Нептун

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Нептун (планета) битенән йүнәлтелде)
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Нептун Neptune symbol.svg
Neptune Full.jpg
Нептундың «Вояджера-2нән күренеше».
Открытие
Беренсе асыусы

Урбен Леверье
Иоганн Галле
Генрих д’Арре

Асылған урыны

Берлин

Асылған ваҡыты

23 сентябрь 1846[1]

Экзопланетаны табыу ысулы

иҫәпләү

Орбита характеристикалары[2][комм. 1]
Перигелий

4 452 940 833 км
29,76607095 а. е.

Афелий

4 553 946 490 км
30,44125206 а. е.

Ҙур ярымкүсәр (a)

4 503 443 661 км
30,10366151 а. е.

Орбитаның эксцентриситеты (e)

0,011214269

Әйләнеүҙең сидерик периоды

60 190,03[3] дня
164,79 йылы

Әйләнеүҙең Синодик периоды

367,49 көндәр[4]

Орбита тиҙлеге (v)

5,4349 км/с[4]

Уртаса аномалия;(Mo)

267,767281°

Ауышлығы (i)

1,767975°
6,43° Ҡояштың экваторы сағыштырма

Долгота восходящего узла (Ω)

131,794310°

Перицентр аргументы (ω)

265,646853°

Нимәнең юлдашы

Ҡояштың

Юлдаштары

14

Физик характеристикалар
Поляр ҡыҫылышы

0,0171 ± 0,0013

Экватор радиусы

24 764 ± 15 км[5][6]

Поляр радиусы

24 341 ± 30 км[5][6]

Өҫлөк майҙаны (S)

7,6408·109 км²[3][6]

Күләме (V)

6,254·1013 км³[4][6]

Массаһы (m)

1,0243·1026 кг[4]

Уртаса тығыҙлығы (ρ)

1,638 г/см³[4][6]

Экваторҙа есемдең тотҡарһыҙ төшөүе тиҙлеге (g)

11,15 м/с²[4][6] (1,14 g)

Икенсе космик тиҙлек (v2)

23,5 км/c[4][6]

Экваторҙа әйләнеү тиҙлеге

2,68 км/с
9648 км/ч

Әйләнеү периоды (T)

0,6653 дня[7]
15 ч 57 мин 59 с

Күсәр ауышлығы

28,32°[4]

Прямое восхождение северного полюса (α)

19ч 57м 20с[5]

Төньяҡ полюс ауышлығы (δ)

42,950°[5]

Альбедо

0,29 (Бонд)
0,41 (геом.)[4]

Күренгән йондоҙ дәүмәле

8,0—7,78m[4][8]

Мөйөшсә диаметр

2,2"—2,4"[4][8]

Температура
 
мин. сред. макс.
уровень 1 бара
72 К[4] ( −200 °С тирәһе)
0,1 бара (тропопауза)
55 К[4]
Атмосфера[4]
Состав:

80±3,2 % водород (H2)
19±3,2 % гелий
1,5±0,5 % метан
~0,019 % водород дейтериды (HD)
~0,00015 % этан
Льды:
аммиак һымаҡтар
һыу
гидросульфидлы-аммонийлылар (NH4SH)
метанлылар (?)

Нептун — ҡояштан алыҫлығы буйынсаса 8‑се урында торған планета.

Мәғлүмәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҙурлығы буйынса дүртенсе урында тора, массаһы буйынса — өсөнсө урында. Нептундың массаһы Ерҙән 17,2 тапҡыр ауырыраҡ, экватор диаметры — 3,9 тапҡыр ҙурыраҡ. Планета үҙенең исеме римлылар мифтарындағы Нептун исеме менән аталған. Планетаның билдәһе — Neptune symbol.svg.

Асыу тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Планетаны 1846 йылдың 23 сентябрендә тәртипле күҙәтүеҙәр түгел, математик иҫәптәр сәбәпле асалар. Уран орбитаһының үҙенсәлектәре Ҡояш системаһында тағын бер планета булуын күрһәтәләр. Нептунды алдан әйткән урында табып асалар. Тиҙҙән уның эйәсене Тритонды асалар, башҡа хәҙерге көнгә билдәле 12 эйәрсене тик XX быуатта асыла. 1989 йылдың 25 авгусында Нептун тирәһендә «Вояжер-2» ғаләм карабы осоп үтте.

Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡояштан уртаса алыҫлығы 4496 млн км (30,06 а.б.). Сидерик әйләнеү периоды 164,8 йыл. Күсәре тирәләй әйләнеү периоды 16 сәғәт 06 минут. Әйләнеү күсәренең орбита буйлап хәрәкәте яҫылығына ауышлығы 60°25′. Диаметры 49 мең км. Массаһы 1,024•1026 кг. Уртаса тығыҙлығы 1,76•103 кг/м3.

Атмосфераһының химик составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ҡояш тирәләй Нептун бер тапҡыр әйләнгәндә, беҙҙең планета 164,79 әйләнеш яһай.

Водород, гелий, аҙ күләмдә метан һ.б. Ул — газдан торған гигант планета, туңған һыуҙан, метандан һәм аммиактан торған боҙ мантияһы менән уратылған таш ядроһы бар. Уның атмосфераһында үҙгәреп торған структуралы болоттар бар. Планетаның әйләнеүенә ҡаршы, көнбайыш йүнәлештә тиҙлеге 2200 км/сәғ. еткән елдәр иҫә. Планетаның магнит күсәре әйләнеү күсәренә ҡарата 47° мөйөш яһап ауышҡан. 13 юлдашы (иң ҙурҙары Тритон һәм Нереида, 394,7 мең км һәм 6,2 млн км алыҫлыҡта әйләнәләр) һәм ҡулсалар системаһы булыуы билдәле. Уның күк йөҙөндә яҡынса 8‑се йондоҙ дәүмәлендәге йондоҙ кеүек күренә. Башҡортостан биләмәһендә уны Ҡояштан алыҫлашҡан сағында бинокль йәки телескоп ярҙамында күҙәтергә була.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Комментарии
  1. Оскулирующие орбиты, совпадающие с реальными в эпохе J2000.0 даны по отношению к центру тяжести системы Нептуна. Параметры центра тяжести используются, потому, что они, в отличие от параметров центра планеты, не испытывают ежедневные изменения от движения лун Нептуна.
Использованная литература и источники
  1. Hamilton, Calvin J. Neptune. Views of the Solar System (August 4, 2001). Тәүге сығанаҡтан архивланған 17 август 2011. 13 август 2007 тикшерелгән.
  2. Yeomans, Donald K. HORIZONS System. NASA JPL (July 13, 2006). Тәүге сығанаҡтан архивланған 17 август 2011. 8 август 2007 тикшерелгән.—На этом сайте перейдите в раздел «web interface»(левое меню) затем выберите «Ephemeris Type: ELEMENTS», «Target Body: Neptune Barycenter» и «Center: Sun».
  3. 3,0 3,1 Munsell, K.; Smith, H.; Harvey, S. Neptune: Facts & Figures. NASA (November 13, 2007). Тәүге сығанаҡтан архивланған 17 август 2011. 14 август 2007 тикшерелгән.
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 Williams, David R. Neptune Fact Sheet. NASA (September 1, 2004). Тәүге сығанаҡтан архивланған 17 август 2011. 14 август 2007 тикшерелгән.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 P. Kenneth, Seidelmann; Archinal, B. A.; A’Hearn, M. F. et al. (2007). «Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006». Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy (Springer Netherlands) 90: 155—180. DOI:10.1007/s10569-007-9072-y. ISSN (Print) 0923-2958 (Print). Проверено 2008-03-07.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Радиус газовой планеты условен, так как саму планету трудно отделить от её атмосферы. Поэтому за поверхность планеты условно принята область где давление составляет 1 бар.
  7. Erich Karkoschka. Neptune’s Rotational Period Suggested by the Extraordinary Stability of Two Features (инг.). — Icarus, 20 May 2011.
  8. 8,0 8,1 Espenak, Fred Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995—2006. NASA (July 20, 2005). Тәүге сығанаҡтан архивланған 17 август 2011. 1 март 2008 тикшерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Тейфель В. Г. Уран и Нептун — далёкие планеты-гиганты — М.: Знание, 1982. — 64 б.
  • Маров М. Я. Планеты Солнечной системы — 2-е изд. — М.: Наука, 1986. — 320 б.
  • Гребеников Е. А., Рябов Ю. А. Поиски и открытия планет — М.: Наука, 1975. — 216 б. — (Главная редакция физико-математической литературы). — 65000 экз.
    • Гребеников Е. А., Рябов Ю. А. Поиски и открытия планет — 2-е изд., перераб и доп. — М.: Наука, 1984. — 224 б. — (Главная редакция физико-математической литературы). — 100000 экз.
  • Солнечная система / Ред.-сост. В. Г. Сурдин — М.: Физматлит, 2008. — 400 б. — ISBN 978-5-9221-0989-5.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]