Яшин Александр Яковлевич

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Яшин Александр Яковлевич
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Псевдоним Яшин
Тыуған көнө 14 (27) март 1913
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Вологодская губерния[d]
Вафат булған көнө 11 июль 1968({{padleft:1968|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:11|2|0}})[1] (55 йәш)
Вафат булған урыны СССР, Мәскәү ҡалаһы
Үлем төрө тәбиғи үлем[d]
Үлем сәбәбе Яман шеш
Яҙма әҫәрҙәр теле рус теле
Һөнәр төрө шағир, мөхәррир, журналист, военный корреспондент, мәҙәниәт хеҙмәткәре
Сәнғәт йүнәлеше социалистик реализм[d]
Ойошма йәки клуб ағзаһы СССР Яҙыусылар союзы
Уҡыу йорто А. М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институты[d]
Әүҙемлек осороноң башланыуы Ошибка Lua в Модуль:Wikidata на строке 199: Функция для отображения свойства не найдена.
Сәйәси фирҡә ағзаһы Советтар Союзы Коммунистар партияһы
Хәрби звание капитан 1-го ранга[d]
Һуғыш/алыш Бөйөк Ватан һуғышы
Жанр шиғыр[d], поэма[d], хикәйә һәм повесть[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Сталинская премия «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы Ҡыҙыл Йондоҙ ордены «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы «Ленинградты обороналаған өсөн» миҙалы «Сталинградты обороналаған өсөн» миҙалы

Александр Яковлевич Яшин (ысын исеме - Попов ; 14 март [ 27 ] 1913, Вологда губернаһы — 11 июль 1968, Мәскәү) - рус совет прозаигы, шағир һәм журналист, һуғыш корреспонденты. Икенсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты, ( 1950 ). 1941 йылдан КПСС (б) ағзаһы.

Тормошо һәм ижаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Александр Яковлевич Яшин 1913 йылдың 14 (27) мартында Блудново ауылында крё5тёин ғаиләһендә (хәҙерге Вологда өлкәһе, Никольский ҡалаһында тыуған. Әҫәрҙәрен беренсе тапҡыр 1928 йылда баҫтырып сығара.

1931 йылда ул Вологда өлкәһе, Никольск ҡалаһындағы педагогия колледжын тамамлай, ауылда уҡыта, күп уҡый, шиғыр яҙа, Вологда һәм Архангель гәзиттәрендә хеҙмәттәшлек итә, 1928 йылда баҫтыра башлай. "Төньяҡ йырҙары" шиғырҙарының беренсе йыйынтығы 1934 йылда йылда Архангельскиҙа донъя күрә. Совет Яҙыусыларының Беренсе конгресы алдында ул Вологда филиалының ойоштороу комитеты председателе була.

1935 йылда ул Мәскәүгә күсенә. А. М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтында уҡыған, уны Ул 1941 йылда тамамлаған. Шул уҡ ваҡытта ул ҙур тиражлы гәзит мөхәррире урынбаҫары булып эшләй. 1939 йылдан СССР Яҙыусылар Союзы ағзаһы.

Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында үҙ ирке менән фронтҡа һуғыш хәбәрсеһе һәм сәйәси эшмәкәр булып китә [2] .Ленинград һәм Сталинград оборонаһында, Ҡырымды азат итеүҙә ҡатнаша. 1-се ранглы капитан.

1942 - 1943 йылдарҙа уның "На Балтике" һәм "Город гнева" шиғырҙар йыйынтығы донъя күрә.

Һуғыштан һуңғы йылдарҙа ул ил буйынса бик күп сәйәхәт итә: Төньяҡҡа, Алтайға, ГЭС-тар төзелешенә, сиҙәм ерҙәргә сәйәхәт итә. Күргән тәьҫораттарын "Граждандар" (1946), "Совет кешеһе" (1951), шиғырҙарында "Алена Фомина" (1949) поэмаһында сағылдыра.

СССР яҙыусыларының II съезында (1954 йылдың декабре) Сталин осоро әҙәбиәтенең ике йөҙлө булыуы өсөн үҙ ғәйебен дә таный, быны гражданлыҡ батырлығы етешһеҙлеге менән аңлатып, совет әҙәбиәтенә С. А. Есенин поэзияһын кире ҡайтарырға саҡыра. Шул ваҡыттан Яшиндың ижады тулыһынса үҙгәрә, һәр әҫәрҙә ул максималь намыҫлылыҡҡа ынтыла. Шул йылдарҙа «Память», «Не только слова» һәм башҡа шиғырҙар, шул иҫәптән «Спешите делать добрые дела» (1958) яҙылған, хәҙерге ваҡытта ул волонтерлыҡ хәрәкәттәре һәм хәйриәселек гимнына әүерелгән.

Шәхесте партия тарафынан баҫтырыу тураһындағы «Рычаги» хикәйәһе (1956) үҙгәртеп ҡороу осорона тиклем яңынан баҫтырылмай [К 1] .

1958 йылда яҙылған "В гостях у сына" хикәйәһе башҡа бер нисә хикәйәһе кеүек үк 1987 йылда ғына баҫтырылған.

1960 йылдарҙа А.Яшин бик күп лирик поэмалар һәм проза әҫәрҙәре яҙа. «Вологодская свадьба» (1962), хикәйәһендә күрһәтелгән реаль күренештәр догматик тәнҡитселәр тарафынан һөжүмгә дусар була.

Я Яшин 1968 йылдың 11 июлендә Мәскәүҙә яман шеш ауырыуынан үлә. Уны тыуған ауылында ерләйҙәр.

