Нагоя

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Хөкүмәт указы менән билдәләнгән ҡала
Нагоя
япон. 名古屋市
Japan Nagoya.png
Флаг Герб
Флаг Герб
Ил

Япония

Статус

Административ үҙәк

Префектура

Айти

Координаталар

35°07′00″ с. ш. 136°56′00″ в. д.HGЯO

Мэр

Такаси Кавамура

Беренсе мәртәбә телгә алынған

1610

Майҙаны

Ҡалып:Площадь административной единицы Японии/Айти км²

Халҡы

2 275 171 кеше (2014)

Тығыҙлығы

Аңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторыАңлатма хатаһы: Көтөлмәгән < операторы кеше/км²

Сәғәт бүлкәте

UTC+9

Телефон коды

+81 52

Код

23100-2

Рәсми сайт

city.nagoya.jp  (яп.)

Регион

Тюбу

Символика

Сәскә: Лилиә
Ағас: Камфора ағасы

Нагоя (Япония)
Нагоя
Нагоя

Наго́я (яп. 名古屋市 Нагоя-си, букв. «именной (фамильный) старый дом»[1]) — хөкмәт указы менән ҡала статусы бирелгән , Япония иленең халыҡ һаны буйынса дүртенсе урында торған ҡалаһы .  Японияның иң ҙур порты һәм Айти  префектураһының административ үҙәге. Токай иҡтисад районының төп үҙәге. Порттың йыллыҡ тауар әйләнеше -110 млн т . 2005 йылда Нагоя Бөтә донъя   Экспо күргәҙмәһен ҡабул иткән. Ҡала майҙаны-326,43 км² [2]

Дөйөм белешмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нагоя — , Токио, Йокогама һәм Осака ҡалаларынан һуң халыҡ һаны буйынса дүртенсе урындағы ҡала. Токио һәм Киото ҡалалары араһында ятҡанлығы арҡаһында уны икенсе төрлө  Тюкё (яп. 中京 тю:ке:, " урталағы  баш ҡала") тип тә йөрөтәләр.

Нагоя илдең һәм Тюбу төбәгенең иң мөһим сауҙа-иҡтисад үҙәге  булып тора, сөнки ул Японияның ҙур әһәмиәткә эйә булған юлдарының киҫелешкән ерендә урынлашҡан.

XVII быуаттан алып Овари провинцияһының тарихи үҙәге ролен уйнай һәм сегунға туғанлығы арҡаһында Токугава самурайҙар ырыуының бер тармағы булып тора.

Ҡала символдары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

 Нагояның эмблемаһы —  八 ("һигеҙ") иероглифы, ҡул түңәрәк ҡулса эсендә төшөрөлгән.алынған кеше даирәһенә. Был боронғо символындағы һигеҙ һаны осһоҙ-ҡырыйһыҙлыҡты һәм Нагояның бер туҡтауһыҙ үҫешен һәм сәскә атыуына ишара итә. Эмблема , 1907 йылдың октябрендә раҫланған.

Flag of Nagoya, Aichi.svg
 Нагояның флагы

Нагояның флагы —  аҡ төҫтәге туҡыманан  2-гә  3 өлөшлө итеп эшләнгән. Флагтыңуртаһында ҡаланың ҡыҙыл төҫтәге эмблемаһы урынлашҡан.тупланған, ҡаланың ҡыҙыл төҫтә .

Lilium japonicum (1).jpg Sorakuen07s3200.jpg
Лилия
Камфора ағасы

Нагоя ҡалаһының символы- лилия сәскәһе. Ул сәскә мегаполистың барлыҡ урындарында ла үҫә. Ул  1950 йылда ҡала халҡынан һорауҙар үткәреү һөҙөмтәһендә башҡа сәскә кандидаттары араһынан һайлап алынған.

Камфораағасы Нагоя ағасы-символомы.  Был ағас ҡаланың барлыҡ урындарында ла үҫә, шунлыҡтан 1972 йылда үткәрелгән референдум тарафынан һайлап ҡуйылған символ.

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

«Мидленд сквер» небоскребынан күренгән Нагоя панорамаһы.

Нагоя  Хонсю утрауының үҙәк өлөшөндәге Овари провинцияһының Мино тигеҙлегендә  урынлашҡан. Ҡаланың көньяғы  Исэ ҡултығының һыуҙары менән йыуыла.Нагояның майҙаны  326,45 км2[3].

 Нагоя янында ике  ҙур йылға, төньяҡта -  Сёнай  һәм көнсығышта Тэмпаку -аға.Уларҙың икеһе лә Исэ  ҡултығына ҡоя. Шулай уҡ ҡаланың үҙәгендә төньяҡтан көньяҡҡа табан XVII  быуатта төҙөлгән Хорикава каналының һыуҙары аға.

