Диңгеҙ
Диңгеҙ — ҡоро ер йәки һыу аҫты рельефы менән айырылып торған Донъя океанының өлөшө. Ҡайһы бер диңгеҙҙәр башҡа диңгеҙҙәрҙең өлөшө булып торалар (мәҫәлән, Эгей диңгеҙе — Урта диңгеҙ өлөшө).
Йөкмәткеһе |
Дөйөм мәғлүмәттәр [үҙгәртергә]
Айырымлыҡтары буйынса диңгеҙҙәр 3 төркөмгә бүленә: эске диңгеҙҙәр, океан ситендәге диңгеҙҙәр, утрау араһындағы диңгеҙҙәр. Географик торошо буйынса эске диңгеҙҙәр материк–ара һәм материк эсендәге диңгеҙҙәргә бүленәләр. Геологик яҡтан хәҙерге диңгеҙҙәр йәш яһалма булып торалар: улар барыһы ла хәҙерге заманға яҡын палеогон-неогон осоронда барлыҡҡа килгән, һәм тулыһынса антропоген осоронда билдәләнгән. Тәрән диңгеҙҙәр Ер ҡабығы сатнаған урында (мәҫәлән, Урта диңгеҙ) барлыҡҡа килгән. Һайыраҡтары материк өлөшөн һыу баҫыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. 1978 йылда Халыҡ-ара диңгеҙ ойошмаһы Бөтә донъя диңгеҙ көнөн булдыра. Был көн Берләшкән милләттәр ойошмаһының бөтә донъя һәм халаҡ-ара көндәр системаһына керетелгән.
Океан диңгеҙҙәре [үҙгәртергә]
Тимыҡ океан [үҙгәртергә]
- Бали диңгеҙе
- Банда диңгеҙе
- Берингов диңгеҙе
- Висаян диңгеҙе
- Эске Япон диңгеҙе
- Көнсығыш-Ҡытай диңгеҙе
- Һары диңгеҙ
- Камотес дингеҙе
- Мәрйен диңгеҙе
- Коро диңгеҙе
- Яңы Гвинея диңгеҙе
- Минданао диңгеҙе
- Молукко диңгеҙе
- Охот диңгеҙе
- Саву диңгеҙе
- Самар диңгеҙе
- Серам диңгеҙе
- Сибуян диңгеҙе
- Соломоново море
- Сулавеси диңгеҙе
- Сулу диңгеҙе
- Тасманов диңгеҙе
- Тувалу диңгеҙе
- Фиджи диңгеҙе
- Филиппин диңгеҙе
- Флорес диңгеҙе
- Хальмахер диңгеҙе
- Көняҡ-Ҡытай диңгеҙе
- Яван диңгеҙе
- Япон диңгеҙе
Атлантик океан [үҙгәртергә]
- Азов диңгеҙе
- Йәшел диңгеҙ
- Күк диңгеҙ
- Балтик диңгеҙе
- Гебрид диңгеҙе
- Ирланд диңгеҙе
- Кариб диңгеҙе
- Кельт диңгеҙе
- Ирмингер диңгеҙе
- Лабрадор диңгеҙе
- Мәрмәр диңгеҙе
- Саргассов rusa
- Төньяҡ диңгеҙ
- Урта диңгеҙ
- Ҡара диңгеҙ
Һинд океаны [үҙгәртергә]
Төньяҡ боҙ океаны [үҙгәртергә]
- Баренцев диңгеҙе
- Баффин диңгеҙе
- Аҡ диңгеҙ
- Бофорт диңгеҙе
- Вандель диңгеҙе
- Көнсығыш себер диңгеҙе
- Гренландия kanalo
- Густав-Адольф диңгеҙе
- Кара диңгеҙе
- Лаптев диңгеҙе
- Линкольн диңгеҙе
- Норвегия диңгеҙе
- Чукот диңгеҙе
Көньяҡ океан [үҙгәртергә]
- Амундсен диңгеҙе
- Росс диңгеҙе
- Уэдделл диңгеҙе
- Скош диңгеҙе
- Лазарев диңгеҙе
- Дейвис диңгеҙе
- Беллинсгаузен диңгеҙе
- Моусон диңгеҙе
- Рисер-Ларсен диңгеҙе
- Телектәшлек диңгеҙе
- Космонавтар диңгеҙе
- Сомов диңгеҙе
- Дюрвил диңгеҙе
Сығанаҡ [үҙгәртергә]
А. Можетта Большой атлас морей и океанов /Пер. с фр. Корнеева. Л. Ю.; Лемени-Македон П. П. —М.: БММ АО, 2005 г. ISBN 5-88353-234-9
