Уругвай

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Уругвай Көнсығыш Республикаһы
República Oriental del Uruguay
Flag of Uruguay.svg Уругвай гербы
Флаг Герб
Девиз: «Libertad o Muerte

(исп. «азатлыҡ йәки үлем»

Гимн: «Orientales, la Patria o la tumba»
Uruguay (orthographic projection).svg
Үҙаллылыҡ датаһы 25 август 1825Бразилиянан)
Рәсми тел испан
Баш ҡала Монтевидео
Эре ҡалалар Монтевидео, Сальто, Такуарембо
Идара итеү төрө Президент республикаһы
Территория
• Бөтәһе
• % һыу өҫтө
88
176 220 км²
1,5
Халыҡ
• Һаны (2008)
• Халыҡ тығыҙлығы

3 256 000 чел. (130)
19 чел./км²
Валюта песо (код UYI, 940)
Интернет-домен .uy[d]
Код ISO UY
МОК коды URU
Телефон коды +598
Сәғәт бүлкәте -3

Уругва́й (исп. Uruguay), рәсми исеме — Урагвай Көнсығыш Респу́бликаһы[1] (Уругвай йылғаһының көнсығыш ярындағы Республика мәғәнәһендә; исп. República Oriental del Uruguay [reˈpuβlika oɾjenˈtal del uɾuˈɣwai]) — Атлантик океан яры буйында, Көньяҡ Американың көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан дәүләт.

Төньяҡтан Бразилия, көнбайыштан — с Аргентина менән сиктәш, көнсығыштан Атлантик океан.

Ҡоро ер сиге 1564 км, диңгеҙ сиге — 660 км.

Уругвай халҡының күпселеге — уругвайҙар (креолдар, испан колонистары һәм 19 быуатта күсеп килгән итальяндарҙың үләндәре). 19 быуаттың 2 яртыһында француздар, алмандар, славяндар да күсеп килә башлаған. Диндарҙарҙың күпселеге католик христиандар. Халҡының 92% өлөшө ҡалаларҙа йәшәй (2008, 10 меңдән артыҡ кеше йәшәгән торлаҡ пункттар барыһы ла Уругвайҙа ҡала тип һанала). Шуға ла ҡарамаҫтан, ил Көньяҡ Американың иң алға киткән аграр төбәге булып тора. Ауыл биләмәһенең 90 проценты ауыл хужалығы ерҙәре булараҡ файҙаланыла. Малсылыҡ һәм игенселек продукцияһы Уругвай экспортының иң ҙур өлөшөн тәшкил итә.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Урагвай территорияһы испандар баҫып алғансы чарруа индейцтар ҡәбиләһе йәшәгән. XVI быуатта испандар баҫып ала башлаған. Илдең бәйһеҙлеге 1825 йылда иғлан ителә.

  • 1830-се йылдар — төп партиялар барлыҡҡа килә — «Колорадо» (йәғни «Ҡыҙылдар» — бразилия йүнәлешле) һәм «Бланко» («Аҡтар» — аргентина йүнәлешле).
  • 1933 йылда парламент тарҡатыла.
  • 1938 — парламент демократияһы тергеҙелә.
  • 19731984 — хәрби диктатура осоро.
  • 1985 — парламент һәм президент һайлауҙарында власть граждандарға күсә.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. МИД России | 12/28/2005 | УРУГВАЙ

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]