Геракл

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Геракл
грек. Ἡρακλῆς
Рәсем
Заты ир-ат
Гражданлығы Фивы[d]
Тыуған урыны Фивы[d]
Үлем сәбәбе отравление[d]
Атаһы Зевс
Әсәһе Алкмена[d]
Бер туғандары Ификл[d]
Хәләл ефете Деянира[d], Мегара[d][1], Геба[d] һәм Эона[d]
Сожитель Астидамия[d], Авга[d], Волви[d], Кельтина[d], Халкиопа[d], Мелита (дочь Мирмека)[d], Melite[d], Фиало[d], Пирена[d], Tinjis[d], Aeschreis[d], Aglaia[d], Certhe[d], Elachia[d], Euboea[d], Marse[d], Nicippe[d], Меда[d], Barge[d], Xenodoce[d], Эксола[d], Астиоха[d], Procris[d], Parthenope[d], Anthippe[d], Омфала[d], Asopis[d], Эпикаста[d], Autonoe[d], Argela[d], Мирто[d], Archedice[d], Clythippe[d], Q16737676?, Chryseis[d], Эона[d], Epilais[d], Lysidicé[d], Euryca[d], Nice[d], Laothoe[d], Tiphyse[d], Olympusa[d], Praxithea[d], Toxicrate[d], Hippocrate[d], Erasippe[d] һәм Antheia[d]
Балалары Агелай[d], Гелон[d], Алкей[d], Буколос[d], Антилеон[d], Эхмагор[d], Глен[d], Гилл[d], Годит[d], Макария[d], Ктесипп[d], Alexiares[d], Anicetus[d], Therimachus[d], Creontiades[d], Deicoon[d], Тлеполем[d], Телеф[d], Олинф[d], Промах[d], Суфакс[d], Клеодай[d], Dexamenus[d], Pandaie[d], Rhopalus[d], Phaestus[d], Адраст[d], Эврипил[d], Гиппей[d], Alopius[d], Неф[d], Eumedes[d], Скиф[d], Агафирс[d], Medebrontes[d], Leucippus[d], Антиох[d], Antimachus[d], Echephron[d], Iobes[d], Фессал[d], Acheles[d], Hyllus[d], Антон[d], Акел[d], Атис[d], Баргас[d], Евклея[d], Кельт[d], Erythras[d], Afer[d], Antiades[d], Acinetus[d], Amathes[d], Аместрий[d], Antilochus[d], Archemachus[d], Astyanax[d], Brentus[d], Brettus[d], Buleus[d], Camirus[d], Cleolaus[d], Эразипп[d], Лам[d], Q55421278?, Q55590329?, Q55964636?, Q56056114?, Q57384036?, Ctesippus[d], Q59661163?, Democoon[d], Deucalion[d], Q60219404?, Q60449765?, Q57170754?, Q56749570?, Q60541302?, Q60541681?, Q60544950?, Q60541249?, Q60544229?, Q60542128?, Q60541525?, Q60542396?, Ментор[d], Lynceus[d], Q60542226?, Q60541477?, Q60544634?, Q60544796?, Q60541839?, Q60584178?, Q1372307?, Q60695663?, Q61050396?, Q61415463?, Galates[d], Q61721870? һәм Glycisonétes[d]
Ҡушамат Ἰδαῖος
Божество относится к Боронғо грек мифологияһы
Надето шкура[d] һәм Shirt of Nessus[d]
Милке Shirt of Nessus[d]
Вооружение палица[d]
Commons-logo.svg Геракл Викимилектә

Гера́кл (бор. грек. Ἡρακλῆς), Геркуле́с (лат. Herculēs) — Боронғо грек мифологияһы геройы, аллалар батшаһы Зевстың һәм мифологияның икенсе бер геройы Амфитриондың ҡатыны Алкменаның улы[2]. Тыуғандан һуң бирелгән исеме — Алкид (Ἀλκείδης). «Илиада» поэмаһында уҡ күп тапҡыр телгә алына (II 658 һәм башҡалар).

