Гитара

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Гитара
изображение
Классификация

Ҡыллы сиртмәле музыка ҡоралы, хордофон

Диапазон:

Range guitar.png

Туғандаш инструменттар

Лютня, Цитра

Гитара — ҡыллы сиртеп уйнай торған музыкаль инстрамент. Романс, блюз, кантри, фламенко, рок, метал, джаз кеүек бик күп музыка стилдерендә ҡушылып уйнаусы йәки яңғыҙ башҡарылыусы инструмент. XXбыуатта уйлап сығарылған электр гитараһы киң күльтураға көслө йоғонто яһай.

Гитара тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Хәҙерге заман гитараһына оҡшаған резонанс корпусы һәм муйыны булған музыка инструмент булыуы тураһында мәғлүмәт б. э. т. II мең йыллыҡтан бирле билдәле. Месопотамияла археологик ҡаҙыу эштәре барышында табылған балсыҡ көршәктәр барельефында киннора (Библияла телге алынған шумер-вавилон ҡыллы инструменты) төшөрөлгән. Боронғо Мысыр һәм Һиндостанда ошоға оҡшаған инструменттар булыуы мәғлүм: набла, нефер, цитра, вина һәм ситар. Думбыра ла боронғо музыка инструменты булыа иҫәпләнә, боронғо Хорезмда ҡаҙыу эштәре барышында ҡыллы инструменттарҙа уйнауса терракот статуэткалар табылған. Хорезмдаға 2000 йыл элек булған ике ҡыллы инструменттың ҡаҙак думбыраһы менән оҡшашлығы бар тип иҫәпләйҙәр ғалимдар. Боронғо Греция һәм Римдә кифара тигән инструмент бик танылған булған.

Гитараға тиклем инструменттар оҙонса йоморо корпуслы, ҡыл тарттырылған оҙон муйынлы булған. Корпус бер бөтөн булған, киптерелгән ҡабаҡтан, ташбаҡа ҡабығынан йәки бер бөтөн ағастан эшләнгән. Б. Э.Т III—IV быуаттарҙа Ҡытайҙа жуань (йәки юань) тигән инструмет бурлыҡҡа килә[1]. Уларҙың резонанс корпусы айырым аҫҡы һәм өҫкө деканан тора. Европала латин һәм мавритан гитараһы VI быуатта барлыҡҡа килә. XV—XVI быуаттағы виуэла тигән музыка инструменты хәҙерге гитара конструкцияһы формалашыуына ҙур йоғонто яһай.

Атамаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Урта Азиянан Греция аша Европаға үтеп ингәнсе «гитара» һүҙе бер нисә үҙгәреү кисерә: Боронғо Грецияла «кифара (ϰιθάϱα)», латинса «cithara», испанса «guitarra», итальянса «chitarra», французса «guitare», инглизсә «guitar» һәм урыҫса «гитара». «Гитара» һүҙе беренсе тапҡыр Урта быуаттарҙа XIII быуатәҙәбиәтендә ҡулланыла[2]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. ruǎn; yuǎn кит. муз. жуань, юань (старинный струнный щипковый инструмент) «Большой китайско-русский словарь в четырёх томах»
  2. Советский энциклопедический словарь / Гл. ред. А. М. Прохоров. — 4-е изд. — М.: Сов. энциклопедия, 1989.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]