Мюлуз

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Мюлуз
франц. Mulhouse
ФлагГерб
Drapeaumulhouse.pngBlason Mulhouse.svg
Рәсем
Рәсми атамаһы Mulhouse[1]
Этнохороним mulhousien һәм mulhousienne
Дәүләт Flag of France.svg Франция[2][2]
Административ үҙәге Мюлуз-Нор[d][3], Мюлуз-Сюд[d][4], Мюлуз[d][5], Мюлуз-Эст[d][6] һәм Мюлуз-Уэст[d][7]
Административ-территориаль берәмек Мюлуз-Нор[d], Верхний Рейн[d], Верхний Эльзас[d], Верхний Рейн[d], агломерация Мюлуз-Эльзас[d], Мюлузская столичная зона[d] һәм Мюлуз[d]
Хөкүмәт башлығы Michèle Lutz[d]
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
Архивы хранятся в Q64160152?
Халыҡ һаны 110 370 кеше (2015)[8]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 240 Метр
Сәғәт бүлкәте UTC+1[d] һәм UTC+02:00[d]
Туғандаш ҡала Уолсолл[d], Антверпен, Кассель, Бергамо, Милуоки, Хемниц, Гиватаим[d], Тимишоара[d], Архангельск, Эль-Хруб[d] һәм Sofara[d]
Сиктәш Кингерсайм[d], Ильзак[d][9], Ридисайм[d][9], Брёнстат[d][9], Диденайм[d][9], Моршвиллер-ле-Ба[d][9], Люттербак[d][9], Фастат[d][9] һәм Брёнстат-Диденайм[d]
Оборудован automated external defibrillator[d][10]
Майҙан 22,18 км²[11]
Почта индексы 68100–68200
Рәсми сайт mulhouse.fr
Урынлашыу картаһы
Һәйкәлдәр исемлеге Q1847231?
Категория с картами на Викискладе Maps of Mulhouse
Ежегодное количество свадеб 308[12], 345[12], 391[12], 471[12], 496[12], 506[12], 683[12], 777[12], 697[12], 904[12], 896[12], 866[12], 803[12], 873[12], 286[12], 329[12], 369[12], 538[12], 565[12], 548[12], 481[12], 575[12], 486[12], 630[12], 615[12], 614[12], 745[12], 781[12], 769[12], 849[12], 945[12], 652[12], 855[12], 821[12], 805[12], 333[12], 334[12], 321[12], 345[12], 354[12], 352[12], 437[12], 520[12], 904[12], 508[12], 595[12], 593[12], 635[12], 754[12], 879[12], 896[12], 514[12], 603[12], 826[12], 778[12], 810[12], 771[12] һәм 755[12]
Commons-logo.svg Мюлуз Викимилектә

Мюлуз (фр. Mulhouse [myˈluːz]), Мюльхаузен (нем. Mülhausen); эльз.MehlhüsaФранцияның төньяҡ-көнсығышында Гранд-Эст төбәге ҡалаһы һәм коммунаһы[13] (элекке Эльзас — Шампань — Арденны — Лотарингия), Үрге Рейн департаменты, Мюлуз округы, Мюлуз-1, Мюлуз-2 һәм Мюлуз-3 кантондары[14]. 2015 йылдың мартына тиклем бөтөрөлгән Мюлуз-Нор, Мюлуз-Сюд, Мюлуз-Уэст һәм Мюлуз-Эст (Мюлуз округы) кантондарының административ үҙәге булып торған.

Үрге Рейн департаментының иң ҙур ҡалаһы һәм Эльзаста әһәмиәте буйынса икенсе ҡала. Коммунаның майҙаны — 22,18 км², халыҡ һаны — 110 514 кеше[15][16] (2006) тотороҡлолоҡ тенденцияһы менән: 110 755 кеше[17] (2012), халыҡ тығыҙлығы — 4993,5 кеше/км² тәшкил итә.

Топонимы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Немецсә Мюль (нем. Mühle) «тирмән» тип тәржемә ителә. Шунан ҡаланың исеме барлыҡҡа килә, унда бер нисә йорт араһында Страсбургтың изге Этьен аббатлығына ҡараған тирмән торған.

Тарихи белешмә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1275 йылда Мюлуз империя ҡалаһы статусын ала. 1354 йыл ҡала эльзас Декаполисы составына инә. 1395 йылдан Мюлуз ирекле ҡала статусын ала. 1515 йылда Мюлуз Декаполистан сыға һәм киң автономия хоҡуғында Швейцария союзы составына инә.

XVIII быуаттың уртаһында Мюльхаузен иң ҙур туҡыу үҙәгенә әйләнә, унда буялған туҡымалар етештерелә (шул иҫәптән, ситса). 1798 йылда француздарҙың импорт тауарҙарға юғары пошлина ҡуйыуы арҡаһында ҡала халҡы Францияға ҡушылыу өсөн тауыш бирә.

1904 йылда Серне ҡалаһы янында ҙур калий ятҡылығы асыла, был Мюлузда химия сәнәғәтенең үҫешенә булышлыҡ итә.

1870—71 йылдарҙағы Франция-пруссия һуғышынан һуң Мюльхаузен 1918 йылға тиклем Германия империяһы составына инә, 1919 йылдан — яңынан француз дәүләте составында.

