Хажи Аҡҡусҡаров

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
(Хажи солтан битенән йүнәлтелде)
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Хажи Аҡҡусҡаров
Тыуған ваҡыты

билдәһеҙ

Тыуған урыны

билдәһеҙ

Үлгән ваҡыты

билдәһеҙ

Вафат урыны

билдәһеҙ

Хеҙмәт иткән урыны

Рәсәй империяһы Рәсәй империяһыБашҡорт ихтиласылары

Командалыҡ итеү

Башҡорт баш күтәреүселәренең ҡораллы көстәре

Хәрби алыш/һуғыш

Башҡорт ихтилалы (1704—1711)

Хажи Аҡҡусҡаров (Хажи солтан) — 1704—1711 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы етәкселәренең береһе. Ихтилал барышында башҡорт ханы тип иғлан ителгән.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Хажи Аҡҡусҡаров сығышы менән Башҡортостандың Нуғай даруғаһы Юрматы улусы башҡорттарынан булған[1].

1706 йылдың йәйендә Алдар Иҫәнгилдин менән берлектә баш күтәреүселәргә хәрби булышлыҡ күрһәтеү хаҡында һөйләшеүҙәр алып барыр өсөн Ҡырым ханлығына һәм Ғосман империяһына Морат Солтан етәкселегендәге башҡорт илселеген ойоштора[1].

1708 йылдың февралендә Нуғай даруғаһының Юрматы улусында башҡорттар йыйынға йыйыла, бында улар Ҡөрьәндә башҡорт ханы Хажиға ант итеп көрәште артабан дауам итергә вәғәҙә бирәләр. Ә. Вәлиди билдәләүенсә, был йыйын халыҡ съездарының «Хажи мәсете» атамаһын алған традицион урынында — Егән йылғаһы ҡушылдығы Һикеяҙ буйында уҙғарылған[2].

1708 йылда Алдар Иҫәнгилдин етәкселегендәге башҡорт ихтилалсылары Хажи Аҡҡусҡаров менән берлектә Ҡазан өйәҙендә воевода кенәз П. И. Хованский ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғыша. Баш күтәреүселәрҙең маҡсаттары тураһында 1708 йылдың февралендә ҡулға алынған ихтилалсы Бүләк Аҡбулатов яуап алыу ваҡытында түбәндәгеләрҙе бәйән иткән[3]:

«…И положили Салтан-Хазя з башкирцы, чтоб им ворам башкирцам и Казанского уезда татаром руских людей всех прирубить, и всех уездов иноверцев возмутить и к воровству своему соединить и иттить под Казань всеми людьми. И взяв де Казань, тому вору Салтану-Хазю быть в Казани…»

Хажи Аҡҡусҡаровтың артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]