Биктимеров Сәлмән Ғәлиәхмәт улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Сәлмән Биктимеров
САЛЬМАН.jpg
Тыуған ваҡыты

14 август 1913({{padleft:1913|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})

Тыуған урыны

Ырымбур губернаһы 1-се Кинйәабыҙ ауылы[1]

Үлгән ваҡыты

24 февраль 1971({{padleft:1971|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:24|2|0}}) (57 йәш)

Вафат урыны

Башҡорт АССР-ы Көйөргәҙе районы Кинйәабыҙ ауылы

Хеҙмәт иткән урыны

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР

Ғәскәр төрө

кавалерия

Хеҙмәт итеү йылдары

19411944

Хәрби звание
Өлкән сержант
Часть

112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы

Хәрби алыш/һуғыш

Бөйөк Ватан һуғышы

  • Днепр өсөн алыш
Наградалар һәм премиялар
Советтар Союзы Геройы
Ленин ордены

Биктимеров Сәлмән Ғәлиәхмәт улы (14 август 1913 йыл24 февраль 1971 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, өлкән сержант. Башҡорт кавалерия дивизияһының отделение командиры. Советтар Союзы Геройы (1944).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Сәлмән Ғәлиәхмәт улы Биктимеров 1913 йылдың 14 авгусында Ырымбур губернаһы 1-се Кинйәабыҙ ауылында[1] тыуған. Милләте — башҡорт. Һуғыш алдынан Үзбәкстанда юл төҙөлөшөндә мастер булып эшләй.

Ҡыҙыл Армияға Көйөргәҙе районы хәрби комиссариаты тарафынан 1941 йылдың декабрендә саҡырыла. 1942 йылда фронҡа китә.

1945 йылдың апрелендә ауыр яралана, тыуған ауылына ҡайта, колхозда эшләй. 1971 йылдың 24 февралендә вафат була. Тыуған ауылында ерләнә. Кинйә Арыҫланов исемендәге музейҙа уның улы Харрас Биктимеров тырышлығы менән ҡаһарман яҡташыбыҙға арналған стенд булдырылды. Кинйәабыҙ урамдарының береһе С. Биктимеров исемен йөрөтә

С. Биктимеровтың шәхси документтары араһында фронт гәзитенең һарғайған бите һаҡланып ҡалған. Унда ҡаһарман яҡташыбыҙҙың дәһшәтле һуғышта башҡорт халҡының яугирлыҡ бурысын ҡыйыу һәм батырлыҡ менән үтеүе бәйән ителә.

1943 йылдың 28 сентябрендә Чернигов өлкәһенең Неданчичи ауылы янында Башҡорт атлы дивизияһының отделение командиры Сәлмән Биктимеров дошмандың ут өйөрмәһе аҫтында яугирҙары менән беренсе булып Днепрҙы кисергә тотона. Улар йылға аша тиҙерәк сығыу өсөн төрлө алымдар файҙалана.

Немецтар, йылғаны аша сығыусыларҙы күреп, ут аса. Шул саҡ беҙҙең артиллерия ла хәрәкәткә килә. Немецтар урынлашҡан ярҙан ҡара төтөн бағаналары күккә күтәрелә.

— Бына шулай, кәрәктәрен бир әйҙә. — тип ҡысҡыра Сәлмән. Әммә уның тауышын берәү ҙә ишетмәй. Взвод яугирҙары үҙҙәре әҙерләгән ҡулайламала — һалда йылғаның уң ярына яҡынлаша.

«Ярға нисек тә барып етергә кәрәк», — ти Сәлмән һәм улар, һыуҙан сығып, дошман позицияһына һөжүм итә. Һуғышсылар, бер туҡтауһыҙ атыша барып, бер ауылға яҡынлаша. Әммә уларға ҡаршы пулемет ут яуҙыра.

Биш ҡыҙылармеец менән бергә ул беренсе булып немец блиндажын бәреп инә. Ике фашисты штык менән сәнсә, өсөнсөһөн ҡулы менән дөмөктөрә. Шунан траншеялағы пулеметсыны юҡ итә. Һуғыш ҡыҙғандан ҡыҙа бара. Өй ҡыйыҡтарында йәшеренгән немецтар ныҡ ҡаршылыҡ күрһәтә, ләкин ауыл Ҡыҙыл армия ҡулына күсә. Шул ваҡыт бында әле «үҙҙәренеке» булыуға ышанған ике немец полковнигы машинала килеп етә. Сәлмән уларҙы ҡулға алып, теге яҡ ярға, штабҡа оҙата.

Взвод яугирҙарын юҡ итеүҙе маҡсат ҡуйып, немецтар танкылар менән һөжүм итә. Сәлмән окопта йәшеренеп, яндырғыс шыйыҡсалы шешә менән бер танкыны яндыра. Окоптың тәрәнерәк яғына йәшеренеп, «тигр»ҙы үҙ өҫтөнән үткәреп ебәрә. — Бына һиңә лә, — тип ырғыта уның артынан икенсе шешәһен.

Танкылар факелдар кеүек яна. Контратака тонсоға. Һуғыш яланында тиҫтәләгән немец мәйете ятып ҡала. 15-ен Сәлмән үҙ ҡулдары менән юҡ итә. Сәлмән взводы 15-ләп пулемет һәм башҡа күп ҡоралдар эләктерә. Плацдарм ныҡлы яулана.

Днепрҙы аша сығып, плацдарм яулап алыу өсөн ҡаты алышта Сәлмән үҙенең төркөмө менән 121 немецты юҡ итә, ике танкыны һәм 10 пулеметты юҡҡа сығара. Башҡорт атлы дивизияһында беренселәрҙән булып Сәлмән оло дан ҡаҙана.

Полк командиры подполковник Таһир Кусимов Сәлмәнде саҡыртып ала. «Ҙур рәхмәт һиңә, егет, — ти подполковник, уны ҡосаҡлап. — Мин һине иң юғары наградаға — Советтар Союзы Геройы исеменә тәҡдим иттем». Сәлмәндең иһә яуабы ҡыҫҡа була: «Киләсәктә лә изге Днепр өсөн һуғышҡан кеүек һуғышырға әҙермен!»

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]