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ул ике тапҡыр өйләнә, беренсе ҡатынынан өс, икенсеһенә дүрт бала була.

  • Беренсе никахтан:
    • улы Яков Смирницкий (хатының фамилияһы) (1937 г. Р. );
    • ҡыҙы Татьяна Смирницкая (ире буйынса Чалова) (1939 йылда тыуған) Р., Татьяна Ларина хөрмәтенә оләсәһе ҡушҡан), хәҙерге совет поэзияһы мөхәррире;
    • ҡыҙы Яшина Нина, ире буйынса Торшина (1943 йылда тыуған).
  • Икенсе никахтан:
    • улы Александр Яшин (1949-1965), үҙен атып үлә, Переделкинола ерләнгән [3] ;
    • ҡыҙы Наталья;
    • ҡыҙы Злата;
    • улы Яшин Михаил (яҡынса 1953 йылда тыуған) - "Балалар баҡсаһы" мәктәп төркемендә гитарала уйнай, икенсе гитарасы Андрей Макаревич, солистар Лариса Каприо һәм Баранова Нина. Музыкант була, Парижда йәшәй [4] .

Яшинды көслө мауығыуҙарының береһе - шағир Вероника Тушнова[5] була (уның иң танылған шиғырҙарының береһе, «не открываются, любя», күрәһең, 1944 йылда, 1970 йылдарҙа яҙылған. Композитор Марк Минков музыкаға аһлған һәм А. Пугачева башҡарған). В. Тушнова "Сто часов счастья" шиғырҙар циклын Яшинға бағышлай. Цикл шиғырына яуап итеп, Яшиндың ҡатыны шиғыр менән:«Сто часов счастья взяла и украла» тип яуап бирә [6] . Яшин В.Тушнова үлемен бик ауыр кисерә. В. Тушнованың истәлегенә «У надгробья», «Навсегда», «Заклинание» шиғырҙарын арнай.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Вологда һәм Никольск урамдары Александр Яшин исеме менән аталған.

А.Яшинды мемориаль комплексы (Бобрин Угор; Блудов ауылы, Никольский өлкәһе, Вологда өлкәһе) Вологда региональ башҡарма комитеты ҡарары менән 1989 йылдың 10 октябрендә асыла; ул 1962 йылда төҙөлгән йортто һәм региональ әһәмиәткә эйә булған һәйкәл шағир ҡәберен үҙ эсенә ала.

Әҫәрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шиғыр китаптары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1934 — «Песни Северу»
  • 1957 — «Свежий хлеб»
  • 1961 — «Совесть»
  • 1965 — «Босиком по земле»
  • 1968 — «День творения»

Шигырьләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1943 — «Город гнева»
  • 1949 — «Алена Фомина»

Ҙур булмаған хикәйәләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1939 — «Самое время»
  • 1954 — «Журавли»
  • 1954 — «Проводы солдата»
  • 1960 — «Первый гонорар»
  • 1960 — «Волк в городе»
  • 1962 — «Не собака и не корова»
  • 1962 — «Старый Валенок»
  • 1962 — «Живодёр»

Хикәйәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1955 — «Рычаги»
  • 1960 — «Охота на мертвого глухаря»
  • 1961 — «Первое путешествие Маринки»
  • 1961 — «Директива»
  • 1962 — «Чистые руки»
  • 1962 — «Рассказ о солдате»
  • 1962 — «Две берлоги»
  • 1965 — «Подруженька»
  • март 1965 — «Угощаю рябиной»
  • 1965 — «Перовское озеро»

Повестары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1957 — «В гостях у сына» // опубликована в 1987, «Москва», № 12
  • 1956—1957 — «Стечение обстоятельств»
  • 1960 — «Баба Яга» // опубликована в 1985
  • 1961 — «Выскочка»
  • 1962 — «Вологодская свадьба»
  • 1962 — «Сирота»

Көндәлектәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1977 — «Дневники 1941—1945» // «Октябрь», 1975, № 4,№ 5, отд. изд.
  • 1958 — «Бюро райкома». Из дневника писателя
  • 1944—1967 — «Были и небылицы». Из дневника писателя
  • 1980 — «Бобришный Угор». Из дневников последних лет // «Октябрь», 1980, № 1-2
  • «У кабинета Ильича»
  • «Спешите делать добрые дела»
  • «Орёл»
  • «Обстрел»
  • «Память»

Бүләктәре һәм премиялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Икенсе дәрәжә Сталин премияһы (1950) — «Алена Фомина» поэмаһы өсөн (1949)
  • Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (28.7.1945;, I дәрәжә Ватан һуғышы орденына тәҡдим ителгән)
  • «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» медале (29.1.1943; Ҡыҙыл Йондоҙ орденына тәҡдим ителгән)
  • Ленинград оборонаһы өсөн миҙалы
  • «Сталинград оборонаһы өсөн» миҙалы

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Аңлатмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Яшин Александр Яковлевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Память народа
  3. Где дремлют мёртвые
  4. официальный сайт А.Макаревича, ответы на вопросы
  5. Вероника Тушнова. Тушнова Вероника Михайловна. Тәүге сығанаҡтан архивланған 15 ғинуар 2013. 6 апрель 2013 тикшерелгән.
  6. Сто часов счастья — Ни много, ни мало,..

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


Өҙөмтә хатаһы: "К" төркөмө өсөн <ref> билдәһе бар, әммә <references group="К"/> билдәһе юҡ