Матюшин Геральд Николаевич

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Матюшин Геральд Николаевич
Заты ир-ат
Тыуған көнө 14 ноябрь 1927({{padleft:1927|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})
Тыуған урыны СССР, РСФСР, Башҡорт АССР-ы, Өфө кантоны, Өфө
Вафат булыу көнө 7 август 2000({{padleft:2000|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:7|2|0}}) (72 йәш)
Вафат булған урыны Рәсәй, Мәскәү ҡалаһы
Туған тел рус теле
Һөнәр төрө археолог
Эшмәкәрлек төрө археология
Эш биреүсе Институт археологии РАН[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
II дәрәжә Ватан һуғышы ордены
Уҡыу йорто Башҡорт дәүләт университеты
Ғилми дәрәжә тарих фәндәре докторы[d]

Матюшин Геральд Николаевич (14 ноябрь 1927 йыл — 7 август 2000йыл — СССР һәм Рәсәй археологы.

Тарих фәндәре докторы, Рәсәй Фәндәр академияһы археология институтының әйҙәүсе ғилми хеҙмәткәре, Рәсәй тәбиғи фәндәр академияһының (РАЕН, 1992) ағза-корреспонденты; Рәсәй археология йәмғиәтенең археология колледжы ректоры һәм рәйесе, Рәсәй халыҡ фәндәр академияһының вице-президенты, Америка археология йәмғиәте ағзаһы.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Матюшин Геральд Николаевич 1927 йылдың 14 ноябрендә СССР һәм РСФСР-ҙың Башҡорт АССР-ы Өфө ҡалаһында тыуа. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Төньяҡ флоттың Соловецкий утрауындағы юнгалар мәктәбен тамамлап сығыусы. Ул К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай (1952). Өфө мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләй. 1961 йылдан алып— Рәсәй Фәндәр академияһының археология институтында эшләй. Фәнни тикшеренеүҙәре антропогенез һәм Көньяҡ Уралда таш быуат проблемаларына арналған.

1964 йылда «Башҡортостанда мезолит һәм неолит» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын, 1987 йылда — «Таш быуатта Көньяҡ Урал алды. Етештереү хужалығының үҫеш проблемалары» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.

Уралда палеолит (Мысовая), мезолит (Янгелька), неолит (Ташбулат I) һәм энеолит (VIII Суртанды) тораҡтарын таба. Ағиҙел, Ағиҙел буйы, Суртанды, Башбулат һәм Йәнгел мәҙәниәттәрен айырып аса. 300-ҙән ашыу фәнни эштәр авторы.

Төп эштәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • У колыбели истории. М., 1972;
  • Мезолит Южного Урала. М., 1976;
  • Яшмовый пояс Урала. М., 1977;
  • Энеолит Южного Урала. М., 1982;
  • У истоков человечества. М., 1982;
  • Три миллиона лет до нашей эры. М., 1986;
  • Nguon gos loaoi ngioi. Ha noi, 1986;
  • Историческое краеведение. М., 1987;
  • У истоков цивилизации. М., 1992;
  • On the Bound of History // Antiquity RAS. Issue 5. Moscow, 1993;
  • Каменный век Южного Урала. М., 1994;
  • Смена культур, цивилизации и экологические кризисы. М., 1994;
  • Неолит Южного Урала: Предуралье. М., 1996;
  • Археологический словарь. М., 1996[1][2];
  • Общество и власть. М., 1997;
  • Тайны цивилизаций: История Древнего мира / Матюшин, Геральд Николаевич. — М.: АСТ-ПРЕСС КНИГА, 2002. — 350 с.: ил. — (Историческое расследование).

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены(1985), Ушаков миҙалдары (1946, 1992) менән бүләкләнгән.

Иҫкәрмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Матюшин Геральд Николаевич: (1927—2000) // Археологические статьи и материалы. — Тула, 2002. — С. 6.
  • Бурханов А. А. Г. Н. Матюшин и некоторые вопросы деятельности Волго-Уральского центра РАО: (памяти выдающегося ученого) // Древности. — М., 2003. — Вып. 36. — С. 11—26.
  • Петренко А. Г. Г. Н. Матюшин и проблемы становления производящего хозяйства // Древности. — М., 2003. — Вып. 36. — С. 26—30.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]