Америка

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү

Америка
Көнбайыш ярымшар картаһында Америка
Көнбайыш ярымшар картаһында Америка
Территория 42,549,000 км2 км²
Халҡы 953.7 млн. (июль 2013) [1] кеше
Этнохороним Американдар[2]; км²
35 дәүләтте керетеп
Бойөндороҡло дәүләттәр 23
Телдәр испан, инглиз, португал, француз, кечуа, гаити креол, гуарани, аймара, юта-ацтек, нидерланд һ. б.
Сәғәт бүлкәте UTC-10 на UTC
Commons-logo.svg Americas Викимилектә
Америка донъя картаһында

Аме́рика — Төньяҡ Америка һәм Көньяҡ Америка ҡитғаларын һәм уларға яҡын ятҡан утрауҙарҙы (шул иҫәптән Гренландияны) берләштереүсе донъя киҫәге[3].

Был донъя киҫәген шулай уҡ «Яңы Донъя» (рус. «Новый Свет») тип атайҙар[4]. Америка атамаһы итальян сәйәхәтсеһе Америго Веспуччи исеменән алынған.

Ғәҙәттә был донъя киҫәген Төньяҡ Америкаға (Төньяҡ Америка ҡитғаһы илдәре һәм уға яҡын утрауҙары), Латин Америкаһына (испан, португал һәм француз телле дәүләттәр), Көньяҡ Америкаға (Көньяҡ Америка ҡитғаһы илдәре һәм уға яҡын утрауҙары), Үҙәк Америкаға (Үҙәк Америка илдәре) һәм Кариб бассейнына (Кариб диңгеҙе бассейнында урынлашҡан дәүләттәр һәм колониялар)[5].

Американың сәйәси картаһы

Геологик тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Башта Көньяҡ (көнбайыш Гондвана) һәм Төньяҡ Америка (көнбайыш Лавразия) төрлө ҡитға булып торғандар, улар 8 миллион йыл элек Панама тирәһендә ҡушылғандар[6].

Төньяҡ Америка[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Төньяҡ Американың буйһонған территориялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Бермуд утрауҙары Бермудтар (Бөйөк Британияның биләмәләре)
  • Гренландия (административная единица) Гренландия (Данияның киң автономияһы)
  • Сен-Пьер и Микелон Сен-Пьер һәм Микелон (Францияның биләмәләре)

Үҙәк Америка[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Кариб бассейны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Кариб бассейнының колониялары һәм буйһонған территориялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Көньяҡ Америка[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Көньяҡ Американың буйһонған территориялары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]


Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. The World Factbook. Central Intelligence Agency (2013). 30 сентября 2013 тикшерелгән.
  2. "New Worlder". Oxford English Dictionary. Oxford University Press. 2nd ed. 1989.
  3. Америка // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона — СПб., 1908—1913.
  4. Америка // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 4 томах — СПб., 1907—1909.
  5. Америка // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)
  6. Сумчатые животные Южной Америки

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]