Мәхмүт II

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Мәхмүт II
ғосм. محمود ثانى‎ — Mahmûd-u sânî
Мәхмүт II
Флаг
Ғосман солтаны
18081839
Алдан килеүсе: Мостафа IV
Дауамсы: Ғабдулмәжит I
 
Дине: ислам
Тыуған: 20 июль 1785({{padleft:1785|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})
Истанбул, Ғосман империяһы
Үлгән: 1 июль 1839({{padleft:1839|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:1|2|0}}) (53 йәш)
Истанбул, Ғосман империяһы
Ерләнгән: мавзолей Махмуда II[d]
Династия: Османдар[d]
Атаһы: Ғабдулхәмит I
Әсәһе: Накшидиль-султан[d]
Супруг: Безмиалем Султан[d] һәм Пертевниял Султан[d]
Балалары: Абдул-Меджид I[d]
Абдул-Азиз[d]
Адиле Султан[d]
Салиха Султан (дочь Махмуда II)[d][1]
Атие Султан[d]
Михримах Султан[d]
 
Автограф: Tughra of Mahmud II.JPG
Тугра: Тугра

Мәхмүт II (ғосм. محمود ثانى‎ — Mahmûd-u sânî, төр. İkinci Mahmut; 20 июль 17851 июль 1839) — 18081839 йылдарҙағы 30-сы ғосман солтаны. 1820—1830-сы йылдарҙа прогрессив реформалар, шул иҫәптән янычар корпусын бөтөрөү, хәрби-лен системаһын ликвидациялау һ. б. үткәрә.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ғосман солтаны Абдул-Хәмит I һәм француз ҡатын-ҡыҙы Накшидиль (Эме де Ривери) ғаиләһендә икенсе ул булып тыуған. Мостафа Байраҡтар паша етәкселегендәге бола менән тәхеткә урынлаштырыла. Мәхмүт II үҙенең хакимлығын күп кешеләрҙе, шул иҫәптән үҙенең ағаһын һәм унан алдағы ғосман солтаны Мостафа IV үлем язаһына тарттырған.

Ғосман империяһының сәйәси һәм хәрби көсһөҙлөгө илде европа өлгөһөндә реформалау кәрәклеген күрһәткән, һәм Мәхмүт II ғосман солтаны Сәлим III сәйәсәтен дауам итеү маҡсатында эшләй башлай.

Мәхмүт II иң мөһим реформаларҙың береһе булып хәрби реформа булған: 1826 йылда ул янычарҙарҙы юҡ итә һәм йыйылма ғәскәр төҙөй, уларҙы ойоштороу өсөн европа инструкторҙарын, шул иҫәптән Мольткены, саҡыра.

Мәхмүт II Ғосман империяһында донъяуи белем таратырға — китап баҫтырырға, әҙәбиәт һәм журналистика төҙөргә маташҡан. Эске идаралыҡта солтан дөрөҫ хакимиәт индерергә, ришүәтселекте бөтөрөргә, пашаларҙың үҙәк власҡа буйһоноуы фиктив рәүештә түгел ә ғәмәлдә булыуын эшләргә тырышҡан. Империяның граждан һәм енәйәт ҡанундарында ла Мәхмүт II реформаларының эҙҙәрен йөрөткән. Солтандың эшмәкәрлеге руханиҙар, түрәләр араһында ризаһыҙлыҡ тыуҙырған, әммә халыҡ араһында был яҡлау тапмаған.

Хәрби реформалар һөҙөмтәһендә ғәскәрҙәрҙең иң кәрәкле булған осраҡта, Греция һәм Рәсәй империяһы менән һуғыштарҙы тамамлар өсөн Ғосман империяһының бер-ниндәйҙә тәжрибәле армияһы булмай.

Мәхмүт II хакимлығы осоро үҙ-ара низағ һуғыштары менән, шул иҫәптән янина пашаһы Ғәли һәм Мысыр пашаһы Мөхәмәтғәле менән көрәш; Рәсәй империяһы менән ауыр һуғыштар (1806—1812 һәм 1828—1829); был дәүерҙә Ғосман империяһы Грецияны, Сербияны, Молдавия һәм Валахияны, фактик рәүештә Мысырҙы юғалта.

Мәхмүт II үпкә туберкулезы һәм бауыр циррозы яфаланып вафат булған. Мәхмүт II мәйете ғосман солтандарының һуңғы ғаилә төрбәһендә — уның өсөн төҙөлгән Истанбул мавзолейында ята.

Мәхмүт II ике улы — Ғабдулмәжит I (1823—1861) һәм Ғабдулғәзиз (1830—1876) Ғосман империяһының солтаны булғандар.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Салиха Султан (дочь Махмуда II)

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]