Меркурий (планета)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Меркурий Mercury symbol.svg
Mercury in color - Prockter07 centered.jpg
Меркурий («Мессенджера» фотоһы)
Mercury-real color.jpg
Меркурий тәбиғи төҫөндә («Маринера-10» фотоһы)
Орбита характеристикалары

Эпоха: J2000.0

Перигелий

46 001 210 км
0,30749909 а. б.

Афелий

69 816 927 км
0,46669733 а. б.

Ҙур ярымкүсәр (a)

57 909 068 км
0,38709821 а. е.

Орбитаның эксцентриситеты (e)

0,2056303

Әйләнеүҙең сидерик периоды

87,969 көн[1]

Әйләнеүҙең Синодик периоды

115,88 көн

Орбита тиҙлеге (v)

47,87 км/с

Уртаса аномалия (Mo)

174,795884°

Ауышлығы (i)

7,00° эклиптика яҫылығына ҡарата
3,38° Ҡояш экваторына ҡарата

Долгота восходящего узла (Ω)

48,330541°

Перицентр аргументы (ω)

29,124279°

Юлдаштары

нет

Физик характеристикалар[2]
Экватор радиусы

2439,7 км

Уртаса радиус

2439,7 ± 1,0 км

Ҙур түңәрәк оҙонлоғо

15 329,1 км

Өҫлөк майҙаны (S)

7,48·107 км²
0,147 ҡыш

Күләме (V)

6,08272·1010 км³
0,056 ер

Массаһы (m)

3,33022·1023 кг
0,055274 ер[3][4]

Уртаса тығыҙлығы (ρ)

5,427 г/см³
0,984 земной

Экваторҙа есемдең тотҡарһыҙ төшөүе тиҙлеге (g)

3,7 м/с²
0,377 g

Икенсе космик тиҙлек (v2)

4,25 км/с

Экваторҙа әйләнеү тиҙлеге

10,892 км/сәғ

Әйләнеү периоды (T)

58,646 көн (1407,5 сәғ)

Күсәр ауышлығы

0,01°

Прямое восхождение северного полюса (α)

18 ч 44 мин 2 с
281,01°

Төньяҡ полюс ауышлығы (δ)

61,45°

Альбедо

0,119 (Бонд)
0,106 (геом. альбедо)

Температура
 
мин. сред. макс.
0°N, 0°W
90 К
(−183 °C)
340 К
(67 °C)
700 К[5]
(427 °C)
85°N, 0°W
80 К
(−193 °C)
200 К
(−73 °C)
380 К
(107 °C)
Атмосфера
Атмосфера баҫымы

~10−15;bar

Состав:

42,0 % кислород
29,0 % натрий
22,0 % водород
6,0 % гелий
0,5 % калий
0,5 % остальные (вода, азот, ксенон, криптон, неон, кальций, магний)[1][4]

МеркурийҠояшҡа иң яҡын планета. Меркурий астероидтәр орбитаһынан эстә ята, шуға уны Ҡояш системаһының эске планетаһы тип атайҙар. 2006 йылда Плутонды планеталар статусынан мәхрүм иткәс Меркурий иң бәләкәй планета булып ҡалды. Меркурий өҫтөнә ҡояш нурҙары Ер йөҙөнә ҡарағанда туғыҙ тапҡыр артығыраҡ төшә. Планетаның ҡояш нурҙарынан һаҡлай торған атмосфера ҡатламы юҡ. Көндөҙ температура +429С етә. Был Ҡояш систкмаһындағы иң эҫе урындарҙың береһе. Төндә температура -180С төшә.

Был планета Ҡояш тирәләй яҡынса 88 көн (Ер тәүлеге) әйләнә.

Тышҡы күренеше менән Меркурий Айҙы хәтерләтә, уның өҫтө лә кратерҙар менән телгәләнгән. Меркурийҙың юлдашы (Айы) юҡ, шуға төнөн ҡараңғы. Атмосфераһы бик һирәк. Планетаның тимер төшө булғанға, Ерҙекенән 0,1 тәшкил иткән магнит ҡыры бар.

Планетаның хәрәкәт итеүе[үҙгәртергә]

Оҙаҡ ваҡыт Меркурий Ҡояшҡа бер яғы менән генә ҡарай, йәғни Меркурий тәүлеге бер Меркурий йылына тигеҙ тип тип иҫәпләнә ине. Аҙағыраҡ Меркурий тәүлеге 2/3 йылға тигеҙ икәне асыҡланды. Ҡояш яҡын булғанға планетаның әйленеү тиҙлеген тотҡарлай. Бер йыл (Меркурий йылы) эсендә Меркурийҙа бер ярым тәүлек үтә.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Гребеников Е. А., Рябов Ю. А. Поиски и открытия планет. — М.: Наука, 1975. — 216 с. — 65 000 экз.
  • Ксанфомалити Л. В. Неизвестный Меркурий // В мире науки. — 2008. — № 2.
  • Маров М. Я. Планеты Солнечной системы. — 2-е изд. — М.: Наука, 1986. — 320 с.
  • Солнечная система / Ред.-сост. В. Г. Сурдин. — М.: Физматлит, 2008. — 400 с. — ISBN 978-5-9221-0989-5

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 David R. Williams. Mercury Fact Sheet (en). NASA (30 ноября 2007). Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 май 2012. 12 февраля 2009 тикшерелгән.
  2. Solar System Exploration: Planets: Mercury: Facts & Figures. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 май 2012. 9 июнь 2011 тикшерелгән.
  3. Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; .D0.AF.D0.B7.D0.B5.D0.B2 төшөрмәләре өсөн текст юҡ
  4. 4,0 4,1 Проект «Исследование Солнечной системы», Меркурий
  5. ESA Science & Technology: Background Science (en). Европейское космическое агентство. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 май 2012. 20 март 2009 тикшерелгән.