Аруба

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Аруба
Aruba
Flag of Aruba.svg Герб Аруба
Флаг Герб
Гимн: «Aruba Dushi Tera»
LocationAruba.png
Дата независимости 1 ғинуар 1986 (от Нидерланд Антил утрауҙары)
Официальный язык
Столица Ораньестад
Крупнейшие города Ораньестад,

Синт-Николас, Ноорд

Форма правления конституцион монархия
Территория
• Всего
• % водной поверхн.

193 км²
ҙүр түгел
Халыҡ
• Оценка (2009)
Плотность

103 065[1] чел. (195-е)
534,02 чел./км²
Валюта Арубан флорины (AWG,код 533)
Интернет-домен .aw[d]
Код ISO AW
Код МОК ARU
Телефонный код +297
Часовые пояса -4

Ару́ба (нидерл. һәм папьям. Aruba) — Кариб диңгеҙенең көньяғында Венесуэла ярҙары янында үҙидараһы булған дәүләт төҙөлөшлө утрау.Кесе Антил утрауҙарының иң көнсығышта урынлашҡаны. Нидерландтар Короллеге федерацияһы составындағы субъект. Ҡоро ер майҙаны — 193 км². Халҡы — 103 065 человек (2009). Баш ҡалаһы — Ораньестад ҡалаһы.

Климат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Аруба климаты — ҡоро тропик климат. Уртаса йыллыҡ температура 28 °C һәм йыл әйләнәһенә үҙгәрмәй тиерлек.[2] Тәүлек температура амплитудаһы, шулай уҡ 4 °C-тан артмай. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм кимәле 432 мм, күп өлөшө октябрь һәм ноябрь айҙарында ҡойма ямғырҙар булып яуа.[3] Аруба тропик циклондар юлынан көньяҡтараҡ урынлашҡан, шуға күрә циклондар утрау иҡтисанына һирәк зыян уилтерә.[2]

Флора һәм фауна[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Яуым-төшөм кимәле бик түбән булыуға арамаҫтан утрау флораһы бик бай. Утрауҙа иң таралған үҫемлек — диви-диви ағасы. Шулай уҡ кактустар киң тралған. Шулай уҡ Алоэ үҫә, тик хәҙер XX быуат башындағы кеүек киң таралмаған. Көньяҡ яр буйлап плюмерия, гибискус, бугенвилия, деллоникс царский, олеандр, кокосовая пальма, папайя, манго, лимон, миндаль һәм башҡа үҫемлектәр үҫә[4].

Аруба утрауында хайуандар юҡ, әммә кәҫәрткеләрҙең 8 төрө осрай — 3 төр тейид (Teiidae) һәм 5 төр геккон (Gekkonidae), йыландарҙың ике төрө — каскавелла, йәки шаңғырауыҡ йыландар (Crotalus durissus) һәм аруба бесәй күҙле йыландар (Leptodeira bakeri), яр буйы һыуҙарында бисса (Eretmochelys imbricata) ташбаҡалары тереклек итә[5].

Төньяҡ һәм Көньяҡ Америка араһындағы миграция осоронда тиҫтәләгән ҡоштар туҡталып китә. Улар араһында сарҡылдаҡтар, селәндәр, берғаҙандар, аҡсарлаҡтар, бакландар бар. Яр буйҙарындағы һыуҙарҙа диңгеҙ алабуғаһы, балыҡ-попугай, диңгеҙ фәрштәһе, йыланбалыҡ, манта, лобстерҙар тереклек итә.[4].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Aruba from the CIA World Factbook
  2. 2,0 2,1 Aruba Weather  (инг.). Visitaruba.com. 17 сентябрь 2008 тикшерелгән.
  3. Aruba  (инг.). Microsoft® Encarta® Online Encyclopedia. 6 июль 2008 тикшерелгән.
  4. 4,0 4,1 Aruba Flora and Fauna  (инг.). Aruba-travelguide.com. 6 июль 2008 тикшерелгән.
  5. The Reptile Database

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]