Илешев Ғөбәйҙулла Шәрип улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Илешев Ғөбәйҙулла Шәрип улы
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 10 октябрь 1927({{padleft:1927|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй, Күгәрсен районы, Мәҡсүт ауыл Советы (Күгәрсен районы), Түбәнге Сирбай
Вафат булған көнө 7 август 2009({{padleft:2009|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:7|2|0}}) (81 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Өфө
Һөнәр төрө тарихсы
Ғилми дәрәжә тарих фәндәре докторы[d]

Илешев Ғөбәйҙулла Шәрип улы (10 октябрь 1927, Түбәнге Сирбай ауылы, Йылайыр кантоны, , Башҡорт АССР-ы — 7 август 2009 йыл, Өфө) — тарихсы. Тарих фәндәре докторы (1985), профессор (1988). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Илешев Ғөбәйҙулла Шәрип улы 1927 йылдың 10 октябрендә Башҡорт АССР-ының Йылайыр кантоны Бөрйән-Ҡыпсаҡ улусы Түбәнге Сирбай ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Атаһы Әхмәтшәриф һәм әсәһе Миңлебикә Шверник исемендәге колхозда эшләйҙәр, уларҙың 9 балаһы була[1].

Тыуған ауылында башланғыс мәктәпте тамамлағандан һуң уҡыуын Мәҡсүт ете йыллыҡ мәктәбендә дауам итә. 1940 йылда мәктәпте тамамлай. Шверник исемендәге колхозда эшләй.

Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. 1944—1951 йылдарҙа СССР Хәрби-диңгеҙ флотының Ҡара диңгеҙ флотында хеҙмәт итә. 1952 йылда запастағы офицерҙар әҙерләү планы буйынса Тымыҡ океан флотына даими хеҙмәткә ебәрелә (Владивосток, Совет гаваны). Уның белемен күтәреү М В. Фрунзе исемендәге Ленинград Юғары хәрби-диңгеҙ училищеһында тамамлана. Өлкән лейтенант званиеһы бирелә.

1952 йылдан Башҡорт АССР-ының Күгәрсен һәм Яңауыл райондары мәктәптәрендә эшләй.

1955—1957 йылдарҙа — Күгәрсен районы партия хеҙмәткәре. 1957 йылда Мораҡ педагогия училищеһын тамамлай. 1961 йылда Свердловск юғары партия мәктәбен тамамлай. 1961—1962 йылдарҙа Йомағужа КПСС район комитетының идеология бүлеге мөдире булып эшләй. 1962—1965 йылдарҙа Өфө ҡалаһында КПСС-тың Ленин район комитетында эшләй.

1965 йылдан Дондағы Ростов дәүләт университетының КПСС тарихы кафедраһы аспиранты. 1968 йылда кандидатлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай. 1968—1971 йылдарҙа — Башҡорт дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы.

1971—1976 йылдарҙа Мәскәү технология институтының Өфө филиалында уҡытыусы булып эшләй.

1976 йылдан — Өфө дәүләт авиация институты доценты, шул уҡ ваҡытта 1983 йылдан сәйәси тарих кафедраһы мөдире. 1985 йылда Мәскәү дәүләт университетында «Деятельность Башкирской партийной организации по развитию сельского хозяйства (1946—1970 гг.)» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.

1991 йылдан Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында уҡыта.

Фәнни эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фәнни тикшеренеүҙәре Башҡортостанда XX быуатта аграр сәйәсәткә, XVIII быуаттың 1-се сирегенән — XX быуат аҙағына тиклемге осорҙа Ҡара диңгеҙҙә Рәсәй флоты тарихына арналған. 100-ҙән ашыу фәнни эш авторы.

Хеҙмәттәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Деятельность Башкирской партийной организации по развитию сельского хозяйства (1946—1970 гг.). Саратов, 1982.
  • Башкирская деревня в первые послевоенные годы (1946—1950 гг.). Уфа, 1988.
  • Флот — линия жизни. Уфа, 2009.

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡатыны — Мәрфуға Кинйәғәле ҡыҙы, педагог.

Ҡыҙы Гүзәл
Улы Марат, физик-математик
улы Илдус, дәүләт эшмәкәре, политолог, филолог, дипломат, юғары мәктәп уҡытыусыһы.

Наградалары һәм званиелары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • «Флот элемтәһе алдынғыһы» билдәһе (1948)
  • СССР Хәрби-диңгеҙ флоты Баш командующийының Маҡтау ҡағыҙы
  • «Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре» исеме (1989)

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Сибай ҡалаһында Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалы уҡыу корпусы бинаһына мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Сулейманов Ф. Первый профессор Сибайского института БГУ // Ватандаш : журнал. — 2007. — № 9. — ISSN 1683-3554.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]