Әзербайжандар

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Азербайжандар
azərbaycanlılar آذربایجانلیلار, azərilər آذری لر
Mfakhundov.jpg Üzeyir Hacıbəyov4.gif Sattar khan.jpg Stamps of Azerbaijan, 2007-813.jpg
Qudsi.jpg Rustam Ibragimbekov foto.jpg Ayatollah khamenei 002.jpg Googoosh on Javanan e Emrooz.JPG
Samad Vurgun20.jpg Shahriyar.jpg Shahbanu of Iran.jpg TRadjabov12.jpg
Khan Nakhichevanski.jpg Gamar almazade49 3.jpg Portrait photo of Nariman Narimanov taken in 1913.jpg Ahmad-Kasravi.jpg
Muslim Magomayev.jpg Ashig Alesger.jpg Heydar Aliyev 1997.jpg Ell & Nikki - Azerbaijan (Eurovision Song Contest 2011) cropped 2.jpg

Мирза Фатали Ахундов • Узеир Гаджибеков • Саттар-хан • Керим Керимов
Аббаскули-ага Бакиханов • Рустам Ибрагимбеков • Али Хаменеи • Гугуш
Самед Вургун • Мөххәмә Хөсәйен Шахрияр • Фара Диба • Теймур Раджабов
Гусейн Хан Нахичеванский  • Гамэр Алмасзаде  • Нариман Нариманов  • Ахмед Кесрави

Мөслим Магомаев • Ашуг Алескер • Гейдар Алиев • Ell һәм Nikki
Үҙ атамаһы азербайджанлылар, азерилер
Йәшәгән урыны Иран Иран:
12 — 16 млн.

Әзербайжан Әзербайжан:
 8 172 800 (2009 г.)[1]
Төркиә Төркиә: 800 000.(оц.)[2]
Рәсәй Рәсәй:   603 070 (2010 г.)[3], 621 840 (2002 г.)[4]

Америка Ҡушма Штаттары АҠШ: 5 553—500 000 чел.[6]
Грузия Грузия: 284 761.(2002 г.)[7]

  • Квемо-Картли: 225 ме ң[7]
    • Марнеуль районы: 98 мең
    • Гардабан районы: 50 мең
    • Болнисский районы: 49 мең
  • Кахети: 40 тыс.

Канада Канада: 3 465.

Франция Франция: 170 000

Ҡаҙағстан Ҡаҙағстан: 85 292 (2009 г.)
Украина Украина: 45 176 (2001 г.)[8]
Үзбәкстан Үзбәкстан: 36 000.(оц.)[9][10]
Төрөкмәнстан Төрөкмәнстан: 36 000.(1995)[11][12]
Нидерландтар Нидерландтар: 17 000[13]
Ҡырғыҙстан Ҡырғыҙстан: 17 267 (2009)[14]
Бөйөк Британия Бөйөк Британия: 15 000[15]
Беларусь Беларусь:  5 567 (2009 г.)
Латвия Латвия:  1 759 (2010 й.)[16]
Австрия Австрия:  1 000.[17]

Таджикстан Таджикстан:  800 (2000 й.)
Барлығы 29[18] — 31 млн.-дан[19] 35 — 40 млн.-ға тиклем[20][21]
Тел Әзербайжан теле
Раса тибы Каспий подтибы, Европеоид расаһы,
Туғандаш халыҡтар Алтай ғаиләһе

  Төрөк төркөмө

    Оғуз төркөмө
Этник төркөмдәр Афшарҙар, карапапахтар, кашкайҙар

Әзербайжандар (Әзерб. azərbaycanlılar آذربایجانلیلار, azərilər[22][23][24][25][26][27][28][29][30][31][32][33][34][35][36][37][38][39][40][41][42][43][44] آذری لر, azəri türkləri)[45][46][47] — Әзербайжан һәм төньяҡ-көнбайыш Ирандың ҙур өлөшөн алып торған төрки телле халыҡ.[48][49].

Дөйөм һаны 29 млн кеше[18]. Иран һәм Әзербайжандан башҡа Рәсәйҙә (Дағыстан), Грузияла (Борчалы) һәм Төркиәлә (Карс һәм Ыгдыр) әзербайжандар күпләп йәшәй.

Дағыстан Республикаһының әҙ һанлы ерле халҡы булып иҫәпләнә. Ислам диненең шиғисылыҡ динен тоталар. Антропологик яҡтан әзербайжандар европоид расаһының каспий тибына ҡарай.

Әзербайжанда 8 миллионнан артык әзербайжан йәшәй әзербайжандар һәм ил халҡының 91 % тәшкил итә. Ирандың Тәһран, Кереж, Мешхед ҡалаларында әзербайжандарҙың мәһәлләләре бар.

Рәсәйҙә Көньяҡ Дағыстанда 2002 йылғы иҫәп буйынса 111 656 әзербайжан йәшәй.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Статья «Азербайджанцы» // Народы России. Атлас культур и религий. — М.: Дизайн, Информация. Картография, 2010. — 320 с.: с илл. ISBN 978-5-287-00718-8