Хәҙерге Мюлуз — Францияның эре сәнәғәт үҙәге.

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2011 йылда халыҡ һаны 110 351 кеше тәшкил итә[18], ә 2012 йылда — 110 755 кеше[17].

Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе
1962196819751982199019992006200820112012
108995116336117013112157108357110359110514111860110351110755

Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2010 йылда 70 721 эшкә яраҡлы (15 йәштән 64 йәшкә тиклем) 47 605 кеше иҡтисади яҡтан әүҙем, 23 116 — әүҙем булмаған (әүҙемлеге күрһәткестәре 67,3 %, 1999 йылда — 69,2 процент). 47 605 эшкә яраҡлы әүҙем кешенән 36 213 кеше эшләгән (19 657 ир-егет һәм 16 556 ҡатын-ҡыҙ), 11 392 эшһеҙ иҫәпләнгән (6103 ир-егет һәм 5289 ҡатын-ҡыҙ). 23 116 эшкә яраҡлы әүҙем булмаған граждандарҙың 7686 уҡыусы йәки студент, 4341 — хаҡлы ялда, ә тағы 11 089 кеше— башҡа сәбәптәр менән әүҙем булмаған[19][20].

2011 йыл дауамында коммунала 45 490 һалым түләүсе йорт хужалығы иҫәпләнә, уларҙа 103 623 кеше йәшәгән. Шул уҡ ваҡытта килем медианаһы бер һалым түләүсегә 13 443 евро тәшкил иткән[21].

Иҫтәлекле урындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мюлуз музейҙары:

Тимер юл музейы экспонаттары араһында тепловоз CC 65000, электровоз CC 7100 бар (1955 йылда рельстарҙа тиҙлеккә абсолют рекорд ҡуйыла)[22].

Билдәле кешеләре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Уильям Уайлер — голливуд кино режиссерҙары тарихында иң билдәлеләренең береһе.

Туғандаш ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. https://www.insee.fr/fr/information/3363419
  2. 2,0 2,1 (unspecified title) — 1994.
  3. Мюлуз-Нор
  4. Мюлуз-Сюд
  5. Мюлуз
  6. Мюлуз-Эст
  7. Мюлуз-Уэст
  8. Recensement de la population 2015 — 2017.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 Saint-Julien T., Sillère G. CD Atlas de FranceLa Documentation française, 2007. — ISBN 978-2-11-006504-9
  10. https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/defibrillateurs-sur-mulhouse/
  11. база данных о французских коммунах
  12. 12,00 12,01 12,02 12,03 12,04 12,05 12,06 12,07 12,08 12,09 12,10 12,11 12,12 12,13 12,14 12,15 12,16 12,17 12,18 12,19 12,20 12,21 12,22 12,23 12,24 12,25 12,26 12,27 12,28 12,29 12,30 12,31 12,32 12,33 12,34 12,35 12,36 12,37 12,38 12,39 12,40 12,41 12,42 12,43 12,44 12,45 12,46 12,47 12,48 12,49 12,50 12,51 12,52 12,53 12,54 12,55 12,56 12,57 (unspecified title)
  13. Décret n° 2016-1262 du 28 septembre 2016 portant fixation du nom de la région Grand Est  (фр.). Декрет от 28 сентября 2016 года. legifrance.gouv.fr. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 октября 2016 года. 13 ноября 2016 года тикшерелгән.
  14. Décret n° 2014-207 du 21 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Haut-Rhin  (фр.). Директива от 21 февраля 2014. legifrance.gouv.fr. Тәүге сығанаҡтан архивланған 19 октября 2015 года. 15 января 2016 года тикшерелгән.
  15. Population selon le sexe et l'âge...2006  (фр.). Распределение населения по полу и возрасту (2006). INSEE. Тәүге сығанаҡтан архивланған 4 сентября 2012 года. 15 января 2016 года тикшерелгән.
  16. Численность населения в 2006 году  (фр.). INSEE. Тәүге сығанаҡтан архивланған 25 октября 2015 года. 15 января 2016 года тикшерелгән.
  17. 17,0 17,1 Численность населения в 2012 году  (фр.). INSEE. Тәүге сығанаҡтан архивланған 25 октября 2015 года. 15 января 2016 года тикшерелгән.
  18. Численность населения в 2011 году  (фр.). INSEE. Тәүге сығанаҡтан архивланған 25 октября 2015 года. 15 января 2016 года тикшерелгән.
  19. Base chiffres clés: emploi — population active 2010  (фр.). INSEE. 15 января 2016 года тикшерелгән. (последние данные приведены за 1999 год, временная занятость учтена частично)
  20. Base chiffres clés: emploi — population active 2010  (фр.). INSEE. 15 января 2016 года тикшерелгән. (последние данные приведены за 1999 год, временная занятость учтена частично)
  21. Revenus fiscaux des ménages en 2011  (фр.). Облагаемые налогом доходы домашних хозяйств (2011). INSEE. 15 января 2016 года тикшерелгән. Примечание: дети и внуки, которые проживали в двух местах учтены как 0,5 человека. Глава домашнего хозяйства — один налогоплательщик (НП), другие взрослые члены семьи — по 0,5 НП, дети до 14 лет — по 0,3 НП.
  22. Франция. Тәүге сығанаҡтан архивланған 8 декабрь 2011. 29 ноябрь 2010 тикшерелгән.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]