Геракл хаҡындағы бик күп мифтар араһынан уның Боронғо Грецияның көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан Микены ҡалаһы батшаһы Еврисфейҙа хеҙмәттә булғанда яһаған 12 батырлығын һүрәтләгән хикәйәттәр (иртәктәр) циклы бигерәк тә киң билдәле.

Геракл культы Грецияла бик популяр була, шуға ла грек колонистары аша күршеләге Боронғо Италияға ла тиҙ тарала, бында уны Геркулес тип ҡабул итәләр. Күктең Төньяҡ ярымшарындағы йондоҙлоҡҡа Геркулес исеме бирелгән.

Геракл хаҡында мифтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Тыуыуы һәм бала сағы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Алкидты тыуҙырыу өсөн Зевс Алкменаның ире — Тиринф батшаһы Алкейҙың улы һәм Персейҙың ейәне Амфитрион сүрәтенә инә. Аллалар батшаһы ҡояшты туҡтата, һәм уларҙың бергә булған төнө өс тәүлек дауам итә. Күрәҙәсе Тиресий был хәл тураһында Амфитрионға һөйләй.
  • Алкид тыуырға тейеш төндә, никахты ҡурсалаусы алиһә Гера Персей затына ҡараған бөгөн тыуасаҡ баланың киләсәктә баш батша буласағына Зевсты ант бирергә мәжбүр итә. Алкид сығышы менән персеидтар яғынан була, әммә Гера уның тыуыуын туҡтатып тора, һәм уның етлекмәгән ике туған ағаһы Еврисфей беренсе булып донъяға килә. Ул Персейҙың улы Сфенел менән Никиппаның улы, шулай уҡ персеид була, Тиринфтан йыраҡ түгел ятҡан Микенала, Элладаның ул ваҡыттағы баш ҡалаһында, тыуа.
  • Алкменанан тыуған улының Еврисфей хакимлеге аҫтында бөтә ғүмере буйы булмаясағы хаҡында Зевс Гера менән килешеү төҙөй: Еврисфей ҡушыуы буйынса эшләнгән ун ике батырлыҡтан һуң Алкид уның хакимлегенән ҡотолоу ғына түгел, хата үлемһеҙлек ала.
  • Афина алдашып Гераны Алкидты имеҙергә мәжбүр итә: был һөттө татып ҡарағас, бала үлемһеҙгә әйләнә. Күкрәген ауыртырғанға күрә, алиһә бәпесте унан тартып ала[3]; Сәсрәп киткән һөт Ҡош Юлына әйләнә. Гера Алкидтың уны ваҡытлыса ғына булһа ла ҡарауға алған әсәһенә әйләнә (Зевс һәм Рея хаҡындағы мифта икенсе төрлө вариант бирелә), шуға ла Алкид «Геракл» ҡушаматы (алиһәләр батшаһы Геры тарафынан ашатылған) ала.
  • Көнләшеүсән Гера ике йыланды баланы үлтерергә ебәрә. Геракл-сабый уларҙы быуып үлтереп ташлай (вариант: игеҙәктәрҙең ҡайһыһы ярымалла икәнен белеү өсөн Амфитрион зыянһыҙ йыландар ебәрә). Геракл-бәпес хаҡындағы миф беренсе ҡат Боронғо Грецияның күренекле лирик шағирҙарының береһе Пиндар (б. э. т. 522/518—б. э. т. 448/438) әҫәрҙәрендә сағылыш таба[4].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Любкер Ф. Hercules // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, Л. А. Георгиевский, М. С. Куторга и др. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 607–612.
  2. Гесиод. «Теогония» 943—944.
  3. Диодор Сицилийский Историческая библиотека, IV,9.
  4. Пиндар. Немейские песни I 34-59; Примечания М. Л. Гаспарова в кн. Пиндар. Вакхилид. Оды. Фрагменты. М., 1980. С.436 со ссылкой на вазопись.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Мифы народов мира (энциклопедия). М., 1991-92. В 2 т. Т. 1. С.277-283
  • Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 3, 2 далее
  • Генрих Штолль «Мифы классической древности» Том 1 – Издатель «Aegitas» - 2014г - 408с.