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Переписи населения Азербайджана 1979, 1989, 1999, 2009 годов
  2. «Turkey: Religions & Peoples», Encyclopedia of the Orient (retrieved 7 June 2006)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Официальный сайт Всероссийской переписи населения 2010 года. Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Всероссийская перепись населения 2002 года. Федеральная служба государственной статистики. Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 август 2011. 29 декабрь 2009 тикшерелгән.
  5. Включая Ханты-Манси автоном округы һәс Ямал-Ненец автоном округы; автоном округтарҙы керетмәйенсә Төмән өлкәһендә— 8282 кеше (2010 й.) һәм 8918 кеше (2002 й.)
  6. http://www.irex.org/system/files/Baghirova_VOA.pdf
  7. 7,0 7,1 State Statistics Department of Georgia: 2002 census (retrieved 16 July 2006)
  8. Всеукраинская перепись населения 2001 года. Распределение населения по национальности и родному языку. Государственный комитет статистики Украины. Тәүге сығанаҡтан архивланған 25 август 2011.
  9. Этнический атлас Узбекистана
  10. По переписи 1989 г. в Узбекистане было 44,4 тыс. азербайджанцев ([1])
  11. People Population census of Turkmenistan 1995, Vol. 1, State Statistical Committee of Turkmenistan, Ashgabat, 1996
  12. CIA — The World Factbook
  13. http://web.archive.org/web/20110706131529/http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Netherlands.pdf
  14. National Statistical Committee of Kyrgyz Republic 2009.
  15. cache:Jwobw381IYMJ:www.angelfire.com/az3/AzeriVoice/newsletter2.doc «azeris in britain» — Google Search
  16. Распределение населения Латвии по национальному составу и государственной принадлежности на 01.07.2010 (латыш.)
  17. Azerbaijan Ministry of Foreign Affairs: Azerbaijan-Austria relations: Diaspora Info (February 2008). NB Of these, about 70-75 % are Iranian Azeris, 15-20 % are Turkish Azeris and 5-10 % are Azeris originally from Azerbaijan and the former Soviet Union.
  18. 18,0 18,1 Joshua Project Ethnic People Groups of the Turkic Peoples Affinity Bloc. Joshua Project. Тәүге сығанаҡтан архивланған 25 август 2011. 3 март 2009 тикшерелгән.
  19. WebCite query result
  20. Azerbaijanis POPULATION
  21. Azerbaijani world
  22. Alman İmparatorluğu'nun Doğu siyaseti çerçevesinde Kafkasya politikası, 1914-1918
  23. «Folia orientalia» Państwowe Wydawn. Naukowe, 1971
  24. Harvard Encyclopedia of American ethnic groups, Harvard University Press, 1981, p. 171
  25. Азербайджанцы
  26. «AZƏRBAYCAN YURD BİLGİSİ” JURNALINDA AZƏRBAYCAN-AVROPA ƏDƏBİ ƏLAQƏLƏRİ MƏSƏLƏSİ» Altuntac Məmədova (Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası)
  27. «Ağaoğlu Ahmed Bey». Fahri Sakal. Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1999
  28. «Anadolu ağızlarının sınıflandırılması» Leylâ Karahan. Türk Dil Kurumu Yayınları, 1996
  29. «Azerbaycan siyasi muhaceretinin İstanbul'daki basın etkinliklerinin, 1923-1931: kamuoyu oluşturmadaki rolü» Belkıs Ulusoy Nalcıoğlu. İstanbul Üniversitesi, İletişim Fakültesi Yayınları, 2004
  30. «Kafkas araştırmaları» Mehmet Saray. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, 1998
  31. «Karabağ sorunu kapsamında Ermeniler ve Ermeni siyaseti» Aygün Attar. Atatürk Araştırma Merkezi, 2005
  32. «Sivil toplumda Türk-Ermeni diyaloğu» Ragıp Zarakolu. Pencere Yayınları, 2008
  33. «Türk'ün Dünya Nizamı» HARUN YAHYA
  34. «Türk dünyası araştırmaları» Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1999
  35. Mark R. Beissinger; Nader Entessar; Edward Friedman; Solomon Gashaw; Noel Jacob Kent; Alan LeBaron; Herbert S.Lewis; James Quirin; Virginia Sapiro; Ronald J. Schmidt; Douglas Spitz; Tekle M. Woldemikael; Crawford Young Azeri Nationalism in the Former Soviet Union and Iran — The University of Wisconsin Press, 1993. — P. 116.
  36. Azeri (Azerbaijani) Genetics: Abstracts and Summaries
  37. ETHNIC SITUATION IN THE CAUCASUS. Rauf A. Guseynov
  38. Ayse Pamir Dietrich Language Policy and the Status of Russian in the Soviet Union and the Successor States outside the Russian Federation. p. 2.
  39. Gidaiat Orudzhev, D.Sc. (Philol.), Azerbaijani State Nationalities Policy Adviser (Baku, Azerbaijan)
  40. "Daghestan: Factors of conflicts and stability". Enver Kisriev, professor, Daghestan Research Center, Russian Academy of Sciences (RAS), (Makhachkala, Russian Federation)
  41. The Azeris in Georgia and the Ingilos: Ethnic minorities in the limelight
  42. South Caucasus: Common Ground
  43. Sabrina Tavernise. The New York Times – 22.10.2008
  44. Who are Azeris?
  45. ӘзербайжандарҘур совет энциклопедияһында мәҡәлә
  46. Helena Bani-Shoraka. «Language Policy and Language Planning: Some Definitions» in Annika Rabo, Bo Utas. The Role of the State in West Asia, Swedish Research Institute in Istanbul, 2005, ISBN 91-86884-13-1, 9789186884130, p. 144
  47. Stephan Thernstrom, Ann Orlov, Oscar Handlin. Harvard Encyclopedia of American ethnic groups, Harvard University Press, 1981, p. 171, quote: In their homeland the Azerbaijanis, or Azeri Turks as they are sometimes called…
  48. David E. Long, Bernard Reich. The Government and politics of the Middle East and North Africa, pp. 20, 77
  49. Graham E. Fuller. The new Turkish republic: Turkey as a pivotal state in the Muslim world