 Токугава сәнғәт музейы

Нагояның рельефы көнсығыш убаларынан, үҙәктәге платонан  һәм аллювиаль тигеҙлектәренән   өс өлөшкә бүленеп тора.

 Көнсығыш рельеф зоналарына Морияма, Тикуса, Мэйта, Тэмпаку и Мидори ҡала райондары ҡарай.. Уның иң бейек нөктәһе- Тогокусан тауы (198,3 м), ул төньяҡ -көнсығышта урынлашҡан. Бындағы диңгеҙ кимәленән 50-100 метр бейеклегендә ятҡан убалар Микава тауы менән барып тоташа. Был урындарҙа  V—XIII быуаттарҙа Санага тауының кипкәнлеге арҡаһында барлыҡҡа килгән бик ҙур сифатлы балсыҡты  керамика әйберҙәр эшләр өсөн сығарғандар. 20 -се быуатта был урындарҙа йорттар  һалынған.

 Нагоя станцияһы

 Үҙәк зона Нака, Хигаси, Сева ,Мидзухо һәм шулай уҡ  Минами һәм Ацута райондарынан тора. Уларҙың торған платоһының диңгеҙ кимәленән бейеклеге- 10−15 м .  Ямадзаки, Сёдзин йылғаларының үҙәндәрендәге ерҙәр байтаҡҡа түбәнерәк һәм бәләкәйерәк Нагоя, Ацуто һәм Мидзухо платоларына таралып киткән. IV—VIII быуаттарҙа был ерҙәр  «Манъёсю» шиғырҙарында телгә алынған Аютия лагунаһына көньяғы менән килеп сыҡҡан. XVIII быуатта Ацутаның көньяғында порттар булған, тик яр буйҙары яңынан культивацияланыу арҡаһында плато үҙенең диңгеҙгә сығыу юлын юғалтҡан. XXбыуатта үҙәк райондар торлаҡ йорттары һәм коммерция йорттары булған урынға әүерелгән.

Төньяҡта  Нагояға  Кита, Ниси, Накамура, Накагава һәм Минато  райондары һәм Минами менән Ацутаның әҙерәк өлөштәре ингән. Был урындар -йылға үҙәндәрендә һәм тамағында аллювий тотолоу арҡаһында барлыҡҡа килгән тигеҙлек. Уның иң түбән урыны диңгеҙ кимәленән  1,73 м  түбән тора. Был зона йыш ҡына тайфундарҙан һәм һыу баҫыуҙан  йыш ҡына зыян күрһә лә һуғарылған ерҙәрҙә дөгө үҫтереү өсөн иң уңайлы урын булып тора. Шунлыҡтан был ерҙәрҙе боронғо замандарҙа һәм урта быуаттарҙа   Адзики-сэ («арзан аҙыҡ урыны») һәм Томита-сэ («бай баҫыулы урын») тип йөрөткәндәр. XX быуаттың икенсе яртыһынан башлап бында торлаҡ йорттарҙың һәм сәнәғәт предприятиеларының иң күпләп торған урынына әйләнгән. Бында ҡала порты ла урынлашҡан.

 Нагояның климаты уртаса булып  , дымлылыҡтың уртаса йәйге  күләме 70 % тәшкил иткәнгә күрә бында бик тынсыу һауа, ә ҡыштарын төньяҡ-көнбайыштан ҡаты һалҡын елдәр иҫкәнгә күрә , префектура үҙәгендәге иң һыуыҡ урын булып һанала.  2006 йылда һауаның уртаса температураһы  15,9 °C,  иң юғарыһы — 37,5 °C,  иң түбәне — −3,7 °C булған[3].

Нагоя  Япон  архипелагының тайфундар юлында тора.Тик  1980-сы йылдарҙан алып уларҙың йышлығы кәмегән. Иң көслө тайфун  1959 йылдың 26 сентябрендә ҡалаға ташланған, уның һөҙөмтәһендә  1851 кеше һәләк булған[3].

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нагоя замогы ҡош осҡан бейеклектән ҡарағанда.

Кешеләр Нагоя территорияһында палеолит осоронда уҡ йәшәгән булған. Халыҡтың тығыҙлығы ла ҙур булған. XVII быуат башында хәҙерге ҡала төбәгендә Ацута ҡалаһы булған, ул синтоистарҙың ғибәҙәтханаһы урынында барлыҡҡа килгән. Икенселекте император ғибәҙәтханаһы торған Исэ ҡалаһы биләгән. Быларҙан башҡа көнбайышта Кувана порты булған. Ул Японияның элекке баш ҡалаһы Киотоның  көнсығышҡа алып барыусы мөһим транспорт юлы булып торған.

