude war) (хикәйә)
  • Mīlētā dzīve — dzīve dzīvotā (Geliebtes Leben — gelebtes Leben) (эссе)
  • Portreti Krievu rakstnieku (Schriftsteller russischer Porträts) (эссе)

Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Schepp O. Das Herz hat Flügel — 1953. — (биография Зенты Маурини).
  • Zenta Maurina. 15.12.1897 — 25.4.1978 : Gedenkschrift zum 100. Geburtstag — Memmingen: Maximilian Dietrich Verlag, 1997.
  • Zentai Mauriņai — 100 : Eiropa, Latvija — kultūru dialogs / Conf.; Ed.: A. Cimdiņa — Riga: Nordik, 1998. (латыш.) (нем.)

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]