Мөйөш

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Мөйөш
Үлсәнеш

үлсәмһеҙ

Үлсәү берәмеге
СИ

радиан

Башҡа берәмектәр

градус, минут, секунд, град, тысячная

«∠», мөйөштөң билдәләнеше

Геометрияла мөйөш — ул бер нөктәнән (мөйөштөң түбәһе) сыҡҡан ике нур (мөйөштөң яҡтары) ярҙамында барлыҡҡа килгән фигура. Мөйөштәр ғәҙәттә Евклид яҫылығы йәки Евклид арауығында ҡулланыла, әммә Евклид булмаған геометрияларҙа ла билдәләнгән. Мәҫәлән, сферик геометрияла сферик мөйөштәрҙе билдәләү өсөн нурҙар урынына әйләнәләрҙең дуғалары ҡулланыла.

Мөйөштө билдәләү өсөн 1634 йылда француз математигы Пьер Эригон тәҡдим иткән билдәһе ҡулланыла.

Төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ике өҫтәмә нур менән яһалған мөйөш — йәйелгән мөйөш тип йөрөтөлә. Йәйелгән мөйөш 180 градусҡа тигеҙ. Нуль мөйөш 0 градусҡа тигеҙ. Тулы мөйөш 360 градусҡа тигез. Уртаҡ ОВ яғы һәм уртаҡ О түбәһе булған ике мөйөш — сиктәш мөйөштәр тип атала. Был мөйөштәрҙең ҡалған ике ОА һәм ОС яҡтары бер-береһенең дауамы булып тора. Береһен икенсеһе өҫтөнә һалғас тәңгәл килгән мөйөштәр — тигеҙ мөйөштәр тип йөрөтөлә. Түбәләре уртаҡ, бер мөйөштөң яҡтары икенсе мөйөш яҡтарының дауамы булып торған ике мөйөш — вертикаль мөйөштәр тиелә. Үҙенең сиктәш мөйөшөнә тигеҙ булған мөйөш — тура мөйөш тип йөрөтөлә. Тура мөйөш 90 градусты тәшкил итә. Тура мөйөштән кесерәк булған мөйөштө — ҡыҫынҡы мөйөш тиҙәр. Ҡыҫынҡы мөйөш 90 градустан кесерәк була. Тура мөйөш ҙурыраҡ булған мөйөштө — йәйенке мөйөш тиҙәр. Йәйенке мөйөш 90 градустан ҙурыраҡ була.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Погорелов А. В. Геометрия: учебник для 7—11 классов средней школы — М.: Просвещение, 1992. — 383 б. — ISBN 9785090038546.
  • Сидоров Л. А. Угол // Математическая энциклопедия / И. М. Виноградов (гл. ред.) — М.: Советская энциклопедия, 1985. — Т. 5. — Б. 459−460. — 623 б. — 150 000 экз.
  • Двугранный угол // Математическая энциклопедия / И. М. Виноградов (гл. ред.) — М.: Советская энциклопедия, 1979. — Т. 2. — Б. 50. — 552 б. — 150 000 экз.
  • Понарин Я. П. Элементарная геометрия. В 2 т — М.: МЦНМО, 2004. — Б. 30-31. — ISBN 5-94057-170-0.
  • Угломерные приборы/Угол (плоский) // Большая Советская энциклопедия (в 30 т.) / Гл. ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: «Советская Энциклопедия», 1977. — Т. XXVI. — Б. 459–460. — 624 б.
  • Weisstein, Eric W. Line Bisector (инг.) на сайте Wolfram MathWorld.
  • Weisstein, Eric W. Angle (инг.) на сайте Wolfram MathWorld.
  • Weisstein, Eric W. Polygon (инг.) на сайте Wolfram MathWorld.
  • K. Menger New Fondations of Euclidean Geometry (инг.) // THE AMERICAN JOURNAL OF MATHEMATICS 53 : журнал. — 1931. — С. 721-745.
  • W. A. Wilson On angles in certain metric spaces (инг.) // Bulletin of American Mathematical Society 39. — 1932. — С. 580-588.