 1610 йылда илде берләштереүсе  Япония сёгуны Токугава Иэясу Ногая  платоһында торған шул уҡ исем йөрөткән замокты капиталь төҙөтә башлағанһәм уны ике йыл эсендә төҙөтөп бөтөргән. Күрше Киеси ҡасабаһы халҡы был тирәгә күсеп ултырған  һәм ҡалаға нагоя исемен ҡушҡан. Ошо ваҡыттан башлап Нагоя Овари провинцияһының үҙәгенә  һәм Токугава сегун ырыуының  өс ситке ботағын барлыҡҡа килтергән. XIX быуаттың урталарында  Нагоя Японияның  Эдо, Осака һәм  Киото ҡалаларынан һуң дүртенсе урында торған.

1871 йылда Мэйдзи хөкүмәте ил менән идара иткән саҡта административ реформалар үткәргән һәм шунлыҡтан Нагоя префектураһы төҙөлгән, уға 6 район ,  шул иҫәптән Нагоя һәм Ацута өйәҙҙәре  ингән. Биш йылдан һуң Нагоя префектураһына Айти исемен биргәндәр, ә Нагоя ҡала тип аталып, унда үҙаллы административ район төҙөгәндәр.

1889  йылдың1 октябрендә  Нагоя  өйәҙе ҡала  статусын алған. Был ваҡытта уның майҙаны  3,34 км² булып, унда яҡынса  150 700 кеше йәшәгән.

  XIX —  XX быуаттың беренсе яртыһында донъя иҡтисадының ныҡ үҫеүе арҡаһында Нагоя Японияның  эре сауҙа-сәнәғәт  үҙәгенә әйләнгән. благодаря бурному развитию мировой экономики Нагоя превратился в крупный торгово-промышленный центр Японии. В 1937 йылда ҡалала Тымыҡ океан тыныслыҡ күргәҙмәһе үткәрелгән, бында Японияның һәм көнбайын Азия илдәре хужалыҡтарының ҡаҙаныштары ҡуйылған.Тик Икенсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында Нагояның алға үҫеүе туҡталып торған — ҡаланың ¼ города өлөшө АҠШ авиацияһының бомбардирокаларынан  бөтөнләй янып бөткән[4].

Һуғыштан һуң  Нагояны яңынан тергеҙгәндәр . 1 сентября 1956 йылдың 1 сентябрендә уны Японияның хөкүмәт әһәмиәтендәге ҡалалар иҫәбенә кереткәндәр .  1957 йылда ҡалала метро эшләй башлаған. ә   1964 йылда шәп тиҙлекле поезд - синкансэн йөрөй башлаған. 1989 йылда Бөтә донъя дизайн күргәҙмәһе үткәрелгән.

Иҡтисад[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Машиналар төҙөү (Mori Seiki), металлургия; химик, нефть эшкәртеү, туҡымалар туҡыу, еңел сәнәғәт.

Үҙәк Япон тауар биржаһы эшләй.

Күренекле урындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Токугава сәнғәт музейы[5], Айти префектураһының сәнғәт галереяһы,  Нагоя замогының хазиналары музейы
  • Ботаник баҡса
  • Хәрби -диңгеҙ  арсеналы.
  • Синтоистское святилище Ацута  (яп. 熱田神宮 Ацута-дзингу), восходит к началу н. э.), замок (XVII в.), храм Тофукудзи (VIII века).
  • Храм Ниттайдзи храмы (яп. 日泰寺), построенный для святыни Будды.

һәйкәлдәр [үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Памятник
Описание
Памятник
Описание
Atsuta Shrine 01.JPG Синтоистское святилище Ацута (япон. 熱田神宮Ацута-дзингу?)(яп. 熱田神宮 Ацута-дзингу) — древнейшая в городе синтоистская святыня, строительство которой, по легендам, датируют II веком н. э. В ней чествуют Кусанаги-но-цуруги — божественный меч, одну из трех священных реликвий Императора Японии. Nagoya-Castle-1.jpg Замок Нагоя — один из символов Нагои. До появления небоскребов блеск золотых украшений на его крыше виднелся за десятки километров от города. Замок пострадал во время Второй мировой войны, но был восстановлен жителями Нагои.
Oosukannon.JPG Осу Каннон — буддистский храм XII века секты Сингон. Был уничтожен авиацией США в 1945 году, но восстановлен в жителями в 1970 году. В храме хранится древнейшая копия японской древней хроники «Кодзики». Arako kannon 11.JPG Арако Каннон — буддистский храм VIII века, принадлежащий секте Тэндай. Его пагода является самой старой на территории города. Храм содержит много произведений Энку, выдающегося японского скульптора XVII века.
Okehazamakosenjou1.JPG Место битвы при Окэхадзаме — один из самых значимых районов города. В 1560 году выходец из Нагои, Ода Нобунага, молниеносной атакой разбил численно превосходящую армию соседа-агрессора, прославив себя на всю Японию. KASADERA-Kannon 03.JPG Касадэра Каннон — буддистский храм секты Сингон. Пострадал во время религиозных реформ периода Мэйдзи. По преданию, паломничество влюбленных или невест в этот храм дарит им прочный союз.

