Портал:Бөрйән районы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску


Бөрйән районы порталына рәхим итегеҙ! Bashkortostan Burzyanskiy rayon.png Wiki-Yäyläü2016 Şülgäntaş 107.jpg Ҡыҙылташ ҡаяһы һәм февраль күге.jpg

үҙгәртергә 

Бөрйән районы

Coat of Arms of Burzyan rayon (Bashkortostan).png

Бөрйән районы — Башҡортостандың көньяҡ-көнсығыш районы. Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының иң аҙ үҙләштерелгән үҙәк өлөшөндә урынлашҡан. 1930 йылда ойошторолған. Майҙаны 4442 км². Үҙәге — Иҫке Собханғол ауылы. Халыҡ һаны 2010 йылда 18,1 мең кеше (1970 — 14,2 мең; 1979 — 14,1 мең; 1989 — 14,2 мең; 1995 — 15,1 мең кеше). Күпселек башҡорттар йәшәй. 35 ауыл бар. Улар араһынан халыҡ сағыштырмаса күп йәшәгән ауылдар: Иҫке Собханғол (3,7 мең, 1989) һәм Байназар (1,2 мең кеше).

Район территорияһы көнсығышта һыу айырғыс Уралтау һыртына, Көнбайышта Ҡалыу һыртына барып терәлә. Улар араһында Ҡыраҡа һәм Юрматау һырттары ята. Айырым урындарҙа абсолют бейеклек 850—1040 метрға етә. Район территоряһының ҡап уртаһынан тиерлек төньяҡтан — көньяҡ-көнбайышҡа табан Ағиҙел йылғаһы, көнбайыш сигенән Нөгөш йылғаһы аға. Ер аҫтында барит, төҙөлөш таштары, һәүер таштар, кирбес сеймалы, ҡом, мергель, доломит, магнезит ятҡылыҡтары бар, ләкин улар геологик йәһәттән бөтөнләй тиерлек тикшерелмәгән.

үҙгәртергә 

Һайланған мәҡәлә

Россия Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Бөрйән муниципаль районы байрағы

Flag of Burzyansky rayon.svg

Йәшел туҡыманың уртаһына һары алтымөйөш ҡуйылған, уның эсендә айыу һүрәте, ул ҡыҙыл төҫтә. Алтымөйөш ситтәрендә алтын төҫтә тамғалар һүрәтләнгән.

Гербҡа нигеҙләнеп эшләнгән байраҡ композицияһында Бөрйән районының тәбиғитәнең һәм тарихи үҫешенең үҙенсәлектәре сағылған.

Район үҙенең тәбиғәт һәм боронғо мәҙәниәт ҡомартҡылары менән билдәле. Башҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы һәм Башҡорт ҡурсаулығы «Шүлгән-таш» Бөрйән территорияһында урынлашҡан.

үҙгәртергә 

Бөгөнгө рәсем

Ағиҙел буйҙары.jpg
үҙгәртергә 

Бөрйән районы тораҡ пункттары‎

Висячий мост.Байназар.jpg

Байназар — Башҡортостандың Бөрйән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1313 кеше.

Ҡарағай-Ҡыпсаҡ улусына ҡараған ауылдарҙың иң боронғоһо — Байназар ауылы. Хәҙер ул Башҡортостандың Бөрйән районына ҡарай, Байназар ауыл советы биләмәһе үҙәге.

Өфө наместничествоһының 1786 йылғы картаһында утар булараҡ күрһәтелгән. 1812 йылда бында хәҙерге Әбйәлил районы 1-се Асҡар ауылынан 30 ғаилә күсеп килгән. Улар Таңатар йылғаһы буйлап күскән тиҙәр. Биш йыл үтеүгә тағы 3, 1858 й. — 14 ғаилә килгән. Шулар араһында Асҡар Бейешевтың ейәне — Аллағол Мөхәмәтйәр улы ла булған. 12 ғаилә бер йылдан тәүге йәшәгән еренә күсә. дауамы...

Бөрйән районы тораҡ пункттары

үҙгәртергә 

Бөрйән районы географияһы‎

Masim.jpg

Мәсемтау — Бөрйән районында урынлашҡан Көньяҡ Уралдың тау массивы. Бейеклеге 1040,3 м. 1000 м-ға еткән Көньяҡ Уралдың көньяҡ сигендәге тау һырты, Бөрйән районының иң бейек нөктәһе. Баҙал тауының көнбайышында, Ағиҙел йылғаһының уң ярында урынлашҡан.

Мәсем Аҡбуҙат Аҡбуҙат эпосының персонажы.

Бөрйән районы географияһы тураһында мәҡәләләр

үҙгәртергә 

Зарур мәҡәләләр

үҙгәртергә 

Бөрйән районында тыуған шәхестәр

Мөхәмәтҡолов Сабирйән Мөхәмәтзакир улы (1890—1934) — сәсән, ҡобайырсы, шағир, композитор, оҫта ҡурайсы һәм ҡумыҙсы, мөғәллим, мәғрифәтсе.

Мөхәмәтҡолов Сабирйән Мөхәмәтзакир улы 1890 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе Ҡыпсаҡ Үҙән ауылында, хәҙерге Башҡортостан республикаһы Бөрйән районы Әбделмәмбәт ауылында тыуған. Сығышы буйынса Ҡыпсаҡ ҡәбиләһенең ҡарағай-ҡыпсаҡ тармағынан.

Атаһы Мөхәмәтзакир (1861—1919) хәлле крәҫтиән булған. Совет власы осоронда урмансы булып эшләгән. Тирә-яҡта танылған йор һүҙле сәсән булған. Мөхәмәтзакирҙың халыҡ араһында телдән телгә күсеп һаҡланып ҡалған бер нисә шиғыры ла бар.

Сабирйән бәләкәй сағынан уҡ уҡырға — яҙырға отҡор, йыр-бейеүгә оҫта, телгә бик бай була. Йәшләй үк халыҡ ижадына, сәсәнлек сәнғәтенә күңел биргән. Атаһының шиғри хазинаһынан боронғо башҡорт ҡобайырҙарын, йырҙарын отоп алған.

Сабирйәндең һәләтлелеген күреп, атаһы уны Әбйәлил районы Рауил ауылы мәҙрәсәһенә уҡырға алып бара. Шулай итеп, Сабирйән Мөхәмәтҡолов 1900—1911 йылдарҙа Урал аръяғындағы Рауил ауылындағы мәҙрәсәлә белем ала, унан Стәрлетамаҡ ҡалаһы мәҙрәсәләрендә уҡыуын дауам итә. Башҡа шәхестәр

үҙгәртергә 

Категориялар

үҙгәртергә 

Бәләһегеҙме…

үҙгәртергә 

Яңы мәҡәләләр

Баҙал тауы. Тауҙың исеме ҡайҙан килеп сыҡҡанын бер кем әйтә алмай. Республика кимәлендәге ер-һыу атамалары тураһындағы китаптарҙа ла, гәзит биттәрендә лә күренмәй. Тауҙағы ҡаяларҙың, итәгендәге яландарының исемдәре борон-борондан йәшәгән башҡорттарҙан киләлер. д а у а м ы Викидәреслектә

Мәсем тауы географик тоҙатошо, һауаһы, үҫемлектәр донъяһы яғынан үҙенсәлекле тау ул. Йәйен еләҫ, һалҡынса, томанһыҙ. Ләпәкәй, серәкәй кеүек бөжәктәр унда булмай, булһа ла, бик һирәк. д а у а м ы Викидәреслектә

үҙгәртергә 

Нисек ярҙам итергә

  • Бөрйән районы ауылдарын, йылғаларын, күлдәрен, тауҙарын һәм башҡа тәбиғәт ҡомартҡыларын, иҫтәлекле урындарын фотоға төшөрөп викимилеккә тейәргә
  • «Бөрйән районы» тураһындағы мәҡәләләрҙе тулыландырырға
  • Бөрйән районы географик объекттары, шәхестәре тураһында яңы мәҡәләләр яҙырға
  • Бөрйән районының барлыҡ ауылдары тарихын яҙырға
үҙгәртергә 

Проекттар