Йосопов Харис Монасип улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Йосопов Харис Монасип улы
Заты ир-ат
Тыуған көнө 24 август 1929({{padleft:1929|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})
Тыуған урыны Рәсәй, Салауат районы, Арҡауыл ауылы
Вафат булыу көнө 7 июнь 2009({{padleft:2009|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:7|2|0}}) (79 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Силәбе өлкәһе
Ерләнгән урыны Силәбе өлкәһе
Балалары Йосопов Марсель Харис улы
Һөнәр төрө көрәшсе
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Салауат Юлаев ордены Почёт ордены СССР-ҙың спорт мастеры заслуженный тренер СССР заслуженный тренер РСФСР

Йосопов Харис Монасип улы (24 август 1929 йыл7 июнь 2009 йыл) — спортсы-көрәшсе, тренер, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Профессор (1995). Дзюдо буйынса СССР‑ҙың (1975) һәм РСФСР‑ҙың (1969) атҡаҙанған тренеры, классик (1959) һәм ирекле (1960) көрәш, самбо (1967) буйынса СССР‑ҙың спорт мастеры, дзюдо буйынса халыҡ‑ара (1975), самбо буйынса Бөтә Союз (1970) категориялы судья. РСФСР‑ҙың (1989) һәм Башҡортостан Республикаһының (1999) атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре, СССР‑ҙың физик культура отличнигы (1989). Почёт (2005) һәм Салауат Юлаев (2004) ордендары кавалеры. Салауат районының почётлы гражданы.

Силәбе ҡалаһындағы Көньяҡ Урал дзюдо мәктәбенә нигеҙ һалыусы, Рәсәй көрәшселәре араһында иң билдәле шәхестәрҙең береһе[1].

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Харис Монасип улы Йосопов 1929 йылдың 24 авгусында Башҡорт АССР-ы-ның Мәсәғүт кантоны (бөгөн Башҡортостан Республикаһының Салауат районы) Арҡауыл ауылында тыуған.

Йәмәғәт эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Бөтә Союз (1970-85) һәм Бөтә Рәсәй (1971 йылдан) дзюдо федерацияһы ағзаһы.

Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1969)
  • СССР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1975)
  • РСФСР-ҙың атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1989)
  • Салауат Юлаев ордены (2004)
  • Почёт ордены (2005)

Спорт ҡаҙаныштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • СССР-ҙың классик көрәш буйынса спорт мастеры (1959),
  • СССР-ҙың ирекле көрәш буйынса спорт мастеры (1960),
  • СССР-ҙың самбо буйынса спорт мастеры (1967),
  • РСФСР-ҙың милли көрәш буйынса спорт мастеры (1960),
  • Дзюдо буйынса халыҡ-ара категориялы судья (1975),
  • Самбо буйынса Бөтә Союз категорияһындағы судья (1970),
  • Грек-рим (1956) һәм ирекле (1959) көрәш буйынса республика категорияһындағы судья,
  • Милли көрәш буйынса РСФСР-ҙың тәүге чемпионы (1960)[2],
  • Ирекле көрәш буйынса РСФСР чемпионы (1958-60),
  • Классик көрәш буйынса СССР Ҡораллы Көстәре чемпионы (1953).
  • Көрәш буйынса күп тапҡыр БАССР чемпионы.
  • Бихисап тәрбиәләнеүселәре араһында 4 Донъя, 14 Европа чемпионы, 2 атҡаҙанған, 11 халыҡ-ара класслы, 250 спорт мастерҙары бар[3].

Уның тураһында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ғаиләһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • 1993 йылдан алып Силәбелә йыл һайын Х. М. Йосопов призына (2009 йылдан алып — иҫтәлегенә) дзюдо буйынса асыҡ Бөтә Рәсәй турниры ойошторола[10].
  • Туған ауылы Арҡауылда йыл һайын Харис Йосопов приздарына милли көрәш буйынса ярыштар уҙғарыла[11].
  • Салауат районының почётлы гражданы[12].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Челябинский рабочий — Башкиры
  2. VI чемпионат мира по борьбе на поясах: интересные факты
  3. Башҡорт энциклопедияһы
  4. «Башҡортостан» гәзите, 2015, 20 ноябрь
  5. Морис Юсупов возглавил Всероссийскую федерацию борьбы на поясах
  6. Морис Юсупов вновь избран председателем исполкома Башкирского Курултая Челябинской области
  7. Рәсәйҙә Башҡорттарҙың федераль милли-мәҙәни автономияһы ойошторолдо — «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 18 декабрь
  8. Лилия Гумерова избрана председателем Совета Федеральной национально-культурной автономии башкир — «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 18 декабрь (рус.)
  9. Юсупов Марсель Харисович
  10. Йосопов Харис Монасип улы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-143-9.
  11. Аюпов Р. А. Самый благородный вид борьбы // Ватандаш. — 2008. — № 8. — ISSN 1683-3554.
  12. Юсупов Харис Мунасипович (Тикшерелгән 22 август 2019)

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Земля салаватская, земля батыра./ Автор-составитель: Сабирьянова С. Г. — Уфа: АН РБ, Гилем, 2010. — 400 с.  (рус.)

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]