Административ бүленеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нагоя 16 районовға  (ку)бүленгән : Нака-ку, Кита-ку, Минами-ку, Ниси-ку, Хигаси-ку, Тикуса-ку, Накамура-ку, Мэйто-ку, Накагава-ку, Мидори-ку, Морияма-ку, Тэмпаку-ку, Мидзухо-ку, Ацута-ку, Минато-ку и Сёва-ку.

Ҡала мэры— Такаси Кавамура (япон. 河村たかし?)(яп. 河村たかし).

Демография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йәштең пирамидаһы ошондай :

  • 0-14 йәштәгеләр — 13,1 %
  • 15-29 йәштәгеләр — 17,6 %
  • 30-64 йәштәгеләр — 48,3 %
  •  65 йәштән ололар — 20,1 %

Тыуым  —  мең кешегә 9 кеше, үлем — мең кешегә 7,9 кеше тәшкил итә .

рәсми иҫәпләүҙәрҙән күренеүенсә һуңғы ун йыллыҡта Нагояның халҡы бер ярым тапҡырға артҡан. Нагояла 67 000 сит ил кешеһе бар, ул  ҡала халҡының  2,98 % тәшкил итә.[6]. Был хәл 2009 йылдың иҫәпләүҙәре буйынса сит ил кешеләренең урындағы халыҡтың пропорцияһы мең кешегә  27,5 кешенең тура килгәнен күрһәтә.  25 йыл элек был пропорция 14,7 кешене күрһәткән. Ҡалала күрәләтә сит ил кешеләренең артыу тенденцияһы бара[7]. Милли диаспоралар буйынса Нагояла иң ҙур урынды ҡытайҙар, икенсе урынды кореялылар, өсөнсө урынды филиппиндар, дүртенсе урынды бразиль халыҡтары биләй[6].

Мәғариф[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

 Нагояла 21 университет бар. Шуларҙың иң билдәлеһе Нагоя дәүләт университеты.  1939 йылда асылған был университет балыҡ Үҙәк Японияның иң ҙур университеты. Уның дүрт ғалимы Нобель премияһы лауреаты.[8]

Нагояла шулай уҡ  Нандзан һәм  Тюкё университеттары , төрлө колледждар һәм дөйөм белем биреүсе уҡыу йорттары бар.

Транспорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Нагояла киң селтәрле ҡала транспорты эшләй. Ҡала автобустары һәм метрополитендан башҡа шәхси тиер юлдар линияһы ла бар. Улар ҡаланы башҡа ҡалалар һәм ҡала яны ҡасабалары менән тоташтырып торалар. 

Нагоя — Японияның ҙур транспорт үҙәге. уның аша шәп йөрөүсе Синкансән поезы үтә. Ҡалала шулай уҡ  һауа юлы транспорты ла бар, ике халыҡ-ара Тюба һәм Комакиҙағы Нагоя аэропорттары бар и аэропорт Нагоя в Комаки.

Музыка[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡала Nagoya kei-ҙың һәм шулай уҡ иң популяр япон рогы  булған- Visual kеi- ҙың тыуған иле[9].

 2007 йылда Нагояла  coldrain. рок төркөмө барлыҡҡа килгән.

 Туғандаш ҡалалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Также известны старые равнозначные написания: 那古屋 и 名護屋.
  2. Площадь указывается по данным сайта Geospatial Information Authority of Japan (яп.) с учётом изменений, опубликованных 1 октября 2011 года.
  3. 3,0 3,1 3,2 Статистические данные с сайта города Нагоя
  4. Данные с сайта города Нагоя (яп.)(яп.
  5. Музеи мира: Музей Токугава в Нагое
  6. 6,0 6,1 Статистика народонаселения Нагоя  (яп.) (PDF). 19 февраль 2010 тикшерелгән.
  7. http://www.nui.or.jp/machidukuri_info/databook/1-2-1.pdf#search='名古屋市外国人人数'
  8. 歴史/各種データ | 名古屋大学
  9. статьи — JaME Россия

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Официальный сайт (яп.)(яп.)
  • Нагоя // Япония от А до Я. Популярная иллюстрированная энциклопедия. (CD-ROM) — М.: Directmedia Publishing, «Япония сегодня», 2008. — ISBN 978-5-94